तीन पावले जमीन देऊन बळी कसा जिंकला?
असुरराज बळीच्या यज्ञात एक लहानसा ब्राह्मण आला आणि तीन पावले जमीन मागितली.
Mythraan ॲप मोफत डाउनलोड कराMythraan ॲप मोफत डाउनलोड करा · App Storeकथा
राजा बळीने तीन पावले जमीन दिली, आणि सर्व काही गमावले — तरीही जय बळीचाच झाला. असुरराज बळीने स्वर्गापर्यंत जिंकले होते, आणि एक मोठा यज्ञ करत होता. तेवढ्यात लहान चणीचा एक ब्राह्मण आला — वामन — आणि म्हणाला,
मला फक्त तीन पावले जमीन हवी. गुरू शुक्राचार्यांनी अडवले — हा ब्राह्मण स्वयं विष्णू आहे, सर्व काही घेऊन जाईल. पण बळी म्हणाला — वचन दिले आहे, तर ते पाळीन.
भागवत पुराण सांगते, तेव्हाच वामन वाढू लागले — इतके की आकाशही लहान पडले. पहिल्या पावलात सारी पृथ्वी मोजली, दुसऱ्यात स्वर्ग. तिसऱ्या पावलासाठी जागाच उरली नाही.
तेव्हा बळीने मस्तक झुकवले — प्रभू, तिसरे पाऊल माझ्या मस्तकावर ठेवा. भगवंतांनी बळीला सुतल लोकाचे राज्य दिले आणि म्हणाले, मी सदैव तुझ्याजवळ राहीन. स्कंद पुराणाची कथा तर इथवर सांगते — भगवंत स्वतः बळीच्या दारावर पहारा देऊ लागले.
दिवाळीच्या दुसऱ्या दिवशी, बलिप्रतिपदेला, आजही बळीराजाची पूजा होते. केरळमध्ये मानले जाते, ओणमला महाबली आपल्या प्रजेला भेटायला येतात. ज्याने भगवंताला सर्व काही दिले — भगवंत स्वतः त्याच्या दारात उभे राहिले.
स्रोत
श्रीमद्भागवत पुराण, स्कंध 8, अध्याय 15–23; स्कंद पुराणाची कथा-परंपरा; बलिप्रतिपदा व ओणमची लोकपरंपरा