వినాయక చవితి — వ్రత కథ

వినాయక చవితి — ఎప్పుడు
- 4–13 సెప్టెంబర్ 2027
| చవితి తిథి | 3 సెప్టెంబర్, 2:20 PM నుండి 4 సెప్టెంబర్, 12:26 PM వరకు |
| మధ్యాహ్న పూజ | 11:00 AM – 1:29 PM |
| సూర్యోదయం · సూర్యాస్తమయం | 6:02 AM · 6:28 PM |
సమయాలు హైదరాబాద్ కోసం · 4 సెప్టెంబర్ 2027
▶ వినాయకుడికి ఏనుగు తల ఎలా వచ్చింది? — వీడియో ›
ఈ రోజు ఎందుకు జరుపుకుంటారు?
వినాయక చవితిని భాద్రపద శుద్ధ చవితి నాడు గణపతి జన్మదినోత్సవంగా జరుపుకుంటారు. ఇదే రోజు గణపతికి గణాలకు అధిపతిగా, ప్రథమ పూజ్యునిగా ఉండే వరం లభించింది. పది రోజుల పాటు ఇంటింటా గణపయ్య కొలువుంటారు, అనంత చతుర్దశి నాడు ఆయనకు వీడ్కోలు పలుకుతారు.
కథ
కథ ప్రకారం, ఒక రోజు పార్వతీ దేవి స్నానానికి వెళ్తున్నారు, ద్వారం దగ్గర కాపలా కాయడానికి ఎవరూ లేరు. అప్పుడు అమ్మవారు తన ఒంటికి రాసుకున్న పసుపు, చందనం నలుగు పిండితో ఒక అందమైన బాలుడిని చేసి, అతనికి ప్రాణం పోశారు. నువ్వు నా కొడుకువి, నేను స్నానం చేసి వచ్చే వరకు ఎవరినీ లోపలికి రానివ్వకు, అని చెప్పారు.

కాసేపటికి పరమశివుడు అక్కడికి వచ్చారు. ఆ బాలుడు ఆయనను గుర్తుపట్టలేదు, తల్లి మాట ప్రకారం దారికి అడ్డు నిలిచాడు. శివుని గణాలు అతనికి నచ్చజెప్పారు, తర్వాత యుద్ధం కూడా జరిగింది, కానీ ఆ చిన్నారి బాలుడు ఎవరి చేతిలోనూ ఓడిపోలేదు. చివరికి శివునికి కోపం వచ్చి, త్రిశూలంతో బాలుని శిరస్సును ఖండించారు.

పార్వతీ దేవి బయటకు వచ్చి ఇది చూడగానే, ఆమె దుఃఖానికీ కోపానికీ లోకమంతా వణికిపోయింది. అప్పుడు శివుడు, ఉత్తర దిక్కున మొదట కనిపించిన ప్రాణి తలను తీసుకురండి, అని గణాలను ఆజ్ఞాపించారు. గణాలకు ఒక ఏనుగు కనిపించింది. శివుడు ఆ తలనే బాలునికి అతికించి, అతన్ని మళ్ళీ బతికించారు. బాలుడిని తన కుమారునిగా స్వీకరించి, గణాలన్నింటికీ అధిపతిని చేశారు, అందుకే ఆయన గణపతి అయ్యారు. ప్రతి పూజలో, ప్రతి శుభకార్యంలో అందరికంటే ముందు గణపతినే పూజిస్తారని దేవతలంతా వరమిచ్చారు.

ఈ రాత్రి చంద్రుడిని చూడకూడదనే ఆచారం వెనుక కూడా ఒక కథ ఉంది. ఒకసారి వినాయకుడు కడుపు నిండా కుడుములు తిని తన మూషిక వాహనంపై వెళ్తున్నారు. మూషికం తడబడింది, వినాయకుడు కింద పడ్డారు. తన అందం చూసుకుని గర్వపడే చంద్రుడు పకపకా నవ్వాడు. నిన్ను చూసినవారిపై నీలాపనిందలు పడతాయి, అని వినాయకుడు శపించారు. చంద్రుడు క్షమించమని వేడుకోగా, ఆ శాపం భాద్రపద శుద్ధ చవితి రాత్రికి మాత్రమే పరిమితమైంది. అందుకే దీన్ని కళంక చతుర్థి అని కూడా అంటారు.

శ్రీకృష్ణుడు కూడా తెలియక ఇదే రాత్రి చంద్రుడిని చూశారని చెబుతారు. కొద్ది రోజులకే శమంతక మణిని దొంగిలించారనే నీలాపనింద ఆయనపై పడింది. కృష్ణుడు అడవిలో వెతికి, జాంబవంతుని గుహ నుంచి మణిని తిరిగి తెచ్చి అందరి ముందు ఉంచి, తనపై పడిన మచ్చను తొలగించుకున్నారు.

ఈరోజు ఇళ్ళలో, పందిళ్ళలో గణపతి పది రోజుల పాటు కొలువుంటారు. మహారాష్ట్రలో ఈ ఉత్సవం అత్యంత వైభవంగా జరుగుతుంది, అక్కడ లోకమాన్య తిలక్ దీనికి సామూహిక ఉత్సవ రూపం ఇచ్చారు. అనంత చతుర్దశి నాడు గణపతి బప్పా మోరియా, వచ్చే ఏడాది త్వరగా రావయ్యా అనే నినాదాలతో నిమజ్జనం జరుగుతుంది. విఘ్నహర్త అయిన గణపతి అందరి దారిలోని అడ్డంకులను తొలగించి, సద్బుద్ధిని ప్రసాదించాలి.
ఎలా జరుపుకుంటారు
- గణపతి జన్మించిన సమయంగా భావించే మధ్యాహ్న కాలంలో మట్టి విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించి పూజ చేస్తారు.
- గరిక, ఎర్రని పూలు, కుడుములు, లడ్డూలు నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. సంప్రదాయంగా గణపతికి తులసి సమర్పించరు.
- ఉదయం, సాయంత్రం హారతి ఇస్తారు. కుటుంబాలు తమ సంప్రదాయం ప్రకారం ఒకటిన్నర, మూడు, ఐదు, ఏడు లేదా పది రోజుల తర్వాత నిమజ్జనం చేస్తారు.
- ఈ రాత్రి చంద్రుడిని చూడకూడదనే ఆచారం ఉంది. పొరపాటున చూస్తే శమంతక మణి కథ వింటారు.
పూజా విధానం — వినాయక చవితి పూజ
ఎప్పుడు చేయాలి
భాద్రపద శుక్ల చతుర్థి, మధ్యాహ్న సమయంలో — యాప్లోని క్యాలెండర్లో తేదీ ఉంటుంది.
కావలసినవి (పూజా సామగ్రి)
- మట్టి వినాయకుడి విగ్రహం
- 21 గరిక (దూర్వా) పోచలు
- ఎరుపు పూలు (మందార)
- మోదకాలు లేదా లడ్డూలు
- సిందూరం, కుంకుమ, అక్షతలు
- కొబ్బరికాయ, పండ్లు
- తమలపాకులు, వక్క
- అగరుబత్తి, దీపం
- పంచామృతం, గంగాజలం
దశలవారీగా
- పీటపై ఎరుపు లేదా పసుపు వస్త్రం పరిచి విగ్రహాన్ని ఉంచండి.
- ఆచమనం, సంకల్పం చేయండి. చేతులు జోడించి విగ్రహంలోకి వినాయకుడిని ఆవాహన చేయండి (ప్రాణ ప్రతిష్ఠ).
- నీటితో లేదా పంచామృతంతో అభిషేకం చేసి, సిందూరం-కుంకుమ, అక్షతలు, ఎరుపు పూలు సమర్పించండి. మంత్రం: ఓం గణేశాయ నమః.
- 21 గరిక సమర్పించండి. మోదకాలు నివేదించండి. (వినాయకుడికి తులసి సమర్పించరు.)
- ధూపం, దీపం, హారతి — "జయ గణేశ జయ గణేశ దేవా".
- కుటుంబ సంప్రదాయం ప్రకారం ఒకటిన్నర, మూడు, ఐదు, ఏడు లేదా పది రోజుల తర్వాత విగ్రహాన్ని నిమజ్జనం చేస్తారు.
తెలుసుకోవలసినవి
ప్రజల నమ్మకం ప్రకారం ఈ రాత్రి చంద్రుడిని చూడకుండా ఉంటారు — ఇది ఒక ఆచారం, అన్నిచోట్లా నియమం కాదు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
వినాయక చవితి 2027 ఎప్పుడు?
వినాయక చవితి 2027 4–13 సెప్టెంబర్ 2027 న వస్తుంది. తేదీలు ఢిల్లీ హిందూ పంచాంగం ప్రకారం; ఇతర నగరాల్లో ఒక రోజు తేడా ఉండవచ్చు.
వినాయక చవితి 2027 పూజ లేదా ఉపవాస సమయం ఎప్పుడు?
చవితి తిథి 3 సెప్టెంబర్, 2:20 PM నుండి 4 సెప్టెంబర్, 12:26 PM వరకు; మధ్యాహ్న పూజ 11:00 AM – 1:29 PM (ఢిల్లీ)
వినాయక చవితి ఎందుకు జరుపుకుంటారు?
వినాయక చవితిని భాద్రపద శుద్ధ చవితి నాడు గణపతి జన్మదినోత్సవంగా జరుపుకుంటారు.
ఇంట్లో వినాయక చవితి పూజ ఎలా చేయాలి?
శుభ్రమైన పీటపై చిత్రపటాలను ఉంచి, సంకల్పం చెప్పుకుని, మొదట గణపతిని పూజించి తర్వాత ప్రధాన దేవతను పూజించండి; పూలు, దీపం, తీపి పదార్థాలు సమర్పించి, హారతి ఇచ్చి ప్రసాదం పంచండి. పూర్తి దశలవారీ విధానం, పూజా సామగ్రి జాబితా ఈ పేజీలో ఉన్నాయి; మీ కుటుంబ సంప్రదాయం వేరుగా ఉంటే దాన్నే అనుసరించండి.
ఆధారం
శివ పురాణం, రుద్ర సంహిత · శమంతక మణి కథ భాగవత పురాణం, విష్ణు పురాణంలో · చంద్రుని శాపం కథ వ్రత కథల్లో, జానపద సంప్రదాయంలో ప్రచారంలో ఉంది · బ్రహ్మవైవర్త పురాణంలో తల పోయిన కథ శని దేవుని దృష్టితో ముడిపడి ఉంది