నాగుల చవితి — వ్రత కథ
నాగుల చవితి — ఎప్పుడు
- 13 నవంబర్ 2026, శుక్రవారం
- 2 నవంబర్ 2027, మంగళవారం
| చవితి తిథి | 12 నవంబర్, 6:10 PM నుండి 13 నవంబర్, 8:43 PM వరకు |
| సూర్యోదయం · సూర్యాస్తమయం | 6:20 AM · 5:41 PM |
సమయాలు హైదరాబాద్ కోసం · 13 నవంబర్ 2026
ఈ రోజు ఎందుకు జరుపుకుంటారు?
దీపావళి వెళ్లిన కొద్ది రోజులకు, కార్తీక శుద్ధ చవితి నాడు, తెలుగు లోగిళ్లలో నాగుల చవితి జరుపుకుంటారు. ఆడవాళ్లు ఉపవాసం ఉండి, తెల్లవారే పుట్ట దగ్గరకు వెళ్లి పుట్టలో ఆవుపాలు పోసి, నాగదేవతలు కుటుంబాన్ని, పిల్లలను చల్లగా కాపాడాలని మొక్కుకుంటారు. ఉత్తర భారతదేశంలో శ్రావణ మాసంలో వచ్చే నాగపంచమికి ఇది వేరు; కార్తీక మాసంలో వచ్చే మన తెలుగు పండుగ.
కథ
నాగదేవతలను కొలిచే ఈ రోజున ఆస్తీక మహర్షి కథను తలుచుకుంటారు. పూర్వం కశ్యప ప్రజాపతికి కద్రువ, వినత అని ఇద్దరు భార్యలు. కద్రువ నాగులకు తల్లి, వినత గరుత్మంతుడికి తల్లి. ఒక రోజు క్షీరసాగర మథనంలో పుట్టిన ఉచ్చైఃశ్రవం అనే తెల్లని గుర్రాన్ని చూసి, దాని తోక రంగు గురించి ఇద్దరూ పందెం వేసుకున్నారు; ఓడినవారు గెలిచినవారికి దాసి కావాలి. తోక నల్లగా కనిపించేలా వెంట్రుకల్లా అల్లుకోమని కద్రువ తన కొడుకులను ఆదేశించింది. ఆ మోసానికి ఒప్పుకోని నాగులను కోపంతో శపించింది, జనమేజయుడి సర్పయాగంలో మీరు అగ్నికి ఆహుతి అవుతారు అని.
ఆ శాపం విని నాగరాజు వాసుకి కలవరపడ్డాడు. అయితే శాపంతో పాటు బ్రహ్మదేవుడు ఒక ఆశను కూడా ఇచ్చాడని తెలిసింది. జరత్కారుడు అనే తపస్వి అదే పేరు గల కన్యను పెళ్లాడతాడు, వారి కొడుకు ధర్మాత్ములైన నాగులను కాపాడతాడు. వాసుకి తన చెల్లెలు జరత్కారువును ఆ మునికి ఇచ్చి పెళ్లి చేశాడు. కొంతకాలానికి ముని తపస్సుకు వెళ్లిపోతూ, అస్తి, అంటే నీ గర్భంలో కొడుకు ఉన్నాడు అని భార్యకు చెప్పి వెళ్లాడు. అలా పుట్టిన బాలుడికి ఆస్తీకుడు అని పేరు వచ్చింది. మేనమామ వాసుకి ఇంట పెరిగి గొప్ప వేదపండితుడయ్యాడు.
యుగాలు మారాయి. పాండవుల మనవడు పరీక్షిత్తు మహారాజు తక్షకుడు కాటు వేయడంతో మరణించాడు. ఆయన కొడుకు జనమేజయుడు పెద్దవాడయ్యాక తండ్రి మరణానికి ప్రతీకారంగా సర్పయాగం మొదలుపెట్టాడు. ఋత్విక్కుల మంత్రశక్తికి నలుదిక్కుల నుంచి నాగులు ఈడ్చుకొచ్చి యజ్ఞకుండంలో పడిపోసాగాయి. భయపడిన తక్షకుడు దేవేంద్రుడి శరణు కోరి దాక్కున్నాడు. నాగలోకమంతా హాహాకారాలు మిన్నంటాయి.
అప్పుడు వాసుకి చెల్లెలితో, ఇక ఆస్తీకుడే మనల్ని కాపాడాలి అన్నాడు. తల్లి ఆశీర్వాదం తీసుకుని యువకుడైన ఆస్తీకుడు యాగశాలకు వెళ్లాడు. ద్వారపాలకులు అడ్డగిస్తే, రాజునూ యాగాన్నీ ఋత్విక్కులనూ ఎంతో మధురంగా, జ్ఞానంతో స్తుతించాడు. జనమేజయుడు సంతోషించి, బ్రాహ్మణ కుమారా, ఏం కావాలో కోరుకో అన్నాడు. సరిగ్గా అదే సమయానికి మంత్రాల ఆకర్షణకు తక్షకుడు ఆకాశం నుంచి అగ్నివైపు జారిపడుతున్నాడు. ఆస్తీకుడు ఆగు, ఆగు, ఆగు అని మూడుసార్లు అనగానే తక్షకుడు గాలిలోనే నిలిచిపోయాడు.
అప్పుడు ఆస్తీకుడు చేతులు జోడించి, మహారాజా, ఈ యాగం ఇక్కడితో ఆపడమే నాకు కావలసిన వరం అన్నాడు. బంగారం, గోవులు, రాజ్యం ఏదైనా ఇస్తానని రాజు ఎంత చెప్పినా ఆస్తీకుడు పట్టు వదలలేదు. ఇచ్చిన మాట తప్పని జనమేజయుడు యాగాన్ని నిలిపివేశాడు. నాగజాతి నిలిచింది. సంతోషించిన నాగులు, ఉదయం గానీ సాయంత్రం గానీ ఆస్తీకుడి కథను భక్తితో చెప్పుకునేవారికి, వినేవారికి నాగుల వల్ల భయం ఉండదని మాట ఇచ్చాయి.
నాగుల చవితి ఆ శాంతికీ, క్షమకూ గుర్తు. భూమి లోపల ఉంటూ పొలాలను కాపాడే నాగులకు కృతజ్ఞతగా వాటి పుట్టల దగ్గరకు వెళ్లి పూజిస్తారు, ఏ ప్రాణికీ అకారణంగా హాని చేయమని మనసులో మాట ఇచ్చుకుంటారు. తల్లులు పిల్లలకు నిండు నూరేళ్లు, ఆరోగ్యం కావాలని కోరుకుంటారు. నాగదేవతలు అందరినీ చల్లగా చూడాలి, ప్రతి లోగిలిలో సుఖశాంతులు నిలవాలి.
ఎలా జరుపుకుంటారు
- తెల్లవారే తలస్నానం చేసి ఆడవాళ్లు ఉపవాసం ఉంటారు; కుటుంబంతో కలిసి ఊరి బయట, తోటలో లేదా గుడి దగ్గర ఉన్న పుట్ట దగ్గరకు వెళ్తారు.
- పుట్టకు పసుపు, కుంకుమ, పూలు పెట్టి, పుట్టలో ఆవుపాలు పోస్తారు; చలిమిడి, నువ్వుల చిమ్మిలి, వడపప్పు, అరటిపండ్లు నైవేద్యంగా పెట్టి దీపం వెలిగిస్తారు.
- పుట్ట చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేసి, కొంచెం పుట్టమన్ను తీసి చెవులకు రాసుకుంటారు; చెవులు, ఆరోగ్యం క్షేమంగా ఉంటాయని నమ్మకం.
- చాలామంది సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి ఆలయాలకు వెళ్లి, చెట్ల కింద ప్రతిష్ఠించిన నాగశిలలకు పూజ చేస్తారు.
- నాగదేవతలను గౌరవించండి, కానీ పాములను పట్టి బలవంతంగా పాలు తాగించేవాళ్లను ప్రోత్సహించకండి; పాలు పాముకు ఆహారం కాదు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
నాగుల చవితి 2026 ఎప్పుడు?
నాగుల చవితి 2026 13 నవంబర్ 2026, శుక్రవారం న వస్తుంది. తేదీలు ఢిల్లీ హిందూ పంచాంగం ప్రకారం; ఇతర నగరాల్లో ఒక రోజు తేడా ఉండవచ్చు.
నాగుల చవితి 2026 పూజ లేదా ఉపవాస సమయం ఎప్పుడు?
చవితి తిథి 12 నవంబర్, 6:10 PM నుండి 13 నవంబర్, 8:43 PM వరకు (ఢిల్లీ)
నాగుల చవితి ఎందుకు జరుపుకుంటారు?
దీపావళి వెళ్లిన కొద్ది రోజులకు, కార్తీక శుద్ధ చవితి నాడు, తెలుగు లోగిళ్లలో నాగుల చవితి జరుపుకుంటారు.
ఆధారం
కద్రువ శాపం, జరత్కారుడు, ఆస్తీకుడు, జనమేజయుడి సర్పయాగం కథ మహాభారతం ఆదిపర్వంలో (ఆస్తీక పర్వం) ఉంది; పుట్టలో పాలు పోయడం, నైవేద్యాలు తెలుగు ప్రాంతాల జానపద సంప్రదాయం.