ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി — വ്രത കഥ
ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി — എപ്പോൾ
- 21 നവംബർ 2026, ശനിയാഴ്ച
- 9 ഡിസംബർ 2027, വ്യാഴാഴ്ച
ഈ ദിവസം എന്തിന് ആഘോഷിക്കുന്നു?
വൃശ്ചികമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷ ഏകാദശിയാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വിശേഷപ്പെട്ട ദിവസം. ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ അർജ്ജുനന് ഗീതോപദേശം നൽകിയത് ഈ ദിവസമാണെന്നും, ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ പ്രതിഷ്ഠാദിനം ഇതാണെന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഭക്തർ വ്രതമെടുത്ത് ഗുരുവായൂരപ്പനെ തൊഴാൻ ഒഴുകിയെത്തുന്നു.
കഥ
പാതാളാഞ്ജനശിലയിൽ തീർത്ത ഗുരുവായൂരിലെ വിഗ്രഹം യുഗങ്ങളായി പൂജിക്കപ്പെട്ടുവരുന്നതാണെന്ന് ക്ഷേത്രപുരാണം പറയുന്നു. ദ്വാപരയുഗത്തിൽ ദ്വാരകയിൽ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ മാതാപിതാക്കളായ വസുദേവരും ദേവകിയും ഈ വിഗ്രഹം പൂജിച്ചിരുന്നു. ഭൂമിയിൽനിന്ന് മടങ്ങുന്നതിനു മുമ്പ് ഭഗവാൻ പ്രിയഭക്തനായ ഉദ്ധവനോട് പറഞ്ഞു: ദ്വാരക കടലിൽ മുങ്ങും, അപ്പോൾ ഈ വിഗ്രഹം ദേവഗുരുവായ ബൃഹസ്പതിയെയും വായുഭഗവാനെയും ഏല്പിക്കണം.
അങ്ങനെതന്നെ സംഭവിച്ചു. ദ്വാരക കടലെടുത്തു, വിഗ്രഹം തിരമാലകളിൽ ഒഴുകി. ഗുരുവും വായുവും അതുമായി പുണ്യസ്ഥലം തേടി തെക്കോട്ട് യാത്രയായി. കേരളത്തിലെത്തിയപ്പോൾ താമരപ്പൂക്കൾ നിറഞ്ഞ ഒരു മനോഹരമായ തടാകം കണ്ടു. അവിടെ പരമശിവൻ പാർവതീസമേതനായി തപസ്സിലായിരുന്നു. സന്തുഷ്ടനായ ശിവൻ ആ സ്ഥലം മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ വിഗ്രഹത്തിനായി നൽകി, താൻ അടുത്തുള്ള മമ്മിയൂരിലേക്ക് മാറി. ആ തടാകമാണ് ഇന്നത്തെ രുദ്രതീർത്ഥം.
ഗുരുവും വായുവും ചേർന്ന് അവിടെ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു, അവരുടെ പേരിൽ ആ സ്ഥലം ഗുരുവായൂർ എന്നറിയപ്പെട്ടു. വൃശ്ചികത്തിലെ വെളുത്ത ഏകാദശിയിലായിരുന്നു പ്രതിഷ്ഠ എന്നാണ് ക്ഷേത്രപാരമ്പര്യം. ഇതേ ഏകാദശി മോക്ഷദ ഏകാദശിയുമാണ്; കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണൻ അർജ്ജുനന് ഗീത ഉപദേശിച്ചത് ഈ ദിവസമാണെന്നും വിശ്വാസമുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് ഗുരുവായൂരിൽ ഇത് ഗീതാദിനമായും ആചരിക്കുന്നു.
ഏകാദശിക്ക് മുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ സംഗീതം ഒഴുകുന്നു. പതിറ്റാണ്ടുകളോളം ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ മുന്നിൽ പാടിയ മഹാസംഗീതജ്ഞനായിരുന്നു ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ഏകാദശിക്ക് മുമ്പ് ദിവസങ്ങളോളം ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം നടത്തുന്ന പതിവുണ്ടായി. പ്രശസ്ത കലാകാരന്മാർ മുതൽ സംഗീതം പഠിച്ചുതുടങ്ങിയ കുട്ടികൾ വരെ ഭഗവാന്റെ മുന്നിലിരുന്ന് പാടുന്നു.
ഈ ദിവസം ഗുരുവായൂർ ഒരു ആനയെയും ഓർക്കുന്നു. 1922-ൽ നിലമ്പൂർ കോവിലകം ഒരു വഴിപാടായി കേശവൻ എന്ന ആനയെ ഗുരുവായൂരപ്പന് നടയിരുത്തി. പതിറ്റാണ്ടുകളോളം ഭഗവാന്റെ തിടമ്പേറ്റിയത് കേശവനായിരുന്നു. 1976-ലെ ഏകാദശിക്ക് എഴുന്നള്ളിപ്പിനിടെ അവന് അസുഖം ബാധിച്ചു, അന്ന് മുഴുവൻ ഒന്നും കഴിച്ചില്ല, അന്നുതന്നെ ചരിഞ്ഞു. ക്ഷേത്രത്തിന് നേരെ തിരിഞ്ഞ്, തുമ്പിക്കൈ ഉയർത്തി വണങ്ങുന്നതുപോലെയാണ് അവൻ കിടന്നതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഇന്നും ഓരോ ഏകാദശിക്കും ദേവസ്വത്തിലെ ആനകൾ ഗജരാജൻ കേശവന്റെ പ്രതിമയ്ക്കു മുന്നിൽ അണിനിരന്ന് ആദരം അർപ്പിക്കുന്നു.
കർമ്മം മുഴുവൻ മനസ്സോടെ ചെയ്യുക, ഫലം ഭഗവാനിൽ അർപ്പിക്കുക എന്ന ഗീതാസന്ദേശമാണ് ഏകാദശിയുടെ സാരം. ഗുരുവും വായുവും തങ്ങളുടെ കടമ നിർവഹിച്ചു, സംഗീതജ്ഞൻ തന്റെ നാദം സമർപ്പിച്ചു, ഒരു ആന ജീവിതം മുഴുവൻ സേവനം ചെയ്തു. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ മുന്നിൽ ഓരോ ഭക്തനും തന്റെ ചെറിയ സേവനവുമായി നിൽക്കുന്നു, ഭഗവാൻ എല്ലാവരെയും ഒരുപോലെ സ്വീകരിക്കുന്നു.
എങ്ങനെ ആചരിക്കുന്നു
- ദശമി നാളിൽ ഒരിക്കലൂണ്, ഏകാദശിക്ക് ഉപവാസം; പലരും അരിയാഹാരം പൂർണ്ണമായി ഒഴിവാക്കുന്നു. ദ്വാദശി രാവിലെ വ്രതം മുറിക്കുന്നു.
- ഏകാദശിനാളിൽ ഗുരുവായൂരിൽ ഉദയാസ്തമയപൂജയുണ്ട്, ദർശനത്തിനായി നട ഏറെനേരം തുറന്നിരിക്കും; രാവിലെ പാർത്ഥസാരഥി ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ആനപ്പുറത്ത് എഴുന്നള്ളിപ്പ്.
- വൃശ്ചികമാസം മുഴുവൻ ഭക്തകുടുംബങ്ങൾ വഴിപാടായി ഏകാദശിവിളക്ക് നടത്തുന്നു; ഏകാദശിരാത്രിയിലെ വിളക്കോടും എഴുന്നള്ളിപ്പോടും കൂടി ആഘോഷം സമാപിക്കുന്നു.
- ദ്വാദശിനാളിൽ കൂത്തമ്പലത്തിൽ ദ്വാദശിപ്പണം സമർപ്പിക്കുന്നു.
- വീടുകളിൽ വിഷ്ണുസഹസ്രനാമവും ഭഗവദ്ഗീതയും പാരായണം ചെയ്യുന്നു.
പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ
ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി 2026 എപ്പോഴാണ്?
ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി 2026 21 നവംബർ 2026, ശനിയാഴ്ച ന് ആണ്. തീയതികൾ ഡൽഹിയിലെ ഹിന്ദു പഞ്ചാംഗത്തെ അനുസരിച്ചാണ്; മറ്റു നഗരങ്ങളിൽ ഒരു ദിവസത്തെ വ്യത്യാസം വരാം.
ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി എന്തുകൊണ്ടാണ് ആഘോഷിക്കുന്നത്?
വൃശ്ചികമാസത്തിലെ വെളുത്തപക്ഷ ഏകാദശിയാണ് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വിശേഷപ്പെട്ട ദിവസം.
ഉറവിടം
ഗുരുവായൂരിന്റെ ഉത്ഭവകഥ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്ഥലപുരാണ പാരമ്പര്യം; ചില രൂപങ്ങളിൽ പരശുരാമനും ഗുരുവിനെയും വായുവിനെയും വഴികാട്ടുന്നു. ഗീതോപദേശദിനവും പ്രതിഷ്ഠാദിനവും പാരമ്പര്യവിശ്വാസം. കേശവന്റെ കഥ 1976-ലെ സംഭവം.
നഗരം തിരിച്ചുള്ള സമയം — 21 നവംബർ 2026
| നഗരം | തീയതി | പാരണ സമയം |
|---|---|---|
| തിരുവനന്തപുരം | 21 നവംബർ | 6:17 AM – 8:37 AM22 നവംബർ, ഞായറാഴ്ച |
| ഇൻഡോർ | 20 നവംബർ | 1:18 PM – 3:30 PM21 നവംബർ, ശനിയാഴ്ച |
| ഡൽഹി | 20 നവംബർ | 1:11 PM – 3:18 PM21 നവംബർ, ശനിയാഴ്ച |
| മുംബൈ | 20 നവംബർ | 1:31 PM – 3:45 PM21 നവംബർ, ശനിയാഴ്ച |
| ലഖ്നൗ | 21 നവംബർ | 6:31 AM – 8:39 AM22 നവംബർ, ഞായറാഴ്ച |
| പട്ന | 21 നവംബർ | 6:12 AM – 8:21 AM22 നവംബർ, ഞായറാഴ്ച |
| ജയ്പൂർ | 20 നവംബർ | 1:17 PM – 3:26 PM21 നവംബർ, ശനിയാഴ്ച |
| ഭോപ്പാൽ | 20 നവംബർ | 1:12 PM – 3:23 PM21 നവംബർ, ശനിയാഴ്ച |
| പൂനെ | 20 നവംബർ | 1:28 PM – 3:42 PM21 നവംബർ, ശനിയാഴ്ച |
| അഹമ്മദാബാദ് | 20 നവംബർ | 1:31 PM – 3:43 PM21 നവംബർ, ശനിയാഴ്ച |
| കൊൽക്കത്ത | 21 നവംബർ | 5:53 AM – 8:05 AM22 നവംബർ, ഞായറാഴ്ച |
| ഹൈദരാബാദ് | 21 നവംബർ | 6:24 AM – 8:39 AM22 നവംബർ, ഞായറാഴ്ച |
| വാരാണസി | 21 നവംബർ | 6:20 AM – 8:29 AM22 നവംബർ, ഞായറാഴ്ച |
| ചെന്നൈ | 21 നവംബർ | 6:11 AM – 8:28 AM22 നവംബർ, ഞായറാഴ്ച |
| ബെംഗളൂരു | 21 നവംബർ | 6:21 AM – 8:39 AM22 നവംബർ, ഞായറാഴ്ച |
| ഭുവനേശ്വർ | 21 നവംബർ | 6:00 AM – 8:13 AM22 നവംബർ, ഞായറാഴ്ച |