MythraanMYTHRAAN
ಕನ್ನಡ ▾
हिंदीEnglish
AndroidiOS

ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣ — ಕಥೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ

ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣ (ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥೋದ್ಭವ)

ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣ — ಯಾವಾಗ

  • 17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026, ಶನಿವಾರ
  • 18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2027, ಸೋಮವಾರ

ಈ ದಿನವನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ?

ಸೂರ್ಯ ತುಲಾ ರಾಶಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ಕೊಡಗಿನ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದ ತಲಕಾವೇರಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನದಿ ಕಾವೇರಿಯ ಜನ್ಮೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಯಾದ ಶುಭ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಕುಂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥ ಉಕ್ಕಿ ಬರುತ್ತದೆ; ಭಕ್ತರು ಇದನ್ನು ಕಾವೇರಮ್ಮನ ತೀರ್ಥೋದ್ಭವ ದರ್ಶನವೆಂದು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕಾವೇರಿಯನ್ನು ಕುಲದೇವಿಯಾಗಿ ಆರಾಧಿಸುವ ಕೊಡವರಿಗೆ ಇದು ಕಾವೇರಿ ಚಂಗ್ರಾಂದಿ, ವರ್ಷದ ದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.

ಕಥೆ

ಇಂದು ತಲಕಾವೇರಿ ಇರುವ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಕವೇರ ಎಂಬ ಮುನಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಲೋಕಕ್ಕೆ ಒಳಿತು ಮಾಡುವ ಒಂದು ಸಂತಾನ ಬೇಕು ಎಂಬುದೇ ಅವರ ಏಕೈಕ ಬಯಕೆ. ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ನಡೆಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮದೇವ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ತನ್ನ ಮಾನಸಪುತ್ರಿ ಲೋಪಾಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಮಗಳಾಗಿ ಮುನಿಯ ಮಡಿಲಿಗೆ ಹಾಕಿದನು. ಮುನಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಸಾಕಿದರು; ಕವೇರನ ಮಗಳಾದ್ದರಿಂದ ಆಕೆ ಕಾವೇರಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಳು.

ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರೂ ಕಾವೇರಿಯ ಮನಸ್ಸು ಸದಾ ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಗೆ ಹರಡಿದ್ದ ಬಾಯಾರಿದ ನೆಲದತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಅಪ್ಪಾ, ನಾನು ನದಿಯಾಗಿ ಹರಿಯಬೇಕು; ಗದ್ದೆಗಳು ಹಸಿರಾಗಬೇಕು, ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ನೀರು ಸಿಗಬೇಕು, ಜನ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಬಾಳಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದಳು. ಒಂದು ದಿನ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಕಾವೇರಿಯ ತೇಜಸ್ಸು, ಸರಳತೆ ಕಂಡು ಆಕೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವ ಬಯಕೆ ತೋಡಿಕೊಂಡರು. ಕಾವೇರಿ ಒಂದು ಷರತ್ತು ಹಾಕಿದಳು: ನನ್ನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬಾರದು; ಹಾಗಾದ ದಿನ ನಾನು ನನ್ನ ದಾರಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತೇನೆ. ಅಗಸ್ತ್ಯರು ಮಾತು ಕೊಟ್ಟರು, ಮದುವೆ ನೆರವೇರಿತು.

ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸದಾ ಜೊತೆಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಅಗಸ್ತ್ಯರು ಆಕೆಯನ್ನು ಜಲರೂಪದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆ ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರು, ಕಮಂಡಲ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿತ್ತು. ಕೆಳಗಿನ ನಾಡು ಮಳೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬರದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗ ವಿಘ್ನೇಶ್ವರನು ಕಾಗೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಕಮಂಡಲದ ಅಂಚಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತನು ಎಂದು ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕಮಂಡಲ ಅಲುಗಾಡಿ ಮಗುಚಿ ಬಿತ್ತು. ಅದರಿಂದ ತಿಳಿನೀರಿನ ಧಾರೆ ಹೊರಬಿದ್ದು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಹರಿಯತೊಡಗಿತು. ಕಾವೇರಿಗೆ ತನ್ನ ದಾರಿ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು.

ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಎಚ್ಚೆತ್ತ ಅಗಸ್ತ್ಯರು ಬರಿದಾದ ಕಮಂಡಲವನ್ನೂ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾವೇರಿಯನ್ನೂ ಕಂಡು ತಡೆಯಲು ಓಡಿದರು. ಬ್ರಹ್ಮಕುಂಡಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರಟ ಕಾವೇರಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಗುಪ್ತಗಾಮಿನಿಯಾಗಿ ನೆಲದೊಳಗೆ ಹರಿದು, ಕೆಳಗೆ ಭಾಗಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಕನ್ನಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಸುಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ಸೇರಿದಳು. ಅದೇ ಇಂದಿನ ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮ. ಪತಿಯ ದುಃಖ ಕಂಡು ಕಾವೇರಿಯ ಮನಸ್ಸೂ ಕರಗಿತು. ಆಕೆ ತನ್ನನ್ನು ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಳು ಎಂಬುದು ಪ್ರತೀತಿ; ಒಂದು ರೂಪ ಲೋಪಾಮುದ್ರೆಯಾಗಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರ ಜೊತೆ ಉಳಿಯಿತು, ಇನ್ನೊಂದು ನದಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗಾಗಿ ಹರಿಯಿತು.

ಕೊಡಗಿನ ಜನ ಈ ಕಥೆಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಒಂದು ಪ್ರಸಂಗ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾವೇರಿ ಬೆಟ್ಟ ಇಳಿದು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಿನ ಜನ ಕೈಮುಗಿದು, ಅಮ್ಮಾ, ನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬೇಡ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡರು. ನಾನು ಹೋಗಲೇಬೇಕು; ಆದರೆ ನದಿಯಾಗಿ ಸದಾ ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗಿರುತ್ತೇನೆ, ನಿಮ್ಮ ನೆಲವನ್ನು ತಣಿಸುತ್ತೇನೆ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ನಾನು ಹುಟ್ಟಿದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥರೂಪದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಕಾವೇರಮ್ಮ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟಳು. ಆಕೆಯ ರಭಸದ ಹರಿವಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಸೀರೆಯ ನೆರಿಗೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿತು; ಅದಕ್ಕೇ ಕೊಡವ ಮಹಿಳೆಯರು ಇಂದಿಗೂ ನೆರಿಗೆಯನ್ನು ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಸೀರೆ ಉಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆ.

ತಲಕಾವೇರಿಯಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಅಗಸ್ತ್ಯೇಶ್ವರ ಲಿಂಗವಿದೆ, ಗಣಪತಿಯ ಗುಡಿಯೂ ಇದೆ; ಎರಡೂ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಬಳಿಯೇ ಪುಟ್ಟ ಬ್ರಹ್ಮಕುಂಡಿಕೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣದ ನಿಗದಿತ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಅರ್ಚಕರ ಮಂತ್ರಘೋಷ ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರ ಕಾತರದ ನಡುವೆ ಕುಂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥ ಉಕ್ಕಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅದು ತಾಯಿ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತಿನಂತೆ ಮತ್ತೆ ಮಕ್ಕಳ ನಡುವೆ ಬರುವ ಕ್ಷಣ.

ಆ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಬಾಟಲಿ, ಕೊಡಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಮನೆಮನೆಗೆ ಒಯ್ಯುತ್ತಾರೆ, ವರ್ಷವಿಡೀ ಜೋಪಾನವಾಗಿಡುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನ ಸುಖಕ್ಕಿಂತ ಪರರ ಹಿತವೇ ದೊಡ್ಡದೆಂದು ಬಗೆದ ಮಗಳ ಕಥೆ ಇದು; ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ತಪ್ಪದೆ ನಡೆಸುವ ತಾಯಿಯ ಕಥೆಯೂ ಹೌದು. ಕಾವೇರಮ್ಮ ಪ್ರತಿ ಗದ್ದೆಯನ್ನೂ ಹಸಿರಾಗಿಡಲಿ, ಪ್ರತಿ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ನೀರು, ಅನ್ನ ಸದಾ ತುಂಬಿರುವಂತೆ ಹರಸಲಿ.

ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ

  • ಭಕ್ತರು ಮೊದಲು ಭಾಗಮಂಡಲದ ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಭಗಂಡೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು, ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿಯ ತಲಕಾವೇರಿಗೆ ತೆರಳಿ ತೀರ್ಥೋದ್ಭವಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಾರೆ.
  • ನಿಗದಿತ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಕುಂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥ ಉಕ್ಕುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪೂಜೆ, ಮಹಾಮಂಗಳಾರತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಭಕ್ತರು ಪಕ್ಕದ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ತೀರ್ಥ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಮನೆಗೆ ಒಯ್ಯುತ್ತಾರೆ.
  • ಕೊಡವರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥೋದ್ಭವದ ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕಣಿ ಪೂಜೆ: ಕಂಚಿನ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ, ದೀಪ, ವೀಳ್ಯದೆಲೆ, ಅಡಿಕೆ ಇಟ್ಟು, ಕೆಂಪು ರೇಷ್ಮೆ ವಸ್ತ್ರ ಸುತ್ತಿ ಹೂವು, ಒಡವೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಅಥವಾ ಸೌತೆಕಾಯಿಯನ್ನು ಕಾವೇರಮ್ಮನೆಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮನೆಯವರೆಲ್ಲ ಅಕ್ಕಿಕಾಳು ಹಾಕಿ ನಮಿಸುತ್ತಾರೆ.
  • ಹಬ್ಬದಡುಗೆಗೆ ದೋಸೆ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಗೊಜ್ಜು, ಪಾಯಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಕಿರಿಯರು ಹಿರಿಯರ ಕಾಲಿಗೆರಗಿ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
  • ತಲಕಾವೇರಿಗೆ ಹೋಗಲಾಗದವರು ಭಾಗಮಂಡಲ, ಬಲಮುರಿ ಮೊದಲಾದ ಕಾವೇರಿ ತೀರದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ತುಲಾ ಮಾಸದ ಕಾವೇರಿ ಸ್ನಾನ ಪುಣ್ಯಕರ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.

ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣ 2026 ಯಾವಾಗ?

ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣ 2026 17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026, ಶನಿವಾರ ರಂದು ಇದೆ. ದಿನಾಂಕಗಳು ದೆಹಲಿಯ ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ; ಇತರ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇರಬಹುದು.

ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣ ಅನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?

ಸೂರ್ಯ ತುಲಾ ರಾಶಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ಕೊಡಗಿನ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದ ತಲಕಾವೇರಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನದಿ ಕಾವೇರಿಯ ಜನ್ಮೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಆಧಾರ

ಕವೇರ ಮುನಿ, ಲೋಪಾಮುದ್ರೆ, ಅಗಸ್ತ್ಯರ ಕಥೆ ಕಾವೇರಿ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದ ಭಾಗವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣಪತಿ ಕಾಗೆಯಾಗಿ ಕಮಂಡಲ ಉರುಳಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ಕೊಡವ ಸೀರೆಯ ಪ್ರಸಂಗ ಜನಪದ ಪರಂಪರೆ. ಕಥೆಗೆ ಹಲವು ರೂಪಗಳಿವೆ; ಕೆಲವದರಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯರು ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಕಾವೇರಿ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ.

ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಥೆಗಳು

ಕಥೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೇಳಿ — ಉಚಿತ ಆ್ಯಪ್ಡೌನ್‌ಲೋಡ್App Store