ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ — ବ୍ରତ କଥା

ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ — କେବେ
- 4–14 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2027
| ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥି | 3 ସେପ୍ଟେମ୍ବର, 2:20 PM ଠାରୁ 4 ସେପ୍ଟେମ୍ବର, 12:26 PM ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ |
| ମଧ୍ୟାହ୍ନ ପୂଜା | 10:30 AM – 1:00 PM |
| ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ · ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ | 5:31 AM · 6:00 PM |
ସମୟ ଭୁବନେଶ୍ୱର ପାଇଁ · 4 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2027
▶ ଗଣେଶଙ୍କୁ ହାତୀ ମୁଣ୍ଡ କେମିତି ମିଳିଲା? — ଭିଡିଓ ›
ଏହି ଦିନ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?
ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଥୀରେ ଭଗବାନ ଗଣେଶଙ୍କ ଜନ୍ମୋତ୍ସବ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି ଦିନ ଗଣେଶ ଗଣମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଓ ପ୍ରଥମ ପୂଜ୍ୟ ହେବାର ବରଦାନ ପାଇଥିଲେ। ଦଶ ଦିନ ଧରି ଘରେ ଘରେ ଗଣପତି ବିରାଜମାନ କରନ୍ତି ଓ ଅନନ୍ତ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦିଆଯାଏ।
କଥା
କଥା ଅନୁସାରେ ଦିନେ ମା ପାର୍ବତୀ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଆଉ ଦ୍ୱାରରେ ପହରା ଦେବାକୁ କେହି ନଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ମା ନିଜ ଦେହରେ ଲାଗିଥିବା ହଳଦୀ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲେପରୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ବାଳକ ଗଢ଼ି ତା ଭିତରେ ପ୍ରାଣ ଭରିଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, ତୁମେ ମୋର ପୁଅ। ମୁଁ ସ୍ନାନ କରିବା ଯାଏଁ କାହାକୁ ବି ଭିତରକୁ ଆସିବାକୁ ଦେବ ନାହିଁ।

ଟିକିଏ ପରେ ଭଗବାନ ଶିବ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ବାଳକ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲା ନାହିଁ ଓ ମାଆଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମାନି ବାଟ ଅଟକାଇଦେଲା। ଶିବଙ୍କ ଗଣମାନେ ତାକୁ ବୁଝାଇଲେ, ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ ବି ହେଲା, କିନ୍ତୁ ସେହି ଛୋଟ ବାଳକ କାହା ଆଗରେ ହାରିଲା ନାହିଁ। ଶେଷରେ ଶିବଙ୍କୁ କ୍ରୋଧ ଆସିଲା ଓ ସେ ତ୍ରିଶୂଳରେ ବାଳକର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।

ମା ପାର୍ବତୀ ବାହାରକୁ ଆସି ଏହା ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ଶୋକ ଓ କ୍ରୋଧରେ ସାରା ସଂସାର ଥରିଉଠିଲା। ସେତେବେଳେ ଶିବ ଗଣମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଯେଉଁ ପ୍ରଥମ ପ୍ରାଣୀ ମିଳିବ, ତାର ମୁଣ୍ଡ ନେଇଆସ। ଗଣମାନଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ହାତୀ ମିଳିଲା। ଶିବ ସେହି ମୁଣ୍ଡ ବାଳକକୁ ଲଗାଇ ତାକୁ ପୁଣି ବଞ୍ଚାଇଦେଲେ। ସେ ବାଳକକୁ ନିଜ ପୁଅ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଓ ସବୁ ଗଣଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ କଲେ, ସେଥିପାଇଁ ସେ ଗଣପତି କୁହାଗଲେ। ସବୁ ଦେବତା ବରଦାନ ଦେଲେ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୂଜା ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶୁଭ କାମରେ ସବୁଠାରୁ ଆଗରେ ଗଣେଶଙ୍କ ପୂଜା ହେବ।

ଏହି ରାତିରେ ଜହ୍ନ ନ ଦେଖିବା ପଛରେ ବି ଗୋଟିଏ କଥା ଅଛି। ଥରେ ଗଣେଶ ପେଟ ପୂରା ମୋଦକ ଖାଇ ନିଜ ମୂଷିକ ଉପରେ ଯାଉଥିଲେ। ମୂଷିକ ଝୁଣ୍ଟିଗଲା ଓ ଗଣେଶ ତଳେ ପଡ଼ିଗଲେ। ନିଜ ସୁନ୍ଦରତାର ଅହଙ୍କାରରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ହସିଦେଲେ। ଗଣେଶ ଶାପ ଦେଲେ, ଯିଏ ତୁମକୁ ଦେଖିବ, ତା ଉପରେ ମିଛ କଳଙ୍କ ଲାଗିବ। ଚନ୍ଦ୍ରମା କ୍ଷମା ମାଗିଲେ, ତେଣୁ ଶାପ କେବଳ ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଥୀ ରାତି ପାଇଁ ସୀମିତ ରହିଲା। ସେଥିପାଇଁ ଏହାକୁ କଳଙ୍କ ଚତୁର୍ଥୀ ବି କୁହାଯାଏ।

କୁହାଯାଏ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ବି ନ ଜାଣି ଏହି ରାତିରେ ଜହ୍ନ ଦେଖିଥିଲେ। କିଛି ଦିନ ଭିତରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣି ଚୋରି କରିବାର ମିଛ ଅପବାଦ ଲାଗିଲା। କୃଷ୍ଣ ବନରେ ଖୋଜିଲେ, ଜାମ୍ବବାନଙ୍କ ଗୁମ୍ଫାରୁ ମଣି ଫେରାଇ ଆଣି ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ରଖିଲେ ଓ ନିଜ ନାମ ନିର୍ମଳ କଲେ।

ଆଜି ଘରେ ଘରେ ଓ ମଣ୍ଡପରେ ଗଣେଶ ଦଶ ଦିନ ପାଇଁ ବିରାଜମାନ କରନ୍ତି। ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏହି ଉତ୍ସବ ସବୁଠାରୁ ଧୁମଧାମରେ ହୁଏ, ଯେଉଁଠି ଲୋକମାନ୍ୟ ତିଳକ ଏହାକୁ ସାର୍ବଜନୀନ ଉତ୍ସବର ରୂପ ଦେଇଥିଲେ। ଅନନ୍ତ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଗଣପତି ବାପ୍ପା ମୋରିୟା, ଅଗଲେ ବରସ ତୁ ଜଲଦି ଆ, ଏହି ଜୟଧ୍ୱନି ସହିତ ବିସର୍ଜନ ହୁଏ। ବିଘ୍ନହର୍ତ୍ତା ଗଣେଶ ସମସ୍ତଙ୍କ ବାଟର ବାଧା ଦୂର କରନ୍ତୁ ଓ ସଦ୍ବୁଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ।
କିପରି ପାଳନ କରାଯାଏ
- ମଧ୍ୟାହ୍ନ କାଳରେ, ଯାହାକୁ ଗଣେଶଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟ ବୋଲି ମନାଯାଏ, ମାଟି ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରି ପୂଜା କରାଯାଏ।
- ଦୂର୍ବା, ନାଲି ଫୁଲ, ମୋଦକ ଓ ଲଡୁର ଭୋଗ ଲାଗେ। ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଗଣେଶଙ୍କୁ ତୁଳସୀ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ ନାହିଁ।
- ସକାଳ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଆରତି ହୁଏ। ପରିବାର ନିଜ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଦେଢ଼, ତିନି, ପାଞ୍ଚ, ସାତ ବା ଦଶ ଦିନ ପରେ ବିସର୍ଜନ କରନ୍ତି।
- ଏହି ରାତିରେ ଜହ୍ନ ନ ଦେଖିବାର ପରମ୍ପରା ଅଛି। ଭୁଲରେ ଦେଖାଗଲେ ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣିର କଥା ଶୁଣାଯାଏ।
ପୂଜା ବିଧି — ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ ପୂଜା
କେବେ କରିବେ
ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଲ ଚତୁର୍ଥୀ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟରେ — ଆପ୍ର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ତାରିଖ ଦେଖାଏ।
କ'ଣ ଦରକାର (ସାମଗ୍ରୀ)
- ମାଟିର ଗଣେଶ ପ୍ରତିମା
- 21 ଦୁର୍ବା (ଘାସ)
- ଲାଲ ଫୁଲ (ମନ୍ଦାର)
- ମୋଦକ କିମ୍ବା ଲଡ଼ୁ
- ସିନ୍ଦୂର, ଅରୁଆ ଚାଉଳ
- ନଡ଼ିଆ, ଫଳ
- ପାନ ଓ ଗୁଆ
- ଧୂପ ଓ ଦୀପ
- ପଞ୍ଚାମୃତ, ଗଙ୍ଗାଜଳ
କ୍ରମାନୁସାରେ ବିଧି
- ପିଣ୍ଡା ଉପରେ ଲାଲ କିମ୍ବା ହଳଦିଆ କପଡ଼ା ବିଛାଇ ପ୍ରତିମା ରଖନ୍ତୁ।
- ଆଚମନ ଓ ସଂକଳ୍ପ କରନ୍ତୁ। ହାତ ଯୋଡ଼ି ଗଣେଶଙ୍କୁ ପ୍ରତିମାରେ ଆବାହନ କରନ୍ତୁ (ପ୍ରାଣ ପ୍ରତିଷ୍ଠା)।
- ଜଳ କିମ୍ବା ପଞ୍ଚାମୃତରେ ସ୍ନାନ କରାନ୍ତୁ, ତା'ପରେ ସିନ୍ଦୂର, ଅରୁଆ ଚାଉଳ ଓ ଲାଲ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। ମନ୍ତ୍ର: ଓଁ ଗଣେଶାୟ ନମଃ।
- 21 ଦୁର୍ବା ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। ମୋଦକ ଭୋଗ ଲଗାନ୍ତୁ। (ଗଣେଶଙ୍କୁ ତୁଳସୀ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ ନାହିଁ।)
- ଧୂପ, ଦୀପ, ଆରତି — "ଜୟ ଗଣେଶ ଜୟ ଗଣେଶ ଦେବା"।
- ପରିବାରର ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଦେଢ଼, ତିନି, ପାଞ୍ଚ, ସାତ କିମ୍ବା ଦଶ ଦିନ ପରେ ପ୍ରତିମା ବିସର୍ଜନ କରାଯାଏ।
ଜାଣିବା ଭଲ
ଲୋକବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ ଏହି ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଖିବା ଏଡ଼ାଯାଏ — ଏହା ଏକ ରୀତି, ସବୁଠାରେ ନିୟମ ନୁହେଁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ 2027 କେବେ?
ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ 2027 4–14 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2027 ରେ ପଡ଼ିଛି। ତାରିଖଗୁଡ଼ିକ ଦିଲ୍ଲୀର ହିନ୍ଦୁ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁସାରେ; ଅନ୍ୟ ସହରରେ ଗୋଟିଏ ଦିନର ଫରକ ହୋଇପାରେ।
ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ 2027 ପାଇଁ ପୂଜା କିମ୍ବା ଉପବାସର ସମୟ କେତେବେଳେ?
ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥି 3 ସେପ୍ଟେମ୍ବର, 2:20 PM ଠାରୁ 4 ସେପ୍ଟେମ୍ବର, 12:26 PM ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ; ମଧ୍ୟାହ୍ନ ପୂଜା 10:30 AM – 1:00 PM (ଦିଲ୍ଲୀ)
ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?
ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଥୀରେ ଭଗବାନ ଗଣେଶଙ୍କ ଜନ୍ମୋତ୍ସବ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଏ।
ଘରେ ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ ପୂଜା କିପରି କରିବେ?
ସ୍ୱଚ୍ଛ ପିଣ୍ଡା ଉପରେ ପ୍ରତିମାମାନ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ, ସଂକଳ୍ପ ନିଅନ୍ତୁ, ପ୍ରଥମେ ଗଣେଶଙ୍କୁ ଓ ପରେ ମୁଖ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତୁ, ଫୁଲ, ଦୀପ ଓ ମିଠା ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ, ଆରତି କରି ପ୍ରସାଦ ବାଣ୍ଟନ୍ତୁ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ରମାନୁସାରେ ବିଧି ଓ ସାମଗ୍ରୀ ତାଲିକା ଏହି ପୃଷ୍ଠାରେ ଅଛି; ଆପଣଙ୍କ ପରିବାରର ପରମ୍ପରା ଅଲଗା ହେଲେ ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ।
ଉତ୍ସ
ଶିବ ପୁରାଣ, ରୁଦ୍ର ସଂହିତା। ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣିର କଥା ଭାଗବତ ପୁରାଣ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ପୁରାଣରେ। ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ଶାପର କଥା ବ୍ରତ କଥା ଓ ଲୋକ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରଚଳିତ। ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣରେ ମୁଣ୍ଡ ଯିବାର କଥା ଶନି ଦେବଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ଯୋଡ଼ା।