ഇന്ദിരാ ഏകാദശി — വ്രത കഥ

ഇന്ദിരാ ഏകാദശി — എപ്പോൾ
- 6 ഒക്ടോബർ 2026, ചൊവ്വാഴ്ച
- 26 സെപ്റ്റംബർ 2027, ഞായറാഴ്ച
ഈ ദിവസം എന്തിന് ആഘോഷിക്കുന്നു?
ആശ്വിന മാസത്തിലെ കൃഷ്ണ പക്ഷ ഏകാദശിയെ ഇന്ദിരാ ഏകാദശി എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇത് പിതൃപക്ഷത്തിനുള്ളിലാണ് വരുന്നത്, കുടുംബങ്ങൾ മുമ്പേ പോയ മുതിർന്നവരെ ഓർക്കുന്ന പതിനഞ്ചു ദിവസം. അതിനാൽ ഈ ഏകാദശി തനിക്കു വേണ്ടിയല്ല, പിതൃക്കളുടെ പേരിലാണ് എടുക്കുന്നത്, അതിന്റെ പുണ്യം അവർക്ക് അർപ്പിക്കുന്നു. ശ്രദ്ധയോടെ എടുക്കുന്ന ഈ വ്രതം പിതൃക്കളുടെ മുന്നോട്ടുള്ള യാത്ര എളുപ്പമാക്കുമെന്ന് കഥ പറയുന്നു.
കഥ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ യുധിഷ്ഠിരനോട് ഈ കഥ പറഞ്ഞു. സത്യയുഗത്തിൽ മാഹിഷ്മതി നഗരത്തിൽ ഇന്ദ്രസേനൻ എന്നൊരു രാജാവ് ഭരിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹം ധർമ്മം പാലിച്ചു, പ്രജകളെ നോക്കി, മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ഭക്തനുമായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അച്ഛൻ ഏതാനും വർഷം മുമ്പ് ലോകം വിട്ടുപോയിരുന്നു. വീടുതോറും പിതൃക്കൾക്ക് തർപ്പണം നടക്കുന്ന ആശ്വിന കൃഷ്ണ പക്ഷമായിരുന്നു, രാജാവും അച്ഛനെ സ്മരിക്കുകയായിരുന്നു.

അപ്പോൾ ദേവർഷി നാരദൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഭയിലെത്തി. രാജാവ് എഴുന്നേറ്റ് സ്വീകരിച്ചു ചോദിച്ചു, മുനിവര്യാ, അങ്ങ് എവിടെ നിന്നാണ് വരുന്നത്. നാരദൻ പറഞ്ഞു, ഞാൻ ഇപ്പോൾ യമലോകത്തു നിന്ന് മടങ്ങുകയാണ്. അവിടെ ഞാൻ നിന്റെ അച്ഛനെ കണ്ടു. അദ്ദേഹം ധർമ്മമാർഗ്ഗത്തിൽ തന്നെ നടന്നു, പേരിൽ ഒരു കണക്കുമില്ല, പക്ഷേ പോകുമ്പോൾ മനസ്സിലെ ഒരാഗ്രഹം ബാക്കിയായി, ആ അപൂർണ്ണത ഇന്നും കൂടെയുണ്ട്. അദ്ദേഹം നിനക്കായി ഒരു സന്ദേശം അയച്ചിട്ടുണ്ട്.

രാജാവ് കൈകൂപ്പി ചോദിച്ചു, എന്താണ് സന്ദേശം. നാരദൻ പറഞ്ഞു, എന്റെ മകനോട് പറയൂ, ഇന്ദിര എന്ന ആശ്വിന കൃഷ്ണ ഏകാദശി നിയമത്തോടെ എടുത്ത് അതിന്റെ പുണ്യം എനിക്ക് അർപ്പിക്കാൻ; അതാണ് ബാക്കിയായ ഒരേയൊരാഗ്രഹം. അത്ര മാത്രം. രാജാവിന്റെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു, ജീവിതകാലം മുഴുവൻ അച്ഛൻ എനിക്ക് തന്നു, ഇന്ന് അദ്ദേഹത്തിനു വേണ്ടി ഇത്രയും ചെയ്യാനായില്ലെങ്കിൽ ഞാനെന്തു മകൻ.

നാരദൻ അദ്ദേഹത്തിന് വിധി പറഞ്ഞുകൊടുത്തു. ദശമിക്ക് കുളിച്ച്, പിതൃക്കൾക്ക് ശ്രാദ്ധവും തർപ്പണവും ചെയ്ത്, ഒരു നേരം ഭക്ഷണം കഴിച്ച് നിലത്ത് ഉറങ്ങുക. ഏകാദശിക്ക് ഉപവസിക്കുക, പിതൃക്കളുടെ പേരിൽ ബ്രാഹ്മണർക്കും ആവശ്യക്കാർക്കും ഭക്ഷണം നൽകുക, സാളഗ്രാമത്തെയും മഹാവിഷ്ണുവിനെയും പൂജിക്കുക, രാത്രി മുഴുവൻ ഉണർന്ന് നാമം ജപിക്കുക. ദ്വാദശി രാവിലെ പാരണ ചെയ്ത് ഭക്ഷണം നൽകി ദാനം ചെയ്യുക.

രാജാവ് കുടുംബത്തോടൊപ്പം ഇതെല്ലാം ശ്രദ്ധയോടെ ചെയ്തു. ആരുടെ മനസ്സിലും ഭയമുണ്ടായിരുന്നില്ല, മുതിർന്നവരോടുള്ള സ്നേഹം മാത്രം. ദ്വാദശിക്ക് രാജാവ് വ്രതപുണ്യം അച്ഛന്റെ പേരിൽ അർപ്പിച്ചപ്പോൾ ആകാശത്തു നിന്ന് പൂക്കൾ പെയ്തെന്നും അച്ഛൻ തന്റെ മുന്നോട്ടുള്ള യാത്ര തുടർന്നെന്നും കഥ പറയുന്നു. അതിനുശേഷം ജീവിതകാലം മുഴുവൻ രാജാവ് ഇതേ ശ്രദ്ധയോടെ ഈ ഏകാദശി എടുത്തു.

ഈ ഏകാദശിയുടെ പുണ്യം പിതൃക്കൾക്ക് അർപ്പിച്ചാൽ അവരുടെ ഗതി എളുപ്പമാകുമെന്നും വീട്ടിൽ ശാന്തിയുണ്ടാകുമെന്നും കഥ പറയുന്നു. ശ്രാദ്ധം ഭയത്തിന്റെ കാര്യമല്ല, കൃതജ്ഞതയാണ്, ഇതാണ് സാരം. നമ്മെ വളർത്തിയ കൈകൾക്കു വേണ്ടി ഒരു ദിവസത്തെ സംയമവും ഒരു തളിക ഭക്ഷണവും വലിയ കാര്യമല്ല. മഹാവിഷ്ണു നമ്മുടെ എല്ലാ മുതിർന്നവർക്കും ശാന്തി നൽകട്ടെ.
എങ്ങനെ ആചരിക്കുന്നു
- ഈ ഏകാദശി പിതൃപക്ഷത്തിനുള്ളിലാണ് വരുന്നത്; അതിനാൽ ദശമി നാളിൽ കുളിച്ച് പിതൃക്കൾക്ക് തർപ്പണമോ ശ്രാദ്ധമോ ചെയ്യുന്നു, ആ രാത്രി നിലത്തോ ഒരു പായയിലോ ഉറങ്ങുന്നു.
- പിതൃക്കളുടെ പേരിൽ ഒരു പൂജാരിക്കോ ആവശ്യക്കാരനോ ഭക്ഷണം നൽകുക, അല്ലെങ്കിൽ പശുവിന് ആഹാരം കൊടുക്കുക; കുടുംബത്തിലെ മുതിർന്നവരെ ഓർത്ത് വിളക്ക് കൊളുത്തുക.
- സാളഗ്രാമത്തെയോ മഹാവിഷ്ണുവിനെയോ പൂജിച്ച് മഞ്ഞപ്പൂക്കളും തുളസിയിലയും കാലാനുസൃത പഴങ്ങളും അർപ്പിക്കുക. തുളസിയില ഏകാദശി നാളിൽ പറിക്കാറില്ല, തലേന്നു തന്നെ പറിച്ചുവെക്കുക.
- ദശമി നാളിൽ ഒരിക്കലൂണ്, ലഘുവായ സാത്വിക ഭക്ഷണം. ഏകാദശിക്ക് ധാന്യങ്ങളും അരിയാഹാരവും ഉപേക്ഷിച്ച് കഴിവനുസരിച്ച് പഴങ്ങൾ മാത്രം കഴിച്ചോ വെള്ളം പോലും കുടിക്കാതെയോ വ്രതമെടുക്കുന്നു; കേരളത്തിൽ പലരും അരിയാഹാരം ഒഴിവാക്കി ഗോതമ്പു കൊണ്ടുള്ള ലഘുഭക്ഷണം കഴിക്കാറുമുണ്ട്. രോഗികളും പ്രായമായവരും ഗർഭിണികളും മരുന്ന് കഴിക്കുന്നവരും ആരോഗ്യം അനുവദിക്കുന്ന വിധത്തിൽ മാത്രം വ്രതമെടുക്കുക.
- രാത്രി ഭഗവന്നാമം ജപിച്ചോ ഈ കഥ കേട്ടോ ഉറങ്ങാതിരിക്കുക; ദ്വാദശി രാവിലെ ശരിയായ സമയത്ത് വ്രതത്തിന്റെ പുണ്യം പിതൃക്കൾക്ക് അർപ്പിച്ച് പാരണ വീട്ടുക. പാരണയുടെ സമയം ഓരോ സ്ഥലത്തും ഓരോ വർഷത്തെ തിഥിക്കനുസരിച്ചും മാറും, അതിനാൽ നാട്ടിലെ പഞ്ചാംഗം നോക്കി ഉറപ്പാക്കുക.
പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ
ഇന്ദിരാ ഏകാദശി 2026 എപ്പോഴാണ്?
ഇന്ദിരാ ഏകാദശി 2026 6 ഒക്ടോബർ 2026, ചൊവ്വാഴ്ച ന് ആണ്. തീയതികൾ ഡൽഹിയിലെ ഹിന്ദു പഞ്ചാംഗത്തെ അനുസരിച്ചാണ്; മറ്റു നഗരങ്ങളിൽ ഒരു ദിവസത്തെ വ്യത്യാസം വരാം.
ഇന്ദിരാ ഏകാദശി എന്തുകൊണ്ടാണ് ആഘോഷിക്കുന്നത്?
ആശ്വിന മാസത്തിലെ കൃഷ്ണ പക്ഷ ഏകാദശിയെ ഇന്ദിരാ ഏകാദശി എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
ഉറവിടം
ഏകാദശി വ്രതകഥാ പാരമ്പര്യത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണൻ യുധിഷ്ഠിരനോട് പറയുന്ന കഥയാണിത്. വ്രതകഥാ സമാഹാരങ്ങൾ ഇതിനെ സാധാരണയായി ബ്രഹ്മവൈവർത്ത പുരാണവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു, എന്നാൽ ഇരുപത്തിനാല് ഏകാദശികളുടെ ഈ മാഹാത്മ്യം മിക്ക സമാഹാരങ്ങളും പദ്മ പുരാണത്തിലെ ഏകാദശീ മാഹാത്മ്യ പാരമ്പര്യത്തിലാണ് ചേർക്കുന്നത്; അതിനാൽ രണ്ടു പേരുകളും പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. ചില പ്രചാരമുള്ള പാഠങ്ങളിൽ കേൾക്കുന്നത് അർജുനനാണ്, രാജാവിന്റെ പേര് ഇന്ദ്രസേനൻ എന്നാണ് കാണുന്നത്; ഏറ്റവും പ്രചാരമുള്ള രൂപമാണ് ഇവിടെ നൽകിയിരിക്കുന്നത്.
നഗരം തിരിച്ചുള്ള സമയം — 6 ഒക്ടോബർ 2026
| നഗരം | തീയതി | പാരണ സമയം |
|---|---|---|
| തിരുവനന്തപുരം | 6 ഒക്ടോബർ | 6:16 AM – 8:34 AM7 ഒക്ടോബർ, ബുധനാഴ്ച |
| ഇൻഡോർ | 6 ഒക്ടോബർ | 6:20 AM – 8:42 AM7 ഒക്ടോബർ, ബുധനാഴ്ച |
| ഡൽഹി | 6 ഒക്ടോബർ | 6:17 AM – 8:38 AM7 ഒക്ടോബർ, ബുധനാഴ്ച |
| മുംബൈ | 6 ഒക്ടോബർ | 6:30 AM – 8:53 AM7 ഒക്ടോബർ, ബുധനാഴ്ച |
| ലഖ്നൗ | 6 ഒക്ടോബർ | 6:16 AM – 8:22 AM7 ഒക്ടോബർ, ബുധനാഴ്ച |
| പട്ന | 6 ഒക്ടോബർ | 6:16 AM – 8:05 AM7 ഒക്ടോബർ, ബുധനാഴ്ച |
| ജയ്പൂർ | 6 ഒക്ടോബർ | 6:22 AM – 8:43 AM7 ഒക്ടോബർ, ബുധനാഴ്ച |
| ഭോപ്പാൽ | 6 ഒക്ടോബർ | 6:16 AM – 8:36 AM7 ഒക്ടോബർ, ബുധനാഴ്ച |
| പൂനെ | 6 ഒക്ടോബർ | 6:26 AM – 8:49 AM7 ഒക്ടോബർ, ബുധനാഴ്ച |
| അഹമ്മദാബാദ് | 6 ഒക്ടോബർ | 6:33 AM – 8:55 AM7 ഒക്ടോബർ, ബുധനാഴ്ച |
| കൊൽക്കത്ത | 6 ഒക്ടോബർ | 6:16 AM – 7:52 AM7 ഒക്ടോബർ, ബുധനാഴ്ച |
| ഹൈദരാബാദ് | 6 ഒക്ടോബർ | 6:16 AM – 8:30 AM7 ഒക്ടോബർ, ബുധനാഴ്ച |
| വാരാണസി | 6 ഒക്ടോബർ | 6:16 AM – 8:14 AM7 ഒക്ടോബർ, ബുധനാഴ്ച |
| ചെന്നൈ | 6 ഒക്ടോബർ | 6:16 AM – 8:22 AM7 ഒക്ടോബർ, ബുധനാഴ്ച |
| ബെംഗളൂരു | 6 ഒക്ടോബർ | 6:16 AM – 8:32 AM7 ഒക്ടോബർ, ബുധനാഴ്ച |
| ഭുവനേശ്വർ | 6 ഒക്ടോബർ | 6:16 AM – 8:01 AM7 ഒക്ടോബർ, ബുധനാഴ്ച |