പരമ ഏകാദശി — വ്രത കഥ

ഈ ദിവസം എന്തിന് ആഘോഷിക്കുന്നു?
അധികമാസത്തിലെ കൃഷ്ണ പക്ഷ ഏകാദശിയാണ് പരമ ഏകാദശി. ചാന്ദ്രവർഷം സൗരവർഷത്തെക്കാൾ ഏകദേശം പതിനൊന്നു ദിവസം ചെറുതാണ്, ഈ വ്യത്യാസം ഒരു മാസത്തോളമാകുമ്പോൾ പഞ്ചാംഗത്തിൽ ഒരു അധികമാസം ചേർക്കുന്നു, അതിനാൽ ഈ ദിവസം ഏകദേശം മൂന്നു വർഷത്തിലൊരിക്കൽ വരുന്നു. പാരമ്പര്യം ഈ മാസത്തെ പുരുഷോത്തമ മാസം എന്ന് വിളിക്കുന്നു, സേവനവും ക്ഷമയും മാത്രം കൊടുക്കാനുണ്ടായിരുന്ന ദരിദ്രരായ ഒരു ബ്രാഹ്മണ ദമ്പതികളുടേതാണ് ഇതിന്റെ കഥ.
കഥ
കഥയനുസരിച്ച് ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഈ സംഭവം പറഞ്ഞു. പണ്ട് കാമ്പില്യ നഗരത്തിൽ സുമേധൻ എന്നൊരു ബ്രാഹ്മണൻ ജീവിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹം പണ്ഡിതനും സത്യവാനുമായിരുന്നു, ആരെക്കുറിച്ചും ദോഷം ചിന്തിച്ചിരുന്നില്ല. ഭാര്യ പവിത്രയും അതേ സ്വഭാവക്കാരിയായിരുന്നു. പക്ഷേ രണ്ടുപേരും വളരെ ദരിദ്രരായിരുന്നു. സുമേധൻ പകൽ മുഴുവൻ ഭിക്ഷയ്ക്കിറങ്ങും, പലപ്പോഴും വെറുംകൈയോടെ മടങ്ങും.

ആ ദാരിദ്ര്യത്തിലും വാതിൽക്കൽ നിന്ന് ആരും വെറുംകൈയോടെ മടങ്ങിയില്ല എന്നതായിരുന്നു ആ വീടിന്റെ വലിയ കാര്യം. കിട്ടുന്ന ഇത്തിരി പവിത്ര അതിഥിയുടെ മുന്നിൽ വെക്കും, താൻ പട്ടിണി കിടന്നുറങ്ങും. അവൾ ഒരിക്കലും ഭർത്താവിനോട് ഒന്നും ചോദിച്ചില്ല, ആഭരണമോ വസ്ത്രമോ പരാതിയോ ഇല്ല. ഒരു ദിവസം സുമേധൻ പറഞ്ഞു, ഞാൻ ദൂരദേശത്തു പോയി എന്തെങ്കിലും സമ്പാദിച്ചു വരാം. പവിത്ര അദ്ദേഹത്തെ തടഞ്ഞു പറഞ്ഞു, നമുക്കുള്ളത് ഇവിടെത്തന്നെ വരും; വീടുവിട്ടു പോയാൽ ധനമല്ല, അകലം മാത്രം കൂടും.

ഒരു ദിവസം കൗണ്ഡിന്യ മഹർഷി ആ വഴി വന്നു. രണ്ടുപേരും നമസ്കരിച്ചു, ഉള്ളതു കൊണ്ട് സത്കരിച്ചു, അദ്ദേഹത്തെ ഇരുത്തി. വൃത്തിയുള്ള നിലവും ഉണങ്ങിയ അടുപ്പും ഇരുവരുടെയും ശാന്തമുഖങ്ങളും കണ്ട്, ഇവിടെ ഇല്ലായ്മയുണ്ട്, കയ്പില്ല എന്ന് മുനി മനസ്സിലാക്കി. പവിത്ര കൈകൂപ്പി ചോദിച്ചു, മുനിവര്യാ, ഞങ്ങളുടെ ഇല്ലായ്മ ഏതു വഴിക്ക് മാറും, ഒരു മാർഗ്ഗം പറഞ്ഞുതരൂ.

കൗണ്ഡിന്യൻ പറഞ്ഞു, ദേവീ, അധികമാസത്തിലെ കൃഷ്ണ പക്ഷ ഏകാദശിയെ പരമ ഏകാദശി, അതായത് ഏറ്റവും വലിയ ഏകാദശി എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഈ ദിവസം മൂന്നു വർഷത്തിലൊരിക്കൽ വരുന്നു, ഇതിന്റെ വ്രതം മനസ്സിനുള്ളിലെയും പുറത്തെയും ഇല്ലായ്മ മാറ്റുന്നു. കൂടുതൽ കഴിവുള്ളവർ ഇതോടൊപ്പം അഞ്ചു ദിവസത്തെ പഞ്ചരാത്രി വ്രതവും എടുക്കുന്നു, പാരമ്പര്യത്തിൽ അത് ഇതിലും വലുതാണ്.

മുനി തുടർന്നു, ഈ വ്രതം പുതിയതല്ല. ഇത്തരം വ്രതത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും ബലത്താലാണ് കുബേരൻ സമ്പത്തിന്റെ അധിപതിയായതെന്ന് പാരമ്പര്യം പറയുന്നു. എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടും വാക്ക് കൈവിടാത്ത ഹരിശ്ചന്ദ്ര രാജാവിന്റെ പേര് ക്ഷമയുടെ ഉദാഹരണമായി ഈ കഥയിൽ വരുന്നു; ക്ഷമയാണ് ഈ വ്രതത്തിന്റെ ആദ്യ നിബന്ധന. ഇത്രയും പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം വിധി പറഞ്ഞുകൊടുത്തു, ദമ്പതികളെ അനുഗ്രഹിച്ച് പോയി. സുമേധനും പവിത്രയും പൂർണ്ണ ശ്രദ്ധയോടെ വ്രതമെടുത്തു, രാത്രി മുഴുവൻ നാമം ജപിച്ചു, ദ്വാദശിക്ക് ഉള്ളതു ദാനം ചെയ്ത് പാരണ ചെയ്തു.

അതിനുശേഷം ഒരു രാജകുമാരൻ അവരുടെ വീട്ടിൽ വന്ന് നല്ലൊരു വീടും ജീവിതമാർഗ്ഗവും സമ്മാനിച്ചെന്നും, ഇല്ലായ്മ മാറി ശേഷജീവിതം ഭജനയിലും സേവനത്തിലും കഴിഞ്ഞെന്നും കഥ. കഥ ഇത്രയേ പറയുന്നുള്ളൂ, ഇത് ആർക്കുമുള്ള വാഗ്ദാനമായി കരുതുന്നില്ല. ദാരിദ്ര്യമല്ല, കയ്പാണ് നാണക്കേട്; ഇല്ലായ്മയിലും ഉദാരത ബാക്കിയുള്ള വീട്ടിലെ മനസ്സ് മുമ്പേ ധനികമാണ്, ഇതാണ് സാരം. മഹാവിഷ്ണു എല്ലാവരുടെയും വീട്ടിൽ സംതൃപ്തി നിലനിർത്തട്ടെ.
എങ്ങനെ ആചരിക്കുന്നു
- ഈ ഏകാദശി ഏകദേശം മൂന്നു വർഷത്തിലൊരിക്കൽ മാത്രമേ വരൂ; അതിനാൽ ആദ്യം പഞ്ചാംഗം നോക്കി അധികമാസവും തിഥിയും ഉറപ്പാക്കുക.
- ചില കുടുംബങ്ങൾ ഈ വ്രതത്തോടൊപ്പം അഞ്ചു ദിവസത്തെ പഞ്ചരാത്രി വ്രതവും എടുക്കുന്നു; അത് ഓരോരുത്തരുടെയും ശക്തിയും കുടുംബപാരമ്പര്യവും അനുസരിച്ചുള്ള കാര്യമാണ്.
- പുരുഷോത്തമ മാസത്തിൽ അന്നദാനവും ദീപദാനവും ആവശ്യക്കാരെ സേവിക്കലും പ്രത്യേകം പ്രധാനമായി കരുതുന്നു; രാത്രി ഭജനയുമായി ഉറങ്ങാതിരിക്കുന്നു.
- മഹാവിഷ്ണുവിന് മഞ്ഞപ്പൂക്കളും ചന്ദനവും തുളസിയിലയും പഴങ്ങളും അർപ്പിക്കുക, വിഷ്ണുസഹസ്രനാമമോ ഓം നമോ ഭഗവതേ വാസുദേവായ എന്നോ ജപിക്കുക.
- ദശമി വൈകുന്നേരം ഒരിക്കലൂണ്, സാത്വിക ഭക്ഷണം. ഏകാദശിക്ക് ധാന്യങ്ങളും അരിയാഹാരവും പയറുവർഗ്ഗങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് കഴിവനുസരിച്ച് പഴങ്ങൾ മാത്രം കഴിച്ചോ വെള്ളം പോലും കുടിക്കാതെയോ വ്രതമെടുക്കുന്നു; കേരളത്തിൽ പലരും അരിയാഹാരം ഒഴിവാക്കി ഗോതമ്പു കൊണ്ടുള്ള ലഘുഭക്ഷണം കഴിക്കാറുമുണ്ട്. രോഗികളും പ്രായമായവരും ഗർഭിണികളും മരുന്ന് കഴിക്കുന്നവരും ആരോഗ്യം അനുവദിക്കുന്ന വിധത്തിൽ മാത്രം വ്രതമെടുക്കുക.
- ദ്വാദശി രാവിലെ കുളിച്ച് പൂജയും ദാനവും കഴിഞ്ഞ് പാരണ വീട്ടി വ്രതം അവസാനിപ്പിക്കുക. പാരണയുടെ സമയം ഓരോ സ്ഥലത്തും ഓരോ വർഷത്തെ തിഥിക്കനുസരിച്ചും മാറും, അതിനാൽ നാട്ടിലെ പഞ്ചാംഗം നോക്കി ഉറപ്പാക്കുക.
ഉറവിടം
പരമ ഏകാദശിയുടെ വ്രതകഥ പ്രചാരമുള്ള വ്രതസമാഹാരങ്ങളിൽ ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറയുന്നതായി വരുന്നു, കാമ്പില്യ നഗരത്തിലെ സുമേധൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണനെയും ഭാര്യ പവിത്രയെയും കൗണ്ഡിന്യ മഹർഷിയെയും പേരെടുത്തു പറയുന്നു; അതിന്റെ സാരമാണ് ഇവിടെ സ്വന്തം വാക്കുകളിൽ. കുബേരന്റെ ഉദാഹരണവും ഹരിശ്ചന്ദ്ര മഹാരാജാവിന്റെ ക്ഷമയെക്കുറിച്ചുള്ള പരാമർശവും ഇതേ കഥാപാരമ്പര്യത്തിൽ നിന്നുള്ളതാണ്.