പാപാങ്കുശാ ഏകാദശി — വ്രത കഥ

പാപാങ്കുശാ ഏകാദശി — എപ്പോൾ
- 22 ഒക്ടോബർ 2026, വ്യാഴാഴ്ച
- 11 ഒക്ടോബർ 2027, തിങ്കളാഴ്ച
ഈ ദിവസം എന്തിന് ആഘോഷിക്കുന്നു?
ആശ്വിന ശുക്ല പക്ഷ ഏകാദശിയെ പാപാങ്കുശാ ഏകാദശി എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ആനക്കാരൻ വലിയ ആനയെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ചെറിയ തോട്ടിയാണ് അങ്കുശം, ഒരു ദിവസത്തെ സംയമം മനസ്സിലോടുന്ന പാപങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു എന്നതാണ് പേരിന്റെ ഭാവം. ഈ ഏകാദശി നവരാത്രിക്കും ദസറയ്ക്കും തൊട്ടുപിന്നാലെ വരുന്നു. ഈ ദിവസം മഹാവിഷ്ണുവിനെ നമസ്കരിക്കുന്നവരുടെ ജീവിതഭാരം കുറയുമെന്ന് കഥ പറയുന്നു.
കഥ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ യുധിഷ്ഠിരനോട് ഈ കഥ പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു, ആശ്വിന ശുക്ല പക്ഷ ഏകാദശിയുടെ പേര് പാപാങ്കുശ എന്നാണ്. ആനക്കാരന്റെ തോട്ടി മദിച്ച ആനയെ തടയുന്നതുപോലെ ഈ വ്രതം മനസ്സിന്റെ ദുഃസ്വഭാവത്തെ തടയുന്നു. കേൾക്കൂ, ജീവിതാന്ത്യത്തിലായാലും ഭഗവാനെ കുനിഞ്ഞ് നമസ്കരിക്കുന്നയാൾ വെറുംകൈയോടെ പോകില്ല. ഇതിനായി അദ്ദേഹം ഒരു വേട്ടക്കാരന്റെ കഥ പറഞ്ഞു.

വിന്ധ്യപർവ്വതത്തിലെ കാടുകളിൽ ക്രോധനൻ എന്നൊരു വേട്ടക്കാരൻ ജീവിച്ചിരുന്നു. ഒരു രാവിലെ അവൻ തോലുകൾ വിൽക്കാൻ ഗ്രാമച്ചന്തയിലെത്തി. അവൻ ചെന്നുനിന്ന കുശവൻ വില ചോദിക്കാതെ ചോദിച്ചതു കൊടുത്ത് വാതിൽ ചാരി. മടങ്ങുമ്പോൾ ക്രോധനൻ ഒരു ഉന്തുവണ്ടിയിൽ നിന്ന് ഒരുപിടി ശർക്കര എടുത്തു; വണ്ടിക്കാരൻ കണ്ടു, കണ്ടിട്ട് മുഖം തിരിച്ചു. ആരും അവനെ കള്ളനെന്ന് വിളിച്ചില്ല, കാരണം പറയാൻ ആർക്കും ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഇതായിരുന്നു അവന്റെ ജീവിതം മുഴുവൻ, ഇഷ്ടമുള്ളത് എടുക്കും, തടയാൻ ആരുമില്ല. മുടി നരച്ചു, സ്വഭാവം മാറിയില്ല.

ഒരു ദിവസം ജീവിതത്തിന്റെ സന്ധ്യ അവന്റെ വാതിൽക്കലെത്തി. യമദൂതൻ വന്നു പറഞ്ഞു, ക്രോധനാ, നിന്റെ സമയം തീർന്നു, നാളെ ഞങ്ങൾ നിന്നെ കൊണ്ടുപോകാൻ വരും. ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അവൻ പോയി. ജീവിതത്തിൽ ആദ്യമായി ക്രോധനന്റെ കൈകൾ വിറച്ചു. അവൻ കഴിഞ്ഞ വർഷങ്ങളിലേക്ക് നോക്കി, കൂടെ കൊണ്ടുപോകാവുന്നതൊന്നും അതിൽ കണ്ടില്ല. അവൻ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ഓടി, ഓടിയോടി ഒരു ആശ്രമത്തിലെത്തി.

അത് മഹർഷി അംഗിരസ്സിന്റെ ആശ്രമമായിരുന്നു. ക്രോധനൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാൽക്കൽ വീണു പറഞ്ഞു, മുനിവര്യാ, എന്തെങ്കിലും വഴിയുണ്ടെങ്കിൽ പറഞ്ഞുതരൂ, എനിക്ക് ഒരു ദിവസമേയുള്ളൂ. മഹർഷി അവനെ എഴുന്നേൽപ്പിച്ച് പറഞ്ഞു, വഴി പറയാൻ എളുപ്പമാണ്, പക്ഷേ ഞാൻ പറഞ്ഞതുകൊണ്ടു മാത്രം അത് നടക്കില്ല. ഇന്ന് ആശ്വിന ശുക്ല ഏകാദശിയാണ്, ഇതിനെ പാപാങ്കുശ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇന്ന് അന്നം ഉപേക്ഷിക്കൂ, മഹാവിഷ്ണുവിനെ തുളസി കൊണ്ട് പൂജിക്കൂ, രാത്രി മുഴുവൻ ഉണർന്നിരിക്കൂ. പക്ഷേ ഒരു കാര്യം എന്റേതല്ല, നിന്റേതായിരിക്കും, ഞാൻ നിനക്കുവേണ്ടി ക്ഷമ ചോദിക്കില്ല. ഓരോ ചെയ്തിയുടെയും പേരെടുത്ത് നീ നിന്റെ വായ കൊണ്ട് ചോദിക്കണം. തോട്ടി എന്റെ കയ്യിലിരുന്നാൽ നിന്റെ ആന തന്നെയാണ് വഷളാവുക.

ക്രോധനന് ഏറ്റവും കഠിനമായ കാര്യം ഇതായിരുന്നു. അവൻ കുളിച്ചു, ഉപവസിച്ചു, തുളസിയിലകൾ അർപ്പിച്ചു, വിളക്ക് കത്തിച്ചു; ഇതെല്ലാം എളുപ്പമായിരുന്നു. കഠിനം ആ രാത്രിയായിരുന്നു, സ്വന്തം ചെയ്തികൾ എണ്ണേണ്ട രാത്രി. അവൻ വിളക്കിനു മുന്നിലിരുന്ന് ഓരോന്നും സ്വന്തം വായ കൊണ്ട് പറഞ്ഞു, ഓർമ്മയുള്ളവരുടെ പേരെടുത്തു പറഞ്ഞു. പലതവണ ശബ്ദം ഇടറി നിന്നു. പുലർച്ചയോടെ അവന് ഒളിക്കാൻ ഒന്നും ബാക്കിയുണ്ടായിരുന്നില്ല. ആ ഒരു രാത്രിക്കു ശേഷം അന്ത്യനേരത്ത് അവന് ഭയമല്ല, ശാന്തി കിട്ടിയെന്നും അവൻ ഭഗവാന്റെ ലോകത്തേക്ക് പോയെന്നും കഥ പറയുന്നു.

ഈ വ്രതത്തിന്റെ പുണ്യം വലിയ യജ്ഞങ്ങളെക്കാളും മികച്ചതാണെന്നും അതിന്റെ ഫലം കുലത്തിലെ പല തലമുറകളിലെത്തുമെന്നും കഥ പറയുന്നു. തിരിച്ചുവരാനാവാത്തത്ര വഷളായി ആരുമില്ല, തിരിച്ചുവരാൻ ഏറ്റവും നല്ല സമയം ഇന്നാണ്, ഇതാണ് സാരം. മനസ്സാകുന്ന ആനയുടെ തോട്ടി സ്വന്തം കയ്യിൽ വെക്കൂ; അത് മറ്റാരുടെ കയ്യിലും ഇരിക്കുകയുമില്ല. മഹാവിഷ്ണു എല്ലാവർക്കും ഈ വിവേകം നൽകട്ടെ.
എങ്ങനെ ആചരിക്കുന്നു
- ഈ ദിവസം കോപം, കടുത്ത വാക്ക്, ആരെയെങ്കിലും വേദനിപ്പിക്കൽ എന്നിവയിൽ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കുന്നതാണ് ആചാരം; നിയന്ത്രിക്കുന്ന തോട്ടി എന്നാണ് പേരിന്റെ തന്നെ അർത്ഥം, അതാണ് കഥയുടെ കാതൽ.
- രാത്രി ഭഗവന്നാമം ജപിച്ചോ ഈ കഥ കേട്ടോ ഉറങ്ങാതിരിക്കുക.
- മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ വിഗ്രഹത്തെ അഭിഷേകം ചെയ്ത് മഞ്ഞപ്പൂക്കളും തുളസിയിലയും പഞ്ചാമൃതവും കാലാനുസൃത പഴങ്ങളും അർപ്പിക്കുക. തുളസിയില ഏകാദശി നാളിൽ പറിക്കാറില്ല, തലേന്നു തന്നെ പറിച്ചുവെക്കുക.
- ദശമി നാളിൽ ഒരിക്കലൂണ്, ലഘുവായ സാത്വിക ഭക്ഷണം. ഏകാദശിക്ക് ധാന്യങ്ങളും അരിയാഹാരവും ഉപേക്ഷിച്ച് കഴിവനുസരിച്ച് പഴങ്ങൾ മാത്രം കഴിച്ചോ വെള്ളം പോലും കുടിക്കാതെയോ വ്രതമെടുക്കുന്നു; കേരളത്തിൽ പലരും അരിയാഹാരം ഒഴിവാക്കി ഗോതമ്പു കൊണ്ടുള്ള ലഘുഭക്ഷണം കഴിക്കാറുമുണ്ട്. രോഗികളും പ്രായമായവരും ഗർഭിണികളും മരുന്ന് കഴിക്കുന്നവരും ആരോഗ്യം അനുവദിക്കുന്ന വിധത്തിൽ മാത്രം വ്രതമെടുക്കുക.
- കഴിവനുസരിച്ച് ധാന്യം, വസ്ത്രം, വെള്ളം എന്നിവ ദാനം ചെയ്യുക, ആവശ്യക്കാരനായ ഒരാൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകുക, ദ്വാദശി രാവിലെ ശരിയായ സമയത്ത് പാരണ വീട്ടി വ്രതം അവസാനിപ്പിക്കുക. പാരണയുടെ സമയം ഓരോ സ്ഥലത്തും ഓരോ വർഷത്തെ തിഥിക്കനുസരിച്ചും മാറും, അതിനാൽ നാട്ടിലെ പഞ്ചാംഗം നോക്കി ഉറപ്പാക്കുക.
പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ
പാപാങ്കുശാ ഏകാദശി 2026 എപ്പോഴാണ്?
പാപാങ്കുശാ ഏകാദശി 2026 22 ഒക്ടോബർ 2026, വ്യാഴാഴ്ച ന് ആണ്. തീയതികൾ ഡൽഹിയിലെ ഹിന്ദു പഞ്ചാംഗത്തെ അനുസരിച്ചാണ്; മറ്റു നഗരങ്ങളിൽ ഒരു ദിവസത്തെ വ്യത്യാസം വരാം.
പാപാങ്കുശാ ഏകാദശി എന്തുകൊണ്ടാണ് ആഘോഷിക്കുന്നത്?
ആശ്വിന ശുക്ല പക്ഷ ഏകാദശിയെ പാപാങ്കുശാ ഏകാദശി എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
ഉറവിടം
പാപാങ്കുശാ ഏകാദശിയുടെ മാഹാത്മ്യം പദ്മ പുരാണത്തിലെ ഏകാദശീ മാഹാത്മ്യ പാരമ്പര്യത്തിൽ നിന്നുള്ളതാണ്, അവിടെ ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇത് യുധിഷ്ഠിരനോട് പറയുന്നു. ക്രോധനൻ എന്ന വേട്ടക്കാരന്റെയും അംഗിരസ്സ് മഹർഷിയുടെയും കഥയാണ് ഈ വ്രതകഥയുടെ ഏറ്റവും പ്രചാരമുള്ള രൂപം; വേട്ടക്കാരന്റെ പേര് ക്രോധൻ എന്നും ക്രോധനൻ എന്നും കാണുന്നു.
നഗരം തിരിച്ചുള്ള സമയം — 22 ഒക്ടോബർ 2026
| നഗരം | തീയതി | പാരണ സമയം |
|---|---|---|
| തിരുവനന്തപുരം | 22 ഒക്ടോബർ | 6:10 AM – 8:33 AM23 ഒക്ടോബർ, വെള്ളിയാഴ്ച |
| ഇൻഡോർ | 22 ഒക്ടോബർ | 6:26 AM – 8:44 AM23 ഒക്ടോബർ, വെള്ളിയാഴ്ച |
| ഡൽഹി | 22 ഒക്ടോബർ | 6:27 AM – 8:42 AM23 ഒക്ടോബർ, വെള്ളിയാഴ്ച |
| മുംബൈ | 22 ഒക്ടോബർ | 6:35 AM – 8:54 AM23 ഒക്ടോബർ, വെള്ളിയാഴ്ച |
| ലഖ്നൗ | 22 ഒക്ടോബർ | 6:10 AM – 8:26 AM23 ഒക്ടോബർ, വെള്ളിയാഴ്ച |
| പട്ന | 22 ഒക്ടോബർ | 5:52 AM – 8:09 AM23 ഒക്ടോബർ, വെള്ളിയാഴ്ച |
| ജയ്പൂർ | 22 ഒക്ടോബർ | 6:31 AM – 8:47 AM23 ഒക്ടോബർ, വെള്ളിയാഴ്ച |
| ഭോപ്പാൽ | 22 ഒക്ടോബർ | 6:21 AM – 8:38 AM23 ഒക്ടോബർ, വെള്ളിയാഴ്ച |
| പൂനെ | 22 ഒക്ടോബർ | 6:31 AM – 8:50 AM23 ഒക്ടോബർ, വെള്ളിയാഴ്ച |
| അഹമ്മദാബാദ് | 22 ഒക്ടോബർ | 6:40 AM – 8:57 AM23 ഒക്ടോബർ, വെള്ളിയാഴ്ച |
| കൊൽക്കത്ത | 22 ഒക്ടോബർ | 5:36 AM – 7:54 AM23 ഒക്ടോബർ, വെള്ളിയാഴ്ച |
| ഹൈദരാബാദ് | 22 ഒക്ടോബർ | 6:11 AM – 8:31 AM23 ഒക്ടോബർ, വെള്ളിയാഴ്ച |
| വാരാണസി | 22 ഒക്ടോബർ | 6:00 AM – 8:17 AM23 ഒക്ടോബർ, വെള്ളിയാഴ്ച |
| ചെന്നൈ | 22 ഒക്ടോബർ | 6:00 AM – 8:21 AM23 ഒക്ടോബർ, വെള്ളിയാഴ്ച |
| ബെംഗളൂരു | 22 ഒക്ടോബർ | 6:11 AM – 8:32 AM23 ഒക്ടോബർ, വെള്ളിയാഴ്ച |
| ഭുവനേശ്വർ | 22 ഒക്ടോബർ | 5:44 AM – 8:03 AM23 ഒക്ടോബർ, വെള്ളിയാഴ്ച |