ಮಂಗಳವಾರ ವ್ರತ — ಕಥೆ

ಈ ದಿನವನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ?
ಮಂಗಳವಾರ ಹನುಮಂತನ ದಿನವೆಂದು ನಂಬಿಕೆ, ನವಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಗಳನ ದಿನವೂ ಇದೇ. ಈ ದಿನ ಭಕ್ತರು ವ್ರತವಿದ್ದು ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಸಿಂಧೂರ ಮತ್ತು ಚೋಳ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಕೆಂಪು ಹೂವು, ಬೆಲ್ಲ ಕಡಲೆಯ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಿ, ಹನುಮಾನ್ ಚಾಲೀಸಾ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂಕಟ ಕಳೆಯಲಿ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ಬರಲಿ ಎಂದು ಅನೇಕರು ಕನಿಷ್ಠ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಮಂಗಳವಾರ ಈ ವ್ರತ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಕಥೆ
ಒಂದು ನಗರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಂಪತಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಕೊರತೆಯಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ದುಃಖ ಇಬ್ಬರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಕುಳಿತಿತ್ತು. ಜನರು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಸಾಂತ್ವನ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವರು ನಗುತ್ತಾ ಮಾತು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊನೆಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋಚಿಸಿದನು, ಇನ್ನು ಮನುಷ್ಯರಿಂದಲ್ಲ, ಹನುಮಂತನಿಂದಲೇ ಬೇಡುತ್ತೇನೆ. ಅವನು ಊರಾಚೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಹನುಮಂತನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲೇ ಇದ್ದು ಹಗಲಿರುಳು ಸೇವೆ ಪಾರಾಯಣ ಮಾಡತೊಡಗಿದನು.

ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಪತ್ನಿ ತನ್ನ ದಾರಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಅವಳು ಪ್ರತಿ ಮಂಗಳವಾರ ವ್ರತವಿದ್ದು, ಹನುಮಂತನಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಿ, ಮೊದಲು ಅವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರವೇ ಒಮ್ಮೆ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಇದು ಅವಳ ನಿಯಮ, ಎಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟದಲ್ಲೂ ಅದನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಮಂಗಳವಾರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಏನೂ ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ, ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಅವಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ತಾಗಿತು. ಮುಂದಿನ ಮಂಗಳವಾರ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸುವವರೆಗೆ ಅನ್ನ ಮುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದಳು.

ಆರು ದಿನ ಕಳೆದವು. ಏಳನೇ ದಿನ, ಮಂಗಳವಾರ, ಹಸಿವು ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಅವಳು ಎಷ್ಟು ಬಳಲಿದಳೆಂದರೆ ತಲೆ ಸುತ್ತಿ ಬಿದ್ದಳು. ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹನುಮಂತ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಹೇಳಿದನು, ನಿನ್ನ ನಿಷ್ಠೆ ನೋಡಿದೆ; ಏಳು, ಈ ಮಗುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೋ, ಇವನು ನಿನ್ನ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕಣ್ಣು ತೆರೆದಾಗ ಅವಳ ಎದುರು ಸುಂದರ ಬಾಲಕ ನಿಂತಿದ್ದನು. ಮಂಗಳವಾರ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ಅವನಿಗೆ ಮಂಗಳ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟು ಎದೆಗಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು. ಕಥೆ ಈ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ; ಪರಂಪರೆ ಕೇಳುವುದು ನಿಷ್ಠೆ, ಇಷ್ಟು ಹಸಿದಿರುವುದನ್ನಲ್ಲ.

ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕಾಡಿನಿಂದ ಮರಳಿದನು. ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಲಕನನ್ನು ಕಂಡು ಅವನು ಸ್ತಬ್ಧನಾದನು. ಪತ್ನಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಿದಳು, ಆದರೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಕುಳಿತಿತು; ಪತ್ನಿ ಏನೋ ಮುಚ್ಚಿಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎನಿಸಿತು. ಸಂಶಯ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ, ಕಥೆ ಅದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದಿನ ಅದೇ ಸಂಶಯದಿಂದ ಅವನು ಬಾಲಕನನ್ನು ಊರ ಬಾವಿಯ ಬಳಿ ಬಿಟ್ಟು ಮರಳಿದನು. ಮನೆ ತಲುಪಿದಾಗ ಬಾಲಕ ಮೊದಲೇ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ನಗುತ್ತಿದ್ದನು.

ಆ ರಾತ್ರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತ ಬಂದು ಹೇಳಿದನು, ಈ ಬಾಲಕನನ್ನು ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ವ್ರತ ಮತ್ತು ತಾಳ್ಮೆ ಬೇಡಿದೆ, ನಾನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸಂಶಯಿಸಬೇಡ. ನಿದ್ದೆಯಿಂದ ಎದ್ದಾಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಕಣ್ಣು ತುಂಬಿ ಬಂತು. ಅವನು ಪತ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿದನು, ಆಮೇಲೆ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಮಂಗಳವಾರದ ವ್ರತ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಂಗಳ ಮುಂದೆ ಬಹಳ ಸೇವಾಭಾವದ ಸರಳ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದನು, ತಂದೆತಾಯಿಯರ ಮುಪ್ಪಿನವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದನು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಡುವವರ ಹಠಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು ಅವರ ತಾಳ್ಮೆ, ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪಾಠ, ಮನೆಯವರ ಮೇಲಿನ ಸಂಶಯ ಮೊದಲು ತನ್ನದೇ ಮನೆಯನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಂಗಳವಾರದ ವ್ರತ ಮಾಡಿ ಈ ಕಥೆ ಕೇಳುವವರಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ, ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಕದಲುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹನುಮಂತ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬಲ, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ತಾಳ್ಮೆ ಕೊಡಲಿ.
ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ
- ಮಂಗಳವಾರ ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಕೆಂಪು ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ವ್ರತದ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಅನೇಕರು ಯಾವುದೇ ಶುದ್ಧ ಪಕ್ಷದ ಮಂಗಳವಾರದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಮಂಗಳವಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
- ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಸಿಂಧೂರ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲಿಗೆ ಎಣ್ಣೆಯ ಚೋಳ, ಕೆಂಪು ಹೂವು, ಕೆಂಪು ವಸ್ತ್ರ, ಬೆಲ್ಲ ಕಡಲೆ, ಬೂಂದಿ ಲಾಡು ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಂಜನೇಯ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವೀಳ್ಯದೆಲೆಯ ಹಾರ ಮತ್ತು ಬೆಣ್ಣೆ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿಸುವುದೂ ವಾಡಿಕೆ.
- ಹನುಮಾನ್ ಚಾಲೀಸಾ, ಸುಂದರಕಾಂಡ ಅಥವಾ ಬಜರಂಗ ಬಾಣ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ, ಸಂಜೆಯ ಪೂಜೆಯ ನಂತರ ಈ ವ್ರತ ಕಥೆ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.
- ದಿನವಿಡೀ ಫಲಾಹಾರದಲ್ಲಿದ್ದು ಸಂಜೆ ಒಮ್ಮೆ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟಿನ ಶೀರಾ, ಸಿಹಿ ರೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲ; ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ ಉಪ್ಪು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ.
- ವ್ರತ ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ಉದ್ಯಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಚೋಳ ಅರ್ಪಿಸಿ ಪ್ರಸಾದ ಹಂಚುತ್ತಾರೆ, ಬೆಲ್ಲ, ಗೋಧಿ, ಕೆಂಪು ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಿಹಿತಿಂಡಿ ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
- ನಿರಾಹಾರವಾಗಿ ಇರಲಾಗದವರು ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಫಲಾಹಾರ ಅಥವಾ ಒಪ್ಪತ್ತು ಸಾತ್ವಿಕ ಊಟ ಮಾಡಿ ವ್ರತ ಮಾಡಲಿ.
ಆಧಾರ
ಮಂಗಳವಾರ ವ್ರತದ ಈ ಕಥೆ ವ್ರತ ಕಥೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮನೆಮನೆಯ ಬಾಯಿಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದುಬಂದ ವ್ರತ ಕಥಾ ಪರಂಪರೆಯ ಕಥೆ; ಯಾವ ಪುರಾಣದಲ್ಲೂ ಇದು ಈ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಹಲವು ರೂಪಗಳಿವೆ, ಹುಡುಗನ ಹೆಸರು ಕೆಲವೆಡೆ ಮಂಗಳ, ಕೆಲವೆಡೆ ಮಂಗಳಿಯಾ. ಹನುಮಂತನಿಗೂ ಮಂಗಳವಾರಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಅವನ ಭಕ್ತಿಯ ಪರಂಪರೆ ರಾಮಕಥೆಗೆ ಜೋಡಿಕೊಂಡ ಬಹಳ ಹಳೆಯ ಪರಂಪರೆ.