MythraanMYTHRAAN
ଓଡ଼ିଆ ▾
हिंदीEnglish
AndroidiOS

ମାଣବସା ଗୁରୁବାର — ବ୍ରତ କଥା

ମାଣବସା ଗୁରୁବାର — କେବେ

  • 26 ନଭେମ୍ବର 2026, ଗୁରୁବାର
  • 3 ଡିସେମ୍ବର 2026, ଗୁରୁବାର
  • 10 ଡିସେମ୍ବର 2026, ଗୁରୁବାର
  • 17 ଡିସେମ୍ବର 2026, ଗୁରୁବାର

ଏହି ଦିନ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?

ମାର୍ଗଶିର ମାସର ପ୍ରତି ଗୁରୁବାର ଓଡ଼ିଶାର ଘରେ ଘରେ ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପୂଜା ହୁଏ, ଯାହାକୁ ମାଣବସା ଗୁରୁବାର କୁହାଯାଏ। ଏହି ସମୟରେ କ୍ଷେତରୁ ନୂଆ ଧାନ ଘରକୁ ଆସେ, ଆଉ ଧାନ ମାପିବା ବାଉଁଶର ମାଣରେ ନୂଆ ଧାନ ଭରି ତାହାକୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ରୂପେ ପୂଜା କରାଯାଏ। ପୂଜା ସହ କବି ବଳରାମ ଦାସଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୁରାଣ ପାଠ ହୁଏ, ଯାହାର କଥା ଶିଖାଏ ଯେ ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଜନ୍ମକୁ ନୁହେଁ, ଭକ୍ତି ଓ ନିର୍ମଳ ମନକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଅନ୍ତି।

କଥା

ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୁରାଣ କହେ, ମାର୍ଗଶିର ମାସର ଏକ ଗୁରୁବାର ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ନଗର ବୁଲିବାକୁ ବାହାରିଲେ। ସେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ଏହି ପବିତ୍ର ଦିନରେ କିଏ ତାଙ୍କୁ ସତ ମନରେ ମନେ ପକାଉଛି। ସାଧାରଣ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ବେଶରେ ସେ ପୁରୀର ଗଳିରେ ବୁଲିଲେ। ଅନେକ ବଡ଼ ଘରେ ଦେଖିଲେ, ଲୋକେ ବେଳ ହେଲେ ବି ଶୋଇଛନ୍ତି, ଅଗଣା ଓଳା ହୋଇନାହିଁ, ଗୁରୁବାରର କାହାରି ମନେ ନାହିଁ। ଜଣେ ଧନୀ ସାହୁକାରାଣୀଙ୍କୁ ସେ ଓଷାର ବିଧି ମଧ୍ୟ ବୁଝାଇଦେଲେ।

ଚାଲି ଚାଲି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନଗରର ଶେଷ ମୁଣ୍ଡରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ଛୋଟ କୁଡ଼ିଆରେ ଶ୍ରିୟା ନାମରେ ଜଣେ ଗରିବ ନାରୀ ରହୁଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ସେତେବେଳର ସମାଜ ଅଛୁଆଁ ବୋଲି ଦୂରେଇ ରଖୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସେଦିନ ଶ୍ରିୟା ପାହାନ୍ତିଆରୁ ଉଠି ଗାଧୋଇଥିଲେ, କୁଡ଼ିଆ ଲିପିଥିଲେ, ଅଗଣାରେ ଚାଉଳ ବଟା ପିଠଉରେ ଝୋଟି ପକାଇ ମାଙ୍କ ଛୋଟ ଛୋଟ ପାଦଚିହ୍ନ ଆଙ୍କିଥିଲେ। ଦୀପ ଜାଳି ସେ ପୂରା ମନପ୍ରାଣ ଦେଇ ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ।

ତାଙ୍କ ପରିଷ୍କାରତା ଓ ଭକ୍ତି ଦେଖି ମାଙ୍କ ହୃଦୟ ତରଳିଗଲା। ସେ କୁଡ଼ିଆ ଭିତରକୁ ଗଲେ, ଶ୍ରିୟାଙ୍କ ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କଲେ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ଘରେ କେବେ ଅଭାବ ରହିବ ନାହିଁ। ସେତିକିବେଳେ ବଡ଼ ଭାଇ ବଳଭଦ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ସେହି ଘରକୁ ଯିବା ଦେଖିଲେ। ସେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯେଉଁ ଘରକୁ ଲୋକେ ଅଛୁଆଁ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯାଇ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଭାଙ୍ଗିଛନ୍ତି, ସେ ଆଉ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ପଶିବେ ନାହିଁ। ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କ କଥା ଜଗନ୍ନାଥ ଏଡ଼ାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।

ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଫେରିଲା ବେଳକୁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଦୁଆର ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବନ୍ଦ। ସେ ଶାନ୍ତ କିନ୍ତୁ ଦୃଢ଼ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, ସତ ଭକ୍ତିକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା କୌଣସି ଅପରାଧ ନୁହେଁ, ଶୁଦ୍ଧିର ନାଁରେ ମୁଁ ମୋ ଭକ୍ତର ଅପମାନ କରିବି ନାହିଁ। ସେ ନିଜ ଅଳଙ୍କାର କାଢ଼ି ଦେଲେ, କେବଳ ସଧବାର ଚିହ୍ନ ରଖିଲେ, ଆଉ ମନ୍ଦିର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ଯିବା ବେଳେ କହିଗଲେ, ଦୁଇ ଭାଇ ଯେତେଦିନ ଭୋକର ଅର୍ଥ ନ ବୁଝିବେ, ସେତେଦିନ ଅନ୍ନ ଜଳ ପାଇବେ ନାହିଁ। କଥା କହେ, ଏହି କଷ୍ଟର ସମୟ ବାର ବର୍ଷର ହେବାର ଥିଲା।

ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଯିବା ମାତ୍ରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଭଣ୍ଡାର ଖାଲି ହୋଇଗଲା। ରୋଷଘରେ ନା ଚାଉଳ, ନା ଡାଲି, ନା ଟୋପାଏ ପାଣି। ଭୋକ ଶୋଷରେ ଅଥୟ ହୋଇ ଦୁଇ ଭାଇ ସାଧାରଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଶରେ ଭିକ ମାଗିବାକୁ ବାହାରିଲେ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠିକୁ ଗଲେ, କିଛି ନା କିଛି ବାଧା ଆସିଲା। କେଉଁଠି ଦୁଆର ବନ୍ଦ, କେଉଁଠି ପୋଖରୀ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବା ବେଳକୁ ପାଣି ଶୁଖିଯାଏ, ହାତକୁ ଆସିଥିବା ମୁଠାଏ ମୁଢ଼ି ବି ପବନ ଉଡ଼ାଇନିଏ। ତିନି ଲୋକର ନାଥ ପ୍ରଥମ ଥର ବୁଝିଲେ, ଭୋକିଲା ମଣିଷର କଷ୍ଟ କେମିତି।

ବୁଲି ବୁଲି ସେମାନେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଘର ଦୁଆରେ ପହଞ୍ଚି ଖାଇବାକୁ ମାଗିଲେ। ଜଣାଗଲା, ଏ ଘର ସେହି ଲୋକଙ୍କର ଯାହାଙ୍କୁ ସମାଜ ଅଛୁଆଁ କହେ, ଆଉ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏଠାରେ ହିଁ ରହୁଛନ୍ତି। ବଳଭଦ୍ର ପ୍ରଥମେ କହିଲେ, କଞ୍ଚା ଜିନିଷ ଦିଅ, ଆମେ ନିଜେ ରାନ୍ଧିବୁ, କିନ୍ତୁ ରାନ୍ଧିବାର ସବୁ ଚେଷ୍ଟା ବିଫଳ ହେଲା। ଶେଷରେ ହାରି ସେମାନେ ସେଠାରେ ରନ୍ଧା ଅନ୍ନ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ପ୍ରଥମ ଗୁଣ୍ଡାରୁ ହିଁ ଜଗନ୍ନାଥ ଚିହ୍ନିଗଲେ, ଏ ସ୍ୱାଦ ତ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ହାତର। ଦୁଇ ଭାଇ ନିଜ ଭୁଲ ବୁଝିପାରିଲେ।

ଜଗନ୍ନାଥ ବିନୟର ସହ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଫେରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ମା କ୍ଷମା କଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ନେଲେ ଯେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ମହାପ୍ରସାଦ ସମସ୍ତଙ୍କର ହେବ, ସବୁ ଜାତିର ଲୋକ ଏକାଠି ବସି ତାହା ଗ୍ରହଣ କରିବେ, ଆଉ ମାର୍ଗଶିର ଗୁରୁବାର ଘରେ ଘରେ ତାଙ୍କ ପୂଜା ହେବ। ମହାପ୍ରଭୁ ଖୁସିରେ କଥା ଦେଲେ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମନ୍ଦିରକୁ ଫେରିଲେ। ଭକ୍ତମାନେ ମାନନ୍ତି, ଏ ସବୁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲୀଳା, ଦୁନିଆକୁ ଶିଖାଇବା ପାଇଁ ଯେ ମାଙ୍କ କୃପା ଭକ୍ତି ଉପରେ ବର୍ଷେ, ଜନ୍ମ ଉପରେ ନୁହେଁ। ଆଜି ବି ପୁରୀରେ ମହାପ୍ରସାଦ ଆଗରେ ସମସ୍ତେ ସମାନ।

କିପରି ପାଳନ କରାଯାଏ

  • ବୁଧବାର ସଞ୍ଜରୁ ଘର ଅଗଣା ଭଲ କରି ସଫା କରି ଲିପାଯାଏ, କାରଣ ବିଶ୍ୱାସ ଅଛି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପରିଷ୍କାର ଘରକୁ ଆସନ୍ତି।
  • ଅଗଣା, ଦୁଆରମୁହଁ ଓ ଠାକୁର ଘରେ ପିଠଉରେ ପଦ୍ମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପାଦ ଆଙ୍କି ଝୋଟି ଚିତା ପକାଯାଏ।
  • ବାଉଁଶ ମାଣରେ ନୂଆ ଧାନ ଭରି ସଜାଇ ଖଟୁଲି ଉପରେ ରଖି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ରୂପେ ପୂଜା କରାଯାଏ।
  • ଗୁରୁବାର ଦିନ ମାଆମାନେ ଓଷା ରଖନ୍ତି, ଘରେ ଆମିଷ ରନ୍ଧାଯାଏ ନାହିଁ, ମଣ୍ଡା, କାକରା ଭଳି ପିଠା ଓ କ୍ଷୀରିର ଭୋଗ ଲାଗେ।
  • ପୂଜା ପରେ ବଳରାମ ଦାସଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୁରାଣ ପାଠ କରାଯାଏ ବା ଶୁଣାଯାଏ; ମାର୍ଗଶିର ମାସର ସବୁ ଗୁରୁବାର ଏହି ନିୟମ ଚାଲେ।

ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ

ମାଣବସା ଗୁରୁବାର 2026 କେବେ?

ମାଣବସା ଗୁରୁବାର 2026 26 ନଭେମ୍ବର 2026, ଗୁରୁବାର ରେ ପଡ଼ିଛି। ତାରିଖଗୁଡ଼ିକ ଦିଲ୍ଲୀର ହିନ୍ଦୁ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁସାରେ; ଅନ୍ୟ ସହରରେ ଗୋଟିଏ ଦିନର ଫରକ ହୋଇପାରେ।

ମାଣବସା ଗୁରୁବାର କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?

ମାର୍ଗଶିର ମାସର ପ୍ରତି ଗୁରୁବାର ଓଡ଼ିଶାର ଘରେ ଘରେ ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପୂଜା ହୁଏ, ଯାହାକୁ ମାଣବସା ଗୁରୁବାର କୁହାଯାଏ।

ଉତ୍ସ

ପଞ୍ଚସଖା କବିଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ବଳରାମ ଦାସଙ୍କ (ପ୍ରାୟ ପଞ୍ଚଦଶ-ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀ) ଓଡ଼ିଆ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୁରାଣ; ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସଂସ୍କରଣ ଓ କହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମୁହଁରେ କଥାର ଛୋଟ ଛୋଟ ବିବରଣୀ କିଛି ଅଲଗା ମିଳେ।

ଅଧିକ କଥା

ବ୍ରତର ଆଗ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ମନେ ପକାଇବ — ମାଗଣା ଆପ୍ଡାଉନଲୋଡ୍App Store