ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ — ಕಥೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ

ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ — ಯಾವಾಗ
- 15 ಜನವರಿ 2027, ಶುಕ್ರವಾರ
ಈ ದಿನವನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ?
ಈ ದಿನ ಸೂರ್ಯದೇವ ಧನು ರಾಶಿಯಿಂದ ಮಕರ ರಾಶಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ಉತ್ತರಾಯಣ ಯಾತ್ರೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಯಣವನ್ನು ದೇವತೆಗಳ ಹಗಲು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಶುಭ ಕಾಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಇದು ಸ್ನಾನ, ದಾನ ಮತ್ತು ಎಳ್ಳು ಬೆಲ್ಲದ ಸಿಹಿಯನ್ನು ಹಂಚುವ ಹಬ್ಬ.
ಕಥೆ
ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸೂರ್ಯದೇವ ವರ್ಷವಿಡೀ ಹನ್ನೆರಡು ರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಮಕರ ರಾಶಿಗೆ ಬಂದ ದಿನದಿಂದ ಅವನ ರಥ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಉತ್ತರಾಯಣ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಉತ್ತರಾಯಣದ ಆರು ತಿಂಗಳು ದೇವತೆಗಳ ಹಗಲು, ಅದಕ್ಕೇ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿ ಶುಭ ಕಾರ್ಯವೂ ವಿಶೇಷ ಫಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಮಕರ ರಾಶಿಯ ಅಧಿಪತಿ ಶನಿದೇವ, ಅವನು ಸೂರ್ಯನ ಮಗನೇ. ಈ ದಿನ ಸೂರ್ಯದೇವ ತನ್ನ ಮಗನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಶನಿದೇವ ಕಪ್ಪು ಎಳ್ಳಿನಿಂದ ತಂದೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು ಎಂದು ಜನಪದ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ಈ ದಿನ ಎಳ್ಳಿಗೆ ಇಷ್ಟು ಮಹತ್ವ.

ಮಹಾಭಾರತದ ಒಂದು ಕಥೆ ಈ ದಿನದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪಿತಾಮಹ ಭೀಷ್ಮರಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯಿಂದ ಇಚ್ಛಾಮರಣದ ವರ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು, ಅಂದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲೇ ದೇಹ ಬಿಡಬಹುದಿತ್ತು. ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡು ಬಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಬಾಣಗಳ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದರು. ಆಗ ಸೂರ್ಯ ದಕ್ಷಿಣಾಯನದಲ್ಲಿದ್ದನು.

ಉತ್ತರಾಯಣ ಬರುವವರೆಗೆ ಕಾಯುವುದಾಗಿ ಭೀಷ್ಮರು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದರು. ಅನೇಕ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಅವರು ಅದೇ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲಿದ್ದರು, ಈ ನಡುವೆ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ರಾಜಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು. ಸೂರ್ಯ ಉತ್ತರಾಯಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದಾಗ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಾ ಶಾಂತವಾಗಿ ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕೇ ಉತ್ತರಾಯಣವನ್ನು ಇಷ್ಟು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇನ್ನೊಂದು ಕಥೆ ಗಂಗಾ ಮಾತೆಯದು. ಸಗರ ರಾಜ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗ ಮಾಡಿದನು, ಆದರೆ ಇಂದ್ರ ಯಾಗದ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಕದ್ದು ಕಪಿಲ ಮುನಿಗಳ ಆಶ್ರಮದ ಬಳಿ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿದನು. ಸಗರನ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ಮಕ್ಕಳು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಿ, ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಮುನಿಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಕಳ್ಳತನದ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸತೊಡಗಿದರು. ಮುನಿಗಳು ಕಣ್ಣು ತೆರೆದಾಗ ಅವರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಸುಟ್ಟು ಬೂದಿಯಾದರು.

ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ನಂತರ ಭಗೀರಥ ರಾಜ ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜರ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಅವನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಗಂಗಾ ಮಾತೆ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಇಳಿದಳು, ಶಿವನು ಅವಳನ್ನು ತನ್ನ ಜಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದನು, ನಂತರ ಗಂಗೆ ಭಗೀರಥನ ರಥದ ಹಿಂದೆ ಹಿಂದೆ ಹರಿದಳು. ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ದಿನವೇ ಗಂಗೆ ಕಪಿಲ ಮುನಿಗಳ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ತಲುಪಿ ಸಾಗರವನ್ನು ಸೇರಿದಳು, ಸಗರನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಿತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಅದೇ ಸ್ಥಳ ಇಂದಿನ ಗಂಗಾಸಾಗರ, ಅಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಪುಣ್ಯಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ, ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪೊಂಗಲ್, ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿ ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಸಂಜೆ ಲೋಹ್ರಿ, ಮತ್ತು ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಯಣದ ಗಾಳಿಪಟಗಳು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಜನರು ಎಳ್ಳು ಬೆಲ್ಲ ಕೊಟ್ಟು, ಎಳ್ಳು ಬೆಲ್ಲ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ, ಸಿಹಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಸೂರ್ಯ ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಬೆಳಕಿನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುವಂತೆ, ನಾವೂ ಕಹಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಿಹಿಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗೋಣ, ಇದೇ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದೇಶ. ಸೂರ್ಯದೇವ ಎಲ್ಲರ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬೆಳಕು ತುಂಬಲಿ.
ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ
- ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಪವಿತ್ರ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ನೀರಿಗೆ ಕೆಂಪು ಹೂವು ಮತ್ತು ಎಳ್ಳು ಹಾಕಿ ಸೂರ್ಯದೇವನಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
- ಎಳ್ಳು ಬೆಲ್ಲದ ಉಂಡೆ ಮತ್ತು ಖಿಚಡಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಖಿಚಡಿ ಹಬ್ಬ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
- ಎಳ್ಳು, ಬೆಲ್ಲ, ಖಿಚಡಿ, ಕಂಬಳಿ ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯದ ದಾನ ಈ ದಿನ ವಿಶೇಷ ಪುಣ್ಯದಾಯಕ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
- ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾಘ ಮೇಳ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾಸಾಗರ ಮೇಳ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜನವರಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಹದಿನೈದರಂದು ಬರುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ 2027 ಯಾವಾಗ?
ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ 2027 15 ಜನವರಿ 2027, ಶುಕ್ರವಾರ ರಂದು ಇದೆ. ದಿನಾಂಕಗಳು ದೆಹಲಿಯ ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ; ಇತರ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇರಬಹುದು.
ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಅನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಈ ದಿನ ಸೂರ್ಯದೇವ ಧನು ರಾಶಿಯಿಂದ ಮಕರ ರಾಶಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ಉತ್ತರಾಯಣ ಯಾತ್ರೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಧಾರ
ಭೀಷ್ಮರ ಉತ್ತರಾಯಣ ಪ್ರತೀಕ್ಷೆ ಮಹಾಭಾರತದ ಭೀಷ್ಮ ಪರ್ವ ಮತ್ತು ಅನುಶಾಸನ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ; ಗಂಗಾವತರಣ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದ ಬಾಲಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ; ಗಂಗಾಸಾಗರ ಮತ್ತು ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂಟು ಹಾಗೂ ಶನಿ ಸೂರ್ಯರ ಎಳ್ಳಿನ ಕಥೆ ಜನಪದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ.