MythraanMYTHRAAN
ಕನ್ನಡ ▾
हिंदीEnglishमराठीગુજરાતી
AndroidiOS

ತುಳಸಿ ಹಬ್ಬ — ಕಥೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ

ತುಳಸಿ ಹಬ್ಬ — ಕಥೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ

ತುಳಸಿ ಹಬ್ಬ — ಯಾವಾಗ

  • 21 ನವೆಂಬರ್ 2026, ಶನಿವಾರ
  • 11 ನವೆಂಬರ್ 2027, ಗುರುವಾರ
ದ್ವಾದಶಿ ತಿಥಿ21 ನವೆಂಬರ್, 6:32 AM ರಿಂದ 22 ನವೆಂಬರ್, 4:57 AM ರವರೆಗೆ
ಸೂರ್ಯೋದಯ · ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ6:21 AM · 5:50 PM

ಸಮಯಗಳು ಬೆಂಗಳೂರು ಗಾಗಿ · 21 ನವೆಂಬರ್ 2026

ಕಥೆ ಕೇಳಿನಿರೂಪಣೆ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ

ಈ ದಿನವನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ?

ಕಾರ್ತಿಕ ಶುದ್ಧ ದ್ವಾದಶಿಯಂದು, ಉತ್ಥಾನ ಏಕಾದಶಿಯ ಮರುದಿನ, ನಾಡಿನ ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಳಸಿ ಹಬ್ಬ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನವನ್ನು ಉತ್ಥಾನ ದ್ವಾದಶಿ, ಕ್ಷೀರಾಬ್ಧಿ ದ್ವಾದಶಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎದ್ದ ಶ್ರೀಹರಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೊಡನೆ ತುಳಸಿಯ ಬೃಂದಾವನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ನಂಬಿಕೆ. ಸಂಜೆ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಮದುವೆ ಮಂಟಪದಂತೆ ಸಿಂಗರಿಸಿ, ನೆಲ್ಲಿ ಕೊಂಬೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಹರಿಯೊಂದಿಗೆ ತುಳಸಿಯ ಮದುವೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಇದರ ಬಳಿಕ ಮದುವೆ-ಮುಂಜಿಗಳ ಶುಭಕಾಲ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಥೆ

ಆಷಾಢ ಶುದ್ಧ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಆದಿಶೇಷನ ಮೇಲೆ ಯೋಗನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರಿದ ಶ್ರೀಹರಿ, ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಚಾತುರ್ಮಾಸದ ನಂತರ ಕಾರ್ತಿಕ ಶುದ್ಧ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಕಣ್ತೆರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮರುದಿನ ದ್ವಾದಶಿಯಂದು ಲಕ್ಷ್ಮಿಸಮೇತನಾಗಿ ತುಳಸಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹರಿಗೆ ತುಳಸಿ ಇಷ್ಟು ಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು ಏಕೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವೃಂದೆ ಎಂಬ ಮಹಾಸಾಧ್ವಿಯ ಕಥೆಯಿದೆ.

ತುಳಸಿ ಹಬ್ಬ — ಕಥೆ 1

ವೃಂದೆ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಅಸುರ ಕುಲದಲ್ಲಿ; ಆದರೆ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅವಳ ಮನಸ್ಸು ನಾರಾಯಣನ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನವಾಗಿತ್ತು. ದೊಡ್ಡವಳಾದ ಮೇಲೆ ಅವಳು ಜಲಂಧರನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದಳು. ಶಿವನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಜಲಂಧರ ಅಪಾರ ಬಲಶಾಲಿ. ವೃಂದೆ ಪತಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷ್ಠಳಾಗಿದ್ದಳು; ಅವಳ ಪಾತಿವ್ರತ್ಯದ ತೇಜಸ್ಸೇ ಜಲಂಧರನಿಗೆ ಕವಚವಾಗಿತ್ತು.

ತುಳಸಿ ಹಬ್ಬ — ಕಥೆ 2

ಬಲ ಮತ್ತು ವರಗಳ ಮದದಿಂದ ಜಲಂಧರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡನು; ಕೊನೆಗೆ ಪರಶಿವನೊಡನೆಯೇ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು. ಅವನು ಹೊರಡುವಾಗ ವೃಂದೆ, ಪತಿ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಮರಳುವವರೆಗೆ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಏಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಕುಳಿತಳು. ಆ ಸಂಕಲ್ಪ ಅಚಲವಾಗಿರುವವರೆಗೆ ಯಾವ ಶಕ್ತಿಯೂ ಜಲಂಧರನನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಭಯಗೊಂಡ ದೇವತೆಗಳು ಶ್ರೀಹರಿಯ ಮೊರೆ ಹೊಕ್ಕರು.

