आईने चपला पुढे ठेवल्या — कान्हाने त्या का घातल्या नाहीत?
गोपाष्टमीला कान्हा पहिल्यांदाच गाई चरायला निघाले, आणि निघताना त्यांनी आई यशोदेला अशी गोष्ट सांगितली, जी आजही सांगितली जाते.
Mythraan ॲप मोफत डाउनलोड कराMythraan ॲप मोफत डाउनलोड करा · App Storeकथा
कान्हा पहिल्यांदाच गाई चरायला निघाले — चपला मागेच ठेवून. आतापर्यंत ते फक्त वासरे चारत असत; गाई मोठ्या गवळ्यांच्या ताब्यात होत्या. म्हणतात, त्या दिवशी नंदबाबा म्हणाले — जा, आजपासून गाईही तुझ्याच. यशोदेने टिळा लावला, नवे कपडे घातले आणि चपला पुढे ठेवल्या.
कान्हा म्हणाले — आई, ज्या गाईंची सेवा करायला मी निघालो आहे, त्यांच्यासमोर चपला कशा घालू? आणि ते अनवाणीच निघाले. आधी त्यांनी गाईच्या कपाळापुढे हात जोडले; मग बलराम आणि
गोपबाळांसोबत ते वनाकडे निघाले. वनात गाई चरत राहिल्या, आणि ते बासरी वाजवत राहिले. संध्याकाळी गावाने गाईंची आरती केली. म्हणतात, याच दिवसापासून त्यांना गोपाळ म्हणू लागले.
हीच गोपाष्टमी — आजही गाईंची पूजा केली जाते. ज्यांच्यापुढे जग झुकते, ते गाईंपुढे अनवाणी चालले.
स्रोत
भागवत पुराण, दशम स्कंधातील गोचारण-प्रसंग आणि मथुरा-वृंदावनची परंपरा. कोणताही एक श्लोक गोपाष्टमीच्या तिथीचे नाव घेत नाही. हा प्रसंग — नंदबाबांची परवानगी, चपला काढून ठेवणे, संध्याकाळची आरती आणि याच दिवसापासून "गोपाळ" म्हटले जाणे — भक्ती-परंपरेत सांगितला-ऐकला जातो; व्हिडिओमध्ये तो "म्हणतात" असे म्हणून त्याच रूपात सांगितला आहे.