एका कावळ्याने ऋषींचा कमंडलू का उलटला?
म्हणतात, दक्षिणेत वर्षानुवर्षे पाऊस पडला नव्हता.
Mythraan ॲप मोफत डाउनलोड कराMythraan ॲप मोफत डाउनलोड करा · App Storeकथा
म्हणतात, एका कावळ्याने एका ऋषींचा कमंडलू उलटला — आणि कावेरी नदी वाहू लागली. दक्षिणेत वर्षानुवर्षे पाऊस पडला नव्हता; धरती तहानेने भेगाळत होती. महर्षी अगस्त्य कमंडलूत पवित्र जल घेऊन निघाले होते — दक्षिणेत एक नदी वसवायला. कूर्गच्या डोंगरांवर ते ध्यानाला बसले, तेवढ्यात एक कावळा येऊन कमंडलूच्या तोंडावर बसला.
कावळ्याने पंख फडफडवले — कमंडलू उलटला, आणि जल डोंगरावरून खाली वाहू लागले. कावेरी-कथा सांगते, ऋषींनी कावळ्याला हुसकावू पाहिले, तर तो एक लहानगा बालक होऊन हसत हसत पळाला.
रागाने ऋषी मूठ उगारून मागे धावले — तेवढ्यात बालक थांबला, आणि खऱ्या रूपात प्रकट झाला. ते स्वयं गणेश होते. कमंडलू त्यांनी मुद्दामच पाडला होता — तहानलेल्या धरतीला नदी देण्यासाठी.
जी मूठ ऋषींनी बालकावर उगारली होती, पश्चात्तापाने त्याच मुठीने ते स्वतःच्या डोक्यावर मारू लागले. गणेशांनी हसून त्यांना थांबवले, आणि आशीर्वाद दिला. मान्यता आहे, म्हणूनच दक्षिणेत आजही अनेक भक्त गणेशांसमोर कानशिलावर हलकेच मूठ
मारतात. त्याच डोंगरावर, तलकावेरीच्या कुंडात, दरवर्षी तुला संक्रांतीला जल उसळून येते — भक्त मानतात, कावेरी पुन्हा जन्म घेते.
स्रोत
कावेरी-माहात्म्याची लोकपरंपरा (स्कंद पुराणाशी जोडली जाते); तलकावेरी, कोडगू — तुला संक्रांतीला तीर्थोद्भव (17 ऑक्टोबर 2026)