MythraanMYTHRAAN
ગુજરાતી ▾
हिंदीEnglishবাংলাमराठीతెలుగుதமிழ்ಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆ
AndroidiOS

મંગળવારનું વ્રત કથા

મંગળવારનું વ્રત કથા
કથા સાંભળોવર્ણન હિન્દીમાં

આ દિવસ કેમ ઊજવાય છે?

મંગળવાર હનુમાનજીનો દિવસ મનાય છે, અને આ જ દિવસ નવગ્રહોમાં મંગળનો પણ છે. આ દિવસે ભક્તો વ્રત રાખે છે, હનુમાનજીને સિંદૂર અને ચોળો ચઢાવે છે, લાલ ફૂલ અને ગોળ-ચણાનો ભોગ ધરે છે અને હનુમાન ચાલીસાનો પાઠ કરે છે. ઘણા લોકો સંકટ કપાય અને મનમાં હિંમત આવે એ કામનાથી ઓછામાં ઓછા એકવીસ મંગળવાર સુધી આ વ્રત રાખે છે.

કથા

કથા કહે છે કે કોઈ નગરમાં એક બ્રાહ્મણ દંપતી રહેતું હતું. ઘરમાં કોઈ વસ્તુની ખોટ નહોતી, પણ સંતાન ન હોવાનું દુઃખ બંનેના મનમાં બેસી ગયું હતું. લોકો મળતા તો સાંત્વના આપતા, અને તેઓ હસીને વાત ટાળી દેતાં. છેવટે બ્રાહ્મણે વિચાર્યું કે હવે માણસો પાસે નહીં, હનુમાનજી પાસે જ માગીશ. તે ગામ બહાર વનમાં હનુમાનજીના સ્થાનકે ચાલ્યો ગયો અને ત્યાં જ રહીને દિવસ-રાત સેવા અને પાઠ કરવા લાગ્યો.

મંગળવારનું વ્રત — કથા 1

ઘરે તેની પત્નીએ પોતાનો રસ્તો પસંદ કર્યો. તે દરેક મંગળવારે વ્રત રાખતી, હનુમાનજી માટે ભોગ બનાવતી, પહેલાં તેમને અર્પણ કરતી અને ત્યાર પછી જ એક વાર ભોજન કરતી. આ તેનો નિયમ હતો અને તે ખૂબ મુશ્કેલીમાં પણ તેને તોડતી નહીં. એક મંગળવાર એવો આવ્યો કે ઘરમાં કંઈ બની જ ન શક્યું અને ભોગ ધરી ન શકાયો. તેને આ વાત બહુ લાગી આવી. તેણે મનમાં નક્કી કર્યું કે આવતા મંગળવારે ભોગ ધરું ત્યાં સુધી અન્ન નહીં લઉં.

મંગળવારનું વ્રત — કથા 2

છ દિવસ વીતી ગયા. સાતમા દિવસે, મંગળવારે, તે ભૂખ અને તરસથી એટલી નબળી થઈ ગઈ કે તેને ચક્કર આવ્યાં અને તે પડી ગઈ. કહે છે કે એ જ સમયે હનુમાનજી પ્રગટ થયા. તેમણે કહ્યું, તારી નિષ્ઠા જોઈ લીધી; ઊઠ, અને આ બાળક લે, આ તારી સેવા કરશે. આંખ ખૂલી તો સ્ત્રીની સામે એક સુંદર બાળક ઊભો હતો. તેણે તેનું નામ મંગળ રાખ્યું, કારણ કે તે મંગળવારે મળ્યો હતો, અને તેને છાતીએ વળગાડી લીધો. કથા આ દૃશ્યને કોઈના માટે ઉદાહરણ બનાવીને નથી કહેતી; પરંપરા તેની નિષ્ઠા માગે છે, કોઈએ આટલી હદે ભૂખ્યા રહેવું નહીં.

મંગળવારનું વ્રત — કથા 3

થોડા સમય પછી બ્રાહ્મણ વનમાંથી ઘરે પાછો ફર્યો. આંગણામાં રમતા બાળકને જોઈને તે થંભી ગયો. પત્નીએ આખી વાત કહી, પણ તેના મનમાં શંકા બેસી ગઈ; તેને લાગ્યું કે પત્ની તેનાથી કંઈક છુપાવે છે. શંકા માણસને ક્યાં લઈ જાય છે, આ કથા એની જ વાત કરે છે. એક દિવસ એ જ શંકાથી ભરાઈને તેણે બાળકને ગામના કૂવા પાસે મૂકી દીધો અને પાછો આવ્યો. ઘરે પહોંચ્યો તો બાળક પહેલેથી જ આંગણામાં બેઠો હસતો હતો.

મંગળવારનું વ્રત — કથા 4

એ રાતે બ્રાહ્મણના સપનામાં હનુમાનજી આવ્યા અને બોલ્યા, આ બાળકને તારી પત્નીના વ્રત અને ધીરજે માગ્યો છે, અને મેં આપ્યો છે. તારી પત્ની પર શંકા ન કર. ઊંઘ ઊડી તો બ્રાહ્મણની આંખો ભરાઈ આવી. તેણે પત્નીની માફી માગી અને ત્યાર પછી બંને મળીને મંગળવારનું વ્રત રાખતાં રહ્યાં. કહે છે કે મંગળ આગળ જતાં ખૂબ સેવાભાવી અને સીધો માણસ નીકળ્યો, જેણે માતા-પિતાની ઘડપણ સુધી સેવા કરી.

મંગળવારનું વ્રત — કથા 5

આ કથામાં માગનારની જીદથી મોટી વાત તેની ધીરજ છે, અને સૌથી મોટી શીખ એ છે કે પોતાના ઘરના માણસ પર શંકા સૌથી પહેલાં પોતાનું જ ઘર તોડે છે. કથા કહે છે કે જે મંગળવારનું વ્રત શ્રદ્ધાથી રાખે છે અને આ કથા સાંભળે છે, તેનામાં હિંમત આવે છે અને સંકટમાં તેનું મન ડગતું નથી. હનુમાનજી સૌને બળ, બુદ્ધિ અને ધીરજ આપે.

કેવી રીતે ઊજવાય છે

  • મંગળવારે સૂર્યોદય પહેલાં સ્નાન કરીને લાલ વસ્ત્ર પહેરીને વ્રતનો સંકલ્પ લેવાય છે; ઘણા લોકો કોઈ પણ સુદ પક્ષના મંગળવારથી શરૂ કરીને એકવીસ મંગળવાર સુધી રાખે છે.
  • હનુમાનજીને સિંદૂર અને ચમેલીના તેલનો ચોળો, લાલ ફૂલ, લાલ વસ્ત્ર, ગોળ-ચણા, બૂંદીના લાડુ અને નાળિયેર અર્પણ કરાય છે.
  • હનુમાન ચાલીસા, સુંદરકાંડ કે બજરંગ બાણનો પાઠ થાય છે અને સાંજની પૂજા પછી આ વ્રતકથા સંભળાય છે.
  • આખો દિવસ ફરાળ પર રહીને સાંજે એક ટંક ભોજન કરાય છે, સામાન્ય રીતે ઘઉંના લોટનો શીરો, મીઠી રોટલી કે રોટ અને ગોળ; ઘણાં ઘરોમાં આ દિવસે મીઠું લેવાતું નથી.
  • વ્રત પૂરું થાય ત્યારે ઉદ્યાપનમાં હનુમાનજીને ચોળો ચડાવીને પ્રસાદ વહેંચાય છે અને ગોળ, ઘઉં, લાલ વસ્ત્ર તથા મીઠાઈનું દાન કરાય છે.
  • જે નિરાહાર ન રહી શકે, તેઓ પોતાની તબિયત પ્રમાણે ફરાળ કે એક ટંકનું સાત્ત્વિક ભોજન લઈને વ્રત રાખે.

સ્રોત

મંગળવારના વ્રતની આ કથા વ્રતકથા પરંપરામાં પ્રચલિત કથા છે, જે વ્રતકથાની પોથીઓ અને ઘેર ઘેર મોઢેથી ચાલી આવે છે; કોઈ પુરાણમાં તે આ રૂપમાં મળતી નથી અને તેનાં ઘણાં રૂપ પ્રચલિત છે, ક્યાંક બાળકનું નામ મંગળ તો ક્યાંક મંગળિયો કહેવાય છે. હનુમાનજીનો મંગળવાર સાથેનો સંબંધ અને તેમની ભક્તિ રામકથા સાથે જોડાયેલી ખૂબ જૂની પરંપરા છે.

વધુ કથાઓ

કથાઓ જુઓ અને સાંભળો — મફત ઍપડાઉનલોડApp Store