ತುಳಸಿ ಹಬ್ಬ — ಕಥೆ 3

ಲೋಕರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ವಿಷ್ಣು ಜಲಂಧರನ ರೂಪ ಧರಿಸಿ ವೃಂದೆಯ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬಂದನು. ಪತಿ ಮರಳಿದನೆಂದು ಸಂತಸದಿಂದ ವೃಂದೆ ಪೂಜೆ ಬಿಟ್ಟೆದ್ದು ಅವನ ಪಾದ ಮುಟ್ಟಿದಳು. ಅದೇ ಕ್ಷಣ ಅವಳ ಸಂಕಲ್ಪ ಮುರಿಯಿತು; ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಜಲಂಧರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು. ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೇ ವೃಂದೆಗೆ ಸತ್ಯ ತಿಳಿಯಿತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ಯಾರ ಹೆಸರನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಳೋ ಅವನೇ ಈ ಲೀಲೆ ನಡೆಸಿದ್ದ. ಅವಳ ಹೃದಯ ದುಃಖದಿಂದ ಒಡೆದುಹೋಯಿತು.

ತುಳಸಿ ಹಬ್ಬ — ಕಥೆ 4

ನೋವಿನಲ್ಲಿ ವೃಂದೆ, ನೀನು ಕಲ್ಲಾಗು ಎಂದು ಹರಿಗೆ ಶಾಪವಿತ್ತಳು. ಹರಿ ತಲೆಬಾಗಿ ಶಾಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಶಿಲೆಯಾದನು. ಲೋಕಪಾಲಕನೇ ಶಿಲೆಯಾದಾಗ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಮತೋಲನ ತಪ್ಪತೊಡಗಿತು. ಆಗ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕೈಮುಗಿದು ವೃಂದೆಯನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡರು. ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕರಗಿದ ವೃಂದೆ ಶಾಪವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದಳು; ಬಳಿಕ ಪತಿಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸಿದಳು.

ತುಳಸಿ ಹಬ್ಬ — ಕಥೆ 5

ವೃಂದೆಯ ದೇಹ ಲೀನವಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಸಸಿಯೊಂದು ಚಿಗುರಿತು; ಅದೇ ತುಳಸಿ. ಹರಿ ಹೇಳಿದನು, ವೃಂದೆ, ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿ, ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ಎಂದೆಂದೂ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ತುಳಸಿದಳವಿಲ್ಲದೆ ನನ್ನ ಯಾವ ನೈವೇದ್ಯವೂ ಪೂರ್ಣವಾಗದು. ನಿನ್ನ ಶಾಪದ ಮಾನ ಉಳಿಸಲು ನನ್ನ ಒಂದು ರೂಪ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ತಿಕದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆ ಬಂತು; ಉತ್ಥಾನ ದ್ವಾದಶಿಯಂದು ಅದರ ಪಕ್ಕ ನೆಲ್ಲಿ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ಹರಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ನೆಟ್ಟು ತುಳಸಿಯ ಮದುವೆ ಮಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದುಬಂತು.

ತುಳಸಿ ಹಬ್ಬ — ಕಥೆ 6

ತುಳಸಿ ಹಬ್ಬದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ದುಃಖವೂ ಇದೆ, ಕ್ಷಮೆಯೂ ಇದೆ. ತನಗಾದ ಮೋಸದ ನೋವನ್ನು ಸಹಿಸಿಯೂ ವೃಂದೆ ಲೋಕದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಶಾಪ ಹಿಂಪಡೆದಳು; ಹರಿಯೂ ತನ್ನ ಭಕ್ತೆಗೆ ಎಂಥ ಗೌರವ ಕೊಟ್ಟನೆಂದರೆ, ಇಂದು ಪ್ರತಿ ಮುತ್ತೈದೆ ದಿನವೂ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆಗೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ನಮಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಮನಸ್ಸು ಎಂದಿಗೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ಈ ಹಬ್ಬದ ಸಾರ. ತುಳಸಿ ಮಾತೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಹರಿ ಪ್ರತಿ ಮನೆಯನ್ನೂ ಹರಸಲಿ.

ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ

  • ಉತ್ಥಾನ ದ್ವಾದಶಿಯ ಸಂಜೆ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನು (ಬೃಂದಾವನ) ತೊಳೆದು ರಂಗೋಲಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ; ಮಾವಿನ ತೋರಣ, ಕಬ್ಬಿನ ಜಲ್ಲೆ, ಬಾಳೆಕಂದು, ಹೂವುಗಳಿಂದ ಮದುವೆ ಮಂಟಪದಂತೆ ಸಿಂಗರಿಸುತ್ತಾರೆ.
  • ತುಳಸಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಲಿ ಗಿಡದ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಅದನ್ನು ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ವಿಗ್ರಹ ಅಥವಾ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮವನ್ನೂ ಇಡುತ್ತಾರೆ.
  • ತುಳಸಿಗೆ ಅರಿಶಿನ-ಕುಂಕುಮ, ಹೂವು, ಬಳೆ, ರವಿಕೆ ಕಣ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಅಕ್ಷತೆ ಹಾಕಿ ಮದುವೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರದಂತೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಮುತ್ತೈದೆಯರು ಹಾಡು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಮಂಗಳಾರತಿ ಬೆಳಗುತ್ತಾರೆ.
  • ಕಟ್ಟೆಯ ಸುತ್ತ ಸಾಲು ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆ; ಕ್ಷೀರಸಾಗರದ ನೆನಪಿಗೆ ಹಾಲು, ಪಾಯಸ, ಜೊತೆಗೆ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ, ಕಬ್ಬು, ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಿ ಪ್ರಸಾದ ಹಂಚುತ್ತಾರೆ.
  • ಏಕಾದಶಿಯ ಉಪವಾಸವನ್ನು ದ್ವಾದಶಿಯ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಪಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಸುತ್ತಾರೆ; ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ವ್ರತ ಕೈಗೊಂಡವರಿಗೆ ಇದು ವ್ರತ ಸಂಪನ್ನವಾಗುವ ದಿನ.

ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ತುಳಸಿ ಹಬ್ಬ 2026 ಯಾವಾಗ?

ತುಳಸಿ ಹಬ್ಬ 2026 21 ನವೆಂಬರ್ 2026, ಶನಿವಾರ ರಂದು ಇದೆ. ದಿನಾಂಕಗಳು ದೆಹಲಿಯ ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ; ಇತರ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇರಬಹುದು.

ತುಳಸಿ ಹಬ್ಬ 2026 ಪೂಜೆ ಅಥವಾ ಉಪವಾಸದ ಸಮಯ ಯಾವುದು?

ದ್ವಾದಶಿ ತಿಥಿ 21 ನವೆಂಬರ್, 6:32 AM ರಿಂದ 22 ನವೆಂಬರ್, 4:57 AM ರವರೆಗೆ (ದೆಹಲಿ)

ತುಳಸಿ ಹಬ್ಬ ಅನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?

ಕಾರ್ತಿಕ ಶುದ್ಧ ದ್ವಾದಶಿಯಂದು, ಉತ್ಥಾನ ಏಕಾದಶಿಯ ಮರುದಿನ, ನಾಡಿನ ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಳಸಿ ಹಬ್ಬ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಆಧಾರ

ಜಲಂಧರ-ವೃಂದೆಯರ ಕಥೆ ಶಿವ ಪುರಾಣ (ರುದ್ರ ಸಂಹಿತೆ, ಯುದ್ಧ ಖಂಡ) ಮತ್ತು ಪದ್ಮ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ; ಶಾಪ ಹಿಂಪಡೆದದ್ದು, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ತುಳಸಿ ಮದುವೆಯ ಈ ರೂಪ ಜನಪರಂಪರೆಯದು. ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ತುಳಸಿ-ಶಂಖಚೂಡರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ರೂಪವಿದೆ; ಸಮುದ್ರಮಥನದ ಅಮೃತಕಲಶಕ್ಕೆ ಹರಿಯ ಆನಂದಬಾಷ್ಪ ಬಿದ್ದು ತುಳಸಿ ಹುಟ್ಟಿದಳು ಎಂಬ ಕಥೆಯೂ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತ.

ನಗರವಾರು ಸಮಯ

ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಥೆಗಳು

ಕಥೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೇಳಿ — ಉಚಿತ ಆ್ಯಪ್ಡೌನ್‌ಲೋಡ್App Store