ત્રણ ડગલાં જમીન આપીને બલિ કેવી રીતે જીત્યા?
અસુરરાજ બલિના યજ્ઞમાં એક નાના બ્રાહ્મણ આવ્યા અને ત્રણ ડગલાં જમીન માગી.
Mythraan ઍપ મફત ડાઉનલોડ કરોMythraan ઍપ મફત ડાઉનલોડ કરો · App Storeકથા
રાજા બલિએ ત્રણ ડગલાં જમીન આપી, અને બધું હારી ગયા — તોય જીત બલિની થઈ. અસુરરાજ બલિએ સ્વર્ગ સુધી જીતી લીધું હતું, અને એક મોટો યજ્ઞ કરતા હતા. ત્યાં જ નાના કદના એક બ્રાહ્મણ આવ્યા — વામન — અને બોલ્યા,
મને બસ ત્રણ ડગલાં જમીન જોઈએ. ગુરુ શુક્રાચાર્યે રોક્યા — આ બ્રાહ્મણ સ્વયં વિષ્ણુ છે, બધું લઈ લેશે. પણ બલિ બોલ્યા — વચન આપ્યું છે, તો પાળીશ.
ભાગવત પુરાણ કહે છે — ત્યાં જ વામન વધવા લાગ્યા, એટલા કે આકાશ નાનું પડી ગયું. પહેલા ડગલે આખી ધરતી માપી લીધી, બીજે સ્વર્ગ. ત્રીજા ડગલા માટે જગ્યા જ ખૂટી ગઈ.
ત્યારે બલિએ માથું નમાવ્યું — પ્રભુ, ત્રીજું ડગલું મારા માથા પર મૂકો. ભગવાને બલિને સુતલ લોકનું રાજ આપ્યું અને કહ્યું, હું સદા તારી પાસે રહીશ. સ્કંદ પુરાણની કથા તો ત્યાં સુધી કહે છે — ભગવાન પોતે બલિના દ્વાર પર ચોકી કરવા લાગ્યા.
દિવાળીના બીજા દિવસે, બલિ પ્રતિપદા પર, આજે પણ રાજા બલિની પૂજા થાય છે. કેરળમાં મનાય છે, ઓણમ પર મહાબલિ પોતાની પ્રજાને મળવા આવે છે. જેણે ભગવાનને બધું આપી દીધું — ભગવાન પોતે તેના દ્વાર પર ઊભા રહ્યા.
સ્રોત
શ્રીમદ્ભાગવત પુરાણ, સ્કંધ 8, અધ્યાય 15–23; સ્કંદ પુરાણની કથા-પરંપરા; બલિ પ્રતિપદા અને ઓણમની લોકપરંપરા