ಬೆಂಗಳೂರು ಕರಗ — ಕಥೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ
ಬೆಂಗಳೂರು ಕರಗ — ಯಾವಾಗ
- 20 ಏಪ್ರಿಲ್ 2027, ಮಂಗಳವಾರ
ಈ ದಿನವನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ?
ಚೈತ್ರ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ರಾತ್ರಿ ಉತ್ತುಂಗ ತಲುಪುವ ಬೆಂಗಳೂರು ಕರಗ ಹಳೆಯ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಮತ್ತು ಜನಮೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಸವ. ತಿಗಳರಪೇಟೆಯ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮರಾಯಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಹನ್ನೊಂದು ದಿನ ನಡೆಯುವ ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ತಿಗಳ (ವಹ್ನಿಕುಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯ) ಸಮುದಾಯದವರು ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಆದಿಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಚೈತ್ರ ಹುಣ್ಣಿಮೆಗೆ ತಾಯಿ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಾದ ವೀರಕುಮಾರರನ್ನು ಕಾಣಲು ಬರುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬುದು ನಂಬಿಕೆ; ಅಂದು ರಾತ್ರಿ ಮಲ್ಲಿಗೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕರಗವನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ಅರ್ಚಕರು ಪೇಟೆಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಕಥೆ
ಈ ಕಥೆ ತಿಗಳ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಹರಿದು ಬಂದಿದೆ. ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದು ಬಹಳ ಕಾಲದ ನಂತರ, ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ದ್ರೌಪದಿ ಲೋಕದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಮುಗಿಸಿ ಕೊನೆಯ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಟರು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ತಿಮಿರಾಸುರನೆಂಬ ಭಯಂಕರ ರಾಕ್ಷಸ ಅವರಿಗೆ ಅಡ್ಡ ನಿಂತನು. ಅವನ ಹಿಂದೆ ಕತ್ತಲೆಯಂತೆ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡ ದೊಡ್ಡ ಸೈನ್ಯವಿತ್ತು. ದಣಿದಿದ್ದ ಪಾಂಡವರು ಅವನನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾದರು, ಆದರೆ ಅಸುರನ ಬಲ ಅಪಾರವಾಗಿತ್ತು.
ಆಗ ದ್ರೌಪದಿ ತನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ತೊರೆದಳು. ಸೃಷ್ಟಿಗೆಲ್ಲ ಮೂಲತಾಯಿಯಾದ ಆದಿಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಆಕೆ ಪ್ರಕಟಳಾದಳು; ಅವಳ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳೆಲ್ಲ ಬೆಳಗಿದವು. ತಾಯಿ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ತನ್ನ ದೇಹದಿಂದಲೇ, ಶೂರ ಯೋಧರ ಒಂದು ಪಡೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಅವರ ಕೈಗೆ ಆಯುಧಗಳನ್ನಿತ್ತಳು ಎಂದು ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರೇ ವೀರಕುಮಾರರು. ಅವರು ಆಕೆಯನ್ನು ಹೆತ್ತ ತಾಯಿಯೆಂದೇ ಭಾವಿಸಿದರು; ಅವಳ ಒಂದು ಕಣ್ಸನ್ನೆಗೆ ಪ್ರಾಣ ಕೊಡಲೂ ಸಿದ್ಧರಿದ್ದರು.
ತಾಯಿಯ ಅಪ್ಪಣೆಯಂತೆ ವೀರಕುಮಾರರು ತಿಮಿರಾಸುರನ ಸೈನ್ಯದ ಮೇಲೆ ಮುಗಿಬಿದ್ದರು. ಘೋರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಅಸುರನೂ ಅವನು ಹಬ್ಬಿಸಿದ್ದ ಕತ್ತಲೆಯೂ ಅಳಿದುಹೋದವು. ತಿಮಿರ ಎಂದರೆ ಕತ್ತಲೆ ಎಂದೇ ಅರ್ಥ. ಅಂದು ತಾಯಿ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಕತ್ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕಿಗೆ ಜಯ ತಂದುಕೊಟ್ಟಳು ಎಂದು ಪೇಟೆಯ ಜನ ಇಂದಿಗೂ ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಗೆಲುವಿನ ನಂತರ ದ್ರೌಪದಿ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಮುಂದಿನ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಡಲು ಅಣಿಯಾದಳು. ಅದನ್ನು ಕಂಡು ವೀರಕುಮಾರರು ಕಂಗಾಲಾದರು. ತಾಯಿಯ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದು, ಅಮ್ಮಾ, ನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬೇಡ, ನೀನಿಲ್ಲದೆ ನಾವು ತಬ್ಬಲಿಗಳಾಗುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟರು. ಮಕ್ಕಳ ಕಣ್ಣೀರು ತಾಯಿಯ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕರಗಿಸಿತು. ನಾನು ಹೋಗಲೇಬೇಕು; ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಚೈತ್ರ ಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಗೆ ನಿಮ್ಮ ನಡುವೆ ಬಂದು ಕೆಲವು ದಿನ ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗಿರುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಆಕೆ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟಳು.
ತಿಗಳ ಸಮುದಾಯದವರು ತಾವು ಅದೇ ವೀರಕುಮಾರರ ವಂಶಸ್ಥರು ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರತಿ ಚೈತ್ರದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಆಗಮನವನ್ನು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಎದುರುಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಕಲಶದ ಮೇಲೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವಿನ ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರ ಕಟ್ಟಿದ ಕರಗವೇ ತಾಯಿಯ ಸ್ವರೂಪ. ಅದನ್ನು ಹೊರುವ ಅರ್ಚಕರು ಬಹಳ ದಿನಗಳ ಮೊದಲೇ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮ, ವ್ರತಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉತ್ಸವದ ರಾತ್ರಿ ಅವರು ಮುತ್ತೈದೆಯ ವೇಷದಲ್ಲಿ, ಬಳೆ ತೊಟ್ಟು, ಕೈ ಸೋಕಿಸದೆ ಕರಗವನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ರಾತ್ರಿ ಅವರು ಹೊರುವುದು ತಮ್ಮನ್ನಲ್ಲ, ತಾಯಿಯನ್ನು ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ಭಾವ.
ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಧರ್ಮರಾಯಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕರಗ ಹೊರಡುತ್ತದೆ. ಕತ್ತಿ ಹಿಡಿದ ವೀರಕುಮಾರರು ಮುಂದೆ ಹಿಂದೆ ಕಾವಲಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ; ಇಡೀ ಪೇಟೆ ದೀಪ ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕರಗ ಗುಡಿಗಳ ಮುಂದೆ, ಮನೆಗಳ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಪೂಜೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ; ಬಹುಕಾಲದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಕಾಟನ್ಪೇಟೆಯ ಹಜರತ್ ತವಕ್ಕಲ್ ಮಸ್ತಾನ್ ದರ್ಗಾಕ್ಕೂ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬೆಳಕು ಹರಿಯುವ ಮುನ್ನ ಕರಗ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತದೆ. ತಾಯಿ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಮರೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅವಳ ಮಾತಿನ ನೆನಪೇ ಈ ಉತ್ಸವ.
ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ
- ಚೈತ್ರ ಶುದ್ಧ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮರಾಯಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಾರೋಹಣದೊಂದಿಗೆ ಹನ್ನೊಂದು ದಿನಗಳ ಕರಗ ಶಕ್ತ್ಯೋತ್ಸವ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ; ಕರಗ ಹೊರುವ ಅರ್ಚಕರು ಮತ್ತು ವೀರಕುಮಾರರು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ವ್ರತ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
- ಹುಣ್ಣಿಮೆಗೆ ಮುಂಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿ ಕರಗ, ದೀಪೋತ್ಸವ, ಪೊಂಗಲ್ ಸೇವೆಯಂಥ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ; ತಿಗಳ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಆರತಿ, ದೀಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
- ಚೈತ್ರ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ರಾತ್ರಿ ಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಹೂವಿನ ಕರಗ ದೇವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಹೊರಟು ಹಳೆಯ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬೀದಿ, ಗುಡಿ, ಮನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿ ಬೆಳಗಾಗುವ ಮುನ್ನ ಮರಳುತ್ತದೆ; ಕತ್ತಿ ಹಿಡಿದ ವೀರಕುಮಾರರು ಜೊತೆಗಿರುತ್ತಾರೆ.
- ಭಕ್ತರು ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ದೀಪ, ಹೂವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕರಗವನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾರೆ; ಜನಸಂದಣಿಯಲ್ಲಿ ಕರಗ ಹೊರುವವರ ದಾರಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದೆ ಶಾಂತವಾಗಿ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವುದು ಒಳಿತು.
- ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಸಂತೋತ್ಸವದ ಸಂಭ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ಸವ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಬೆಂಗಳೂರು ಕರಗ 2027 ಯಾವಾಗ?
ಬೆಂಗಳೂರು ಕರಗ 2027 20 ಏಪ್ರಿಲ್ 2027, ಮಂಗಳವಾರ ರಂದು ಇದೆ. ದಿನಾಂಕಗಳು ದೆಹಲಿಯ ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ; ಇತರ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇರಬಹುದು.
ಬೆಂಗಳೂರು ಕರಗ ಅನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಚೈತ್ರ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ರಾತ್ರಿ ಉತ್ತುಂಗ ತಲುಪುವ ಬೆಂಗಳೂರು ಕರಗ ಹಳೆಯ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಮತ್ತು ಜನಮೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಸವ.
ಆಧಾರ
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ತಿಗಳ ಸಮುದಾಯದ ಜನಪದ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮರಾಯಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಉತ್ಸವ ಸಂಪ್ರದಾಯ; ಈ ಪ್ರಸಂಗ ವ್ಯಾಸ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸುರನ ಹೆಸರು ತಿಮಿರಾಸುರ, ಇನ್ನು ಕೆಲವದರಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುರಾಸುರ.