పరమా ఏకాదశి — వ్రత కథ

ఈ రోజు ఎందుకు జరుపుకుంటారు?
పరమా ఏకాదశి అధిక మాస బహుళ ఏకాదశి. చాంద్ర సంవత్సరం సౌర సంవత్సరం కంటే దాదాపు పదకొండు రోజులు చిన్నది, ఈ తేడా పేరుకుపోయి ఒక నెలంత అయినప్పుడు పంచాంగంలో ఒక అదనపు మాసాన్ని కలుపుతారు, అందుకే ఈ రోజు దాదాపు ప్రతి మూడేళ్ళకు ఒకసారి వస్తుంది. సంప్రదాయం ఈ మాసాన్ని పురుషోత్తమ మాసం అంటుంది, దీని కథ సేవ, ఓపిక తప్ప ఇవ్వడానికి ఏమీ లేని ఒక పేద బ్రాహ్మణ దంపతులది.
కథ
కథ ప్రకారం శ్రీకృష్ణుడు ఈ సంఘటనను చెప్పారు. పూర్వం కాంపిల్య నగరంలో సుమేధుడు అనే బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు. అతను పండితుడు, నిజాయితీపరుడు, ఎవరికీ చెడు తలచేవాడు కాదు. అతని భార్య పవిత్ర కూడా అదే స్వభావం గలది. కానీ ఇద్దరూ చాలా పేదవారు. సుమేధుడు రోజంతా భిక్ష కోసం వెళ్ళేవాడు, చాలాసార్లు వట్టి చేతులతో తిరిగి వచ్చేవాడు.

ఆ ఇంటి గొప్పతనం ఏమిటంటే, ఆ పేదరికంలో కూడా గుమ్మం నుంచి ఎవరూ వట్టి చేతులతో వెనుదిరిగేవారు కాదు. కొద్దిగా దొరికినా పవిత్ర దాన్ని అతిథి ముందు పెట్టి, తాను ఆకలితోనే పడుకునేది. ఆమె ఎప్పుడూ భర్తను ఏమీ అడగలేదు, నగ గానీ, బట్ట గానీ, ఫిర్యాదు గానీ. ఒక రోజు సుమేధుడు అన్నాడు, నేను పరదేశానికి వెళ్ళి ఏదైనా సంపాదించుకొస్తాను. పవిత్ర అతన్ని ఆపి అంది, మనకు రావలసింది ఇక్కడికే వస్తుంది; ఇల్లు వదిలి వెళ్తే ధనం కాదు, దూరం మాత్రమే పెరుగుతుంది.

ఒక రోజు కౌండిన్య మహర్షి ఆ దారిన వెళ్తున్నారు. ఇద్దరూ ఆయనకు నమస్కరించి, ఉన్నదానితోనే ఆయనకు సత్కారం చేసి కూర్చోబెట్టారు. ముని ఆ ఇంటి శుభ్రమైన నేలను, ఎండిన పొయ్యిని, ఇద్దరి ప్రశాంతమైన ముఖాలను చూసి, ఇక్కడ లేమి ఉంది కానీ చేదు లేదని గ్రహించారు. పవిత్ర చేతులు జోడించి అడిగింది, మునివర్యా, మా లేమి ఏ ఉపాయంతో తొలగిపోతుంది, ఏదైనా దారి చెప్పండి.

కౌండిన్యుడు అన్నారు, దేవీ, అధిక మాస బహుళ ఏకాదశిని పరమా ఏకాదశి అంటారు, అంటే అన్నిటికంటే గొప్ప ఏకాదశి. ఈ రోజు మూడేళ్ళకు ఒకసారి వస్తుంది, దీని వ్రతం మనసు లోపలి లేమినీ బయటి లేమినీ రెండింటినీ తొలగిస్తుంది. ఇంకా శక్తి ఉన్నవారు ఈ వ్రతంతో పాటు ఐదు రోజుల పంచరాత్రి వ్రతం కూడా చేస్తారు, సంప్రదాయంలో దాన్ని ఇంతకంటే గొప్పదని చెప్పారు.

ముని ఇంకా అన్నారు, ఈ వ్రతం కొత్తది కాదు. ఇలాంటి వ్రతం, భక్తి బలంతోనే కుబేరుడు సంపదకు అధిపతి పదవి పొందాడని సంప్రదాయం చెబుతుంది. అన్నీ పోగొట్టుకున్నా తన మాట వదలని హరిశ్చంద్ర మహారాజు పేరును ఈ కథలో ఓపికకు ఉదాహరణగా తీసుకుంటారు; ఓపికే ఈ వ్రతానికి మొదటి షరతు. ఇంత చెప్పి ఆయన విధానం చెప్పారు, దంపతులను ఆశీర్వదించి వెళ్ళిపోయారు. సుమేధుడు, పవిత్ర పూర్తి శ్రద్ధతో వ్రతం చేశారు, రాత్రంతా భగవంతుని నామం తలచారు, ద్వాదశి నాడు ఉన్నంతలో దానం చేసి పారణ చేశారు.

ఆ తర్వాత వారి ఇంటికి ఒక రాకుమారుడు వచ్చి వారికి ఒక మంచి ఇల్లు, జీవనానికి సాధనాలు కానుకగా ఇచ్చాడని, వారి లేమి తీరిందని, మిగిలిన జీవితాన్ని వారు భజనలో, సేవలో గడిపారని కథ చెబుతుంది. కథ ఇంతే చెబుతుంది, దీన్ని ఎవరికీ వాగ్దానంగా భావించరు. పేదరికం సిగ్గు కాదు, చేదే సిగ్గు; లేమి మధ్య కూడా ఉదారత మిగిలిన ఇంటివారి మనసు ముందే ధనవంతమైనది, ఇదే ఈ కథ సారం. విష్ణుమూర్తి అందరి ఇళ్ళలో సంతృప్తిని నిలిపి ఉంచాలి.
ఎలా జరుపుకుంటారు
- ఈ ఏకాదశి దాదాపు మూడేళ్లకు ఒకసారే వస్తుంది, కాబట్టి ముందుగా పంచాంగంలో అధిక మాసం, తిథి నిర్ధారించుకోండి.
- కొన్ని కుటుంబాలు ఈ ఉపవాసంతో పాటు ఐదు రోజుల పంచరాత్రి వ్రతం కూడా చేస్తాయి; అది శక్తిని, కుటుంబ సంప్రదాయాన్ని బట్టి ఉంటుంది.
- పురుషోత్తమ మాసంలో అన్నదానం, దీపదానం, అవసరంలో ఉన్నవారికి సేవ ఎంతో ముఖ్యమని భావిస్తారు; రాత్రి భజనతో జాగరణ చేస్తారు.
- విష్ణుమూర్తికి పసుపు పూలు, గంధం, తులసి దళాలు, పండ్లు సమర్పించి, విష్ణు సహస్రనామం గానీ ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ అని గానీ జపించండి.
- దశమి సాయంత్రం సాత్విక భోజనం చేయండి; ఏకాదశి నాడు ధాన్యం, బియ్యం, పప్పులు మానేసి, శక్తి మేరకు పండ్లతో గానీ నీళ్లు కూడా లేకుండా గానీ ఉపవాసం ఉంటారు. అనారోగ్యంతో ఉన్నవారు, పెద్దవారు, గర్భిణులు, మందులు వాడుతున్నవారు తమ ఆరోగ్యాన్ని బట్టి మాత్రమే వ్రతం చేయాలి.
- ద్వాదశి ఉదయం స్నానం, పూజ, దానం చేసిన తర్వాత వ్రతం విరమించండి; పారణ సమయం ఊరిని బట్టి, ఏటా వచ్చే తిథిని బట్టి మారుతుంది, కాబట్టి మీ ఊరి పంచాంగం చూసుకోండి.
ఆధారం
పరమా ఏకాదశి వ్రత కథ ప్రచలిత వ్రత సంగ్రహాల్లో శ్రