ರಥಸಪ್ತಮಿ — ಕಥೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ
ರಥಸಪ್ತಮಿ — ಯಾವಾಗ
- 13 ಫೆಬ್ರವರಿ 2027, ಶನಿವಾರ
| ಸಪ್ತಮಿ ತಿಥಿ | 13 ಫೆಬ್ರವರಿ, 3:00 AM ರಿಂದ 14 ಫೆಬ್ರವರಿ, 2:07 AM ರವರೆಗೆ |
| ಸೂರ್ಯೋದಯ · ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ | 6:43 AM · 6:25 PM |
ಸಮಯಗಳು ಬೆಂಗಳೂರು ಗಾಗಿ · 13 ಫೆಬ್ರವರಿ 2027
ಈ ದಿನವನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ?
ಮಾಘ ಶುಕ್ಲ ಸಪ್ತಮಿಯಂದು ಬರುವ ರಥಸಪ್ತಮಿಯನ್ನು ಸೂರ್ಯ ಜಯಂತಿ ಎಂದೂ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ದಿನ ಸೂರ್ಯದೇವನು ಅವತರಿಸಿ, ಏಳು ಕುದುರೆಗಳ ತನ್ನ ರಥವನ್ನು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ತಿರುಗಿಸಿದನು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಬಿಸಿಲಿನ ಬೆಚ್ಚನೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಂಬಿಕೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಎಕ್ಕದ ಎಲೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
ಕಥೆ
ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ದೈತ್ಯರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ದೀರ್ಘ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಹೊರದಬ್ಬಿದರು. ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ನೆಲೆ ಇಲ್ಲದೆ ಅಲೆಯುವುದನ್ನು ಕಂಡು ದೇವಮಾತೆ ಅದಿತಿ ತುಂಬಾ ನೊಂದಳು. ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಬೆಳಕಿನ ಒಡೆಯನಾದ ಸೂರ್ಯದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದಳು. ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಳೆದುಹೋದ ಸ್ಥಾನ ಮರಳಿ ಸಿಗಲಿ ಎಂದು ಹಗಲಿರುಳು ಬೇಡಿಕೊಂಡಳು.
ಅವಳ ನಿಷ್ಠೆಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ, ತಾಯೇ, ನಾನೇ ನಿನ್ನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಮಾತು ಕೊಟ್ಟನು. ಕೆಲಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದಿತಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾದಳು. ಆದರೂ ಆಕೆ ವ್ರತ, ಉಪವಾಸಗಳನ್ನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಕಂಡು ಕಶ್ಯಪ ಮಹರ್ಷಿ ಆತಂಕದಿಂದ, ಸಿಟ್ಟಿನಿಂದ, ಇಷ್ಟೊಂದು ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಅಂಡವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತೀಯಾ ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.
ಅದಿತಿ ಶಾಂತವಾಗಿ, ಈ ಅಂಡ ಸತ್ತಿಲ್ಲ, ಇದೇ ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಮೃತ್ಯುವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಗರ್ಭವನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಅದು ಕಣ್ಣು ಕೋರೈಸುವ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ತನ್ನ ಮಾತಿಗೆ ನಾಚಿದ ಕಶ್ಯಪನು ಕೈಮುಗಿದು ಸ್ತುತಿಸಿದನು. ಆಗ ಆಕಾಶವಾಣಿಯಾಯಿತು, ಕಶ್ಯಪಾ, ನೀನು ಈ ಅಂಡವನ್ನು ಮೃತವೆಂದು ಹೇಳಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಬಾಲಕ ಮಾರ್ತಾಂಡನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಅಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವನು.
ಹಾಗೆಯೇ ಆಯಿತು. ಮಾರ್ತಾಂಡನ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಮುಂದೆ ಅಸುರರ ಸೈನ್ಯ ನಿಲ್ಲಲಾಗಲಿಲ್ಲ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗ ಮರಳಿ ದೊರೆಯಿತು. ಬಳಿಕ ಸೂರ್ಯನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದನು. ಅವನ ರಥಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಚಕ್ರ, ಎಳೆಯುವುದು ಏಳು ಕುದುರೆಗಳು, ಸಾರಥಿ ವಿನತೆಯ ಮಗನಾದ ಅರುಣ. ಆ ರಥ ಎಂದೂ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ, ದಣಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಅದರ ಪಯಣದಿಂದಲೇ ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ, ಋತುಗಳು, ವರ್ಷಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.
ಮಾಘ ಶುಕ್ಲ ಸಪ್ತಮಿಯಂದೇ ಸೂರ್ಯನು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ರಥವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು, ಇದೇ ದಿನ ಅದನ್ನು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಹಿರಿಯರ ನಂಬಿಕೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇದು ರಥಸಪ್ತಮಿ. ಅರ್ಕ ಎಂಬುದು ಸೂರ್ಯನದೇ ಹೆಸರು, ಹಾಗಾಗಿ ಅರ್ಕ ಪತ್ರ ಅಂದರೆ ಎಕ್ಕದ ಎಲೆ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯ; ಅದನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಏಳು ಜನ್ಮಗಳ ಪಾಪ, ರೋಗಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕಾಂಬೋಜದ ರಾಜ ಯಶೋವರ್ಮನ ಮಗ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಈ ಸಪ್ತಮಿ ವ್ರತದಿಂದ ಗುಣಮುಖನಾದನೆಂದು ವ್ರತಕಥೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ದಿನವೂ ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ದೇವರಾದ್ದರಿಂದಲೇ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ದೇವತೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಯಾವ ಭೇದವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬೆಳಕು, ಅನ್ನ, ಜೀವ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ರಥಸಪ್ತಮಿ ಅವನಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ದಿನ. ಮೊದಲ ಕಿರಣಕ್ಕೆ ಅರ್ಘ್ಯ ಕೊಡುತ್ತಾ, ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಆರೋಗ್ಯ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬೆಳಕು, ಮನೆಗೆ ಸುಖ ಕರುಣಿಸಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸೋಣ.
ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ
- ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಎದ್ದು, ಏಳು ಎಕ್ಕದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಎಲಚಿ ಎಲೆ, ಎಳ್ಳು, ಅಕ್ಷತೆಯೊಂದಿಗೆ ತಲೆ, ಭುಜ, ಎದೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ನಂತರ ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
- ಮನೆಯಂಗಳದಲ್ಲಿ ಏಳು ಕುದುರೆಗಳ ರಥದ ರಂಗೋಲಿ ಹಾಕಿ, ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಹಾಲು-ಬೆಲ್ಲದ ಸಿಹಿ ಅಥವಾ ಪಾಯಸದ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
- ಮೇಲುಕೋಟೆ, ಮೈಸೂರು ಮೊದಲಾದೆಡೆ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಮಂಡಲ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ತಿರುಮಲೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸನು ಸೂರ್ಯಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಚಂದ್ರಪ್ರಭೆಯವರೆಗೆ ಒಂದೇ ದಿನ ಏಳು ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
- ಅನೇಕ ಕಡೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸೂರ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಅನೇಕರು ಸೂರ್ಯನ ನಾಮಗಳನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ರಥಸಪ್ತಮಿ 2027 ಯಾವಾಗ?
ರಥಸಪ್ತಮಿ 2027 13 ಫೆಬ್ರವರಿ 2027, ಶನಿವಾರ ರಂದು ಇದೆ. ದಿನಾಂಕಗಳು ದೆಹಲಿಯ ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ; ಇತರ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇರಬಹುದು.
ರಥಸಪ್ತಮಿ 2027 ಪೂಜೆ ಅಥವಾ ಉಪವಾಸದ ಸಮಯ ಯಾವುದು?
ಸಪ್ತಮಿ ತಿಥಿ 13 ಫೆಬ್ರವರಿ, 3:00 AM ರಿಂದ 14 ಫೆಬ್ರವರಿ, 2:07 AM ರವರೆಗೆ (ದೆಹಲಿ)
ರಥಸಪ್ತಮಿ ಅನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಮಾಘ ಶುಕ್ಲ ಸಪ್ತಮಿಯಂದು ಬರುವ ರಥಸಪ್ತಮಿಯನ್ನು ಸೂರ್ಯ ಜಯಂತಿ ಎಂದೂ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಧಾರ
ಅದಿತಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಮಾರ್ತಾಂಡನಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಕಥೆ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿದೆ; ಮಾಘ ಶುಕ್ಲ ಸಪ್ತಮಿಯ ರಥ ಮತ್ತು ಎಕ್ಕದ ಎಲೆಯ ಸ್ನಾನ ವ್ರತ ಪರಂಪರೆ, ಜನಾಚರಣೆಯಿಂದ ಬಂದವು; ಯಶೋವರ್ಮನ ಕಥೆ ವ್ರತಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.