కార్తీక సోమవారం — వ్రత కథ
కార్తీక సోమవారం — ఎప్పుడు
- 16 నవంబర్ 2026, సోమవారం
- 23 నవంబర్ 2026, సోమవారం
- 30 నవంబర్ 2026, సోమవారం
- 7 డిసెంబర్ 2026, సోమవారం
ఈ రోజు ఎందుకు జరుపుకుంటారు?
దీపావళి అమావాస్య మరునాటి నుంచి మొదలయ్యే కార్తీక మాసం శివకేశవులకు, ముఖ్యంగా పరమశివుడికి ఎంతో ప్రీతికరమైనది. ఈ మాసంలో వచ్చే ప్రతి సోమవారం భక్తులు తెల్లవారుజామునే కార్తీక స్నానం చేసి, రోజంతా ఉపవాసం ఉండి, శివాలయాల్లో అభిషేకాలు చేయించి, సాయంత్రం నక్షత్ర దర్శనం తర్వాత ఉపవాసం విరమిస్తారు. నదుల్లో, చెరువుల్లో తేలియాడే కార్తీక దీపాలతో ఆ సాయంత్రాలు వెలిగిపోతాయి.
కథ
సోమవార వ్రత మహిమను చెప్పే కథల్లో సీమంతిని కథ ఎంతో ప్రసిద్ధం. పూర్వం చిత్రవర్మ మహారాజుకు ఎందరో కొడుకుల తర్వాత ఒక కూతురు పుట్టింది. ఆమె పేరు సీమంతిని. రూపంలోనూ గుణంలోనూ ఆమెకు సాటి లేదు. కానీ ఆమె జాతకం చూసిన జ్యోతిష్కులు మౌనంగా తలలు దించుకుని, పెళ్లయిన కొద్ది కాలానికే ఆమె మాంగల్యానికి పెద్ద గండం ఉంది అన్నారు. ఆ మాట విని రాజు మనసు కుంగిపోయింది.
విషయం తెలిసిన సీమంతిని కన్నీరు పెట్టుకుంటూ కూర్చోలేదు. యాజ్ఞవల్క్య మహర్షి భార్య మైత్రేయి దగ్గరకు వెళ్లి దారి చూపమని వేడుకుంది. మైత్రేయి ఇలా చెప్పింది, అమ్మా, సోమవారం నాడు ఉమామహేశ్వరులను శరణు వేడు. ఆ రోజు స్నానం చేసి ఉపవాసం ఉండి, భక్తితో శివపార్వతులను పూజించి, ఒక దంపతులను గౌరవంగా సత్కరించు. మనసారా చేసే ఈ వ్రతం ఎంత పెద్ద ఆపదలోనైనా అండగా నిలుస్తుంది. ఆనాటి నుంచి సీమంతిని ప్రతి సోమవారం నియమంగా వ్రతం చేయసాగింది.
కాలం గడిచి నల మహారాజు వంశానికి చెందిన ఇంద్రసేన మహారాజు కొడుకు చంద్రాంగదుడితో ఆమె వివాహం జరిగింది. దంపతులు ఎంతో అన్యోన్యంగా ఉన్నారు. ఒక రోజు చంద్రాంగదుడు స్నేహితులతో కలిసి యమునా నదిలో పడవ విహారానికి వెళ్లాడు. ఉన్నట్టుండి పడవ ఊగి బోల్తా పడింది, రాజకుమారుడు లోతైన నీటిలో కనిపించకుండా పోయాడు. ఎంత వెతికినా జాడ దొరకలేదు. రెండు రాజభవనాల్లోనూ శోకం అలుముకుంది. అంతటి దుఃఖంలోనూ సీమంతిని సోమవార వ్రతాన్ని వదల్లేదు. ప్రతి సోమవారం శివుడి ముందు దీపం పెట్టి ఓపికగా ప్రార్థిస్తూనే ఉంది.
అక్కడ నీటి అడుగున నాగకన్యలు మునిగిపోతున్న రాజకుమారుడిని ఎత్తుకుని నాగరాజు తక్షకుడి లోకానికి తీసుకెళ్లారు. నువ్వెవరు, ఎవరిని నమ్ముకున్నావు అని తక్షకుడు అడిగాడు. చంద్రాంగదుడు వినయంగా తన వివరాలు చెప్పి, తాను పరమశివుడి భక్తుడినని అన్నాడు. శివభక్తుడని తెలిసి తక్షకుడు అతనికి ఎంతో మర్యాద చేసి తన లోకంలో సుఖంగా ఉంచాడు. కానీ రాజకుమారుడి మనసు మాత్రం తల్లిదండ్రుల మీదా, భార్య మీదా బెంగతో తల్లడిల్లుతూనే ఉంది.
అతని బెంగ చూసి తక్షకుడు ఒక దివ్యాశ్వాన్ని, తోడుగా నాగయువకులను ఇచ్చి భూలోకానికి పంపాడు. ఆ రోజు సోమవారం. సరిగ్గా అదే సమయానికి సీమంతిని చెలికత్తెలతో కలిసి సోమవార వ్రత స్నానానికి యమునా తీరానికి వచ్చింది. అప్పుడే నీటిలోంచి గుర్రంపై చంద్రాంగదుడు బయటకు వచ్చాడు. మొదట ఎవరూ తమ కళ్లను తామే నమ్మలేకపోయారు, తర్వాత కన్నీళ్లు ఆనందబాష్పాలయ్యాయి. రాజకుమారుడు తిరిగి రావడంతో అతని తండ్రి కష్టాలు కూడా తొలగి, రెండు రాజ్యాల్లోనూ మళ్లీ మంగళం వెల్లివిరిసింది.
ఇదే సోమవార వ్రతాన్ని కార్తీక మాసంలో ఆచరిస్తే ఫలం ఇంకా ఎక్కువని పెద్దలు చెబుతారు. కార్తీక పురాణం రెండో రోజు కథలో, తన చెడు కర్మల వల్ల కుక్క జన్మ ఎత్తిన ఒక స్త్రీకి, ఒక భక్తుడైన బ్రాహ్మణుడు తన కార్తీక సోమవార వ్రత పుణ్యాన్ని ధారపోయగానే ముక్తి లభించిందని వస్తుంది. అందుకే కార్తీక సోమవారాల్లో ఉపవాసం ఉండి, శివుడికి బిల్వపత్రాలతో పూజ చేసి, నీటిలో దీపాలు వదులుతారు. భోళా శంకరుడు ప్రతి ఇంటా ఓర్పునూ, అనురాగాన్నీ, శుభాన్నీ నిలపాలి.
ఎలా జరుపుకుంటారు
- తెల్లవారుజామునే నది, చెరువు లేదా ఇంట్లోనే కార్తీక స్నానం చేసి శివుడిని ధ్యానిస్తారు.
- రోజంతా ఉపవాసం లేదా ఒక్కపొద్దు ఉంటారు; సాయంత్రం ఆకాశంలో నక్షత్రాలు కనిపించాక పూజ చేసి ఉపవాసం విరమిస్తారు. పూర్తి ఉపవాసం చేయలేనివాళ్లు ఆరోగ్యాన్ని బట్టి తేలికపాటి నియమం పాటించవచ్చు.
- శివాలయాల్లో రుద్రాభిషేకం, బిల్వార్చన చేయిస్తారు; శ్రీశైలం, పంచారామ క్షేత్రాల వంటి శైవ క్షేత్రాలు ఈ సోమవారాల్లో భక్తులతో కిటకిటలాడతాయి.
- సాయంత్రం గుమ్మం దగ్గర, తులసికోట దగ్గర, గుడిలో దీపాలు వెలిగిస్తారు; అరటి దొప్పల్లో లేదా అరటిబోదె ముక్కలపై దీపాలు పెట్టి నదుల్లో, చెరువుల్లో వదులుతారు.
- చాలా ఇళ్లలో కార్తీక మాసమంతా రోజుకో అధ్యాయం చొప్పున కార్తీక పురాణం పారాయణ చేస్తారు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
కార్తీక సోమవారం 2026 ఎప్పుడు?
కార్తీక సోమవారం 2026 16 నవంబర్ 2026, సోమవారం న వస్తుంది. తేదీలు ఢిల్లీ హిందూ పంచాంగం ప్రకారం; ఇతర నగరాల్లో ఒక రోజు తేడా ఉండవచ్చు.
కార్తీక సోమవారం ఎందుకు జరుపుకుంటారు?
దీపావళి అమావాస్య మరునాటి నుంచి మొదలయ్యే కార్తీక మాసం శివకేశవులకు, ముఖ్యంగా పరమశివుడికి ఎంతో ప్రీతికరమైనది.
ఆధారం
సీమంతిని కథ స్కంద పురాణం బ్రహ్మోత్తర ఖండంలో సోమవార వ్రత మహాత్మ్యంగా ఉంది; కార్తీక సోమవార వ్రత మహిమ తెలుగు ఇళ్లలో పారాయణ చేసే కార్తీక పురాణం రెండో అధ్యాయంలో ఉంది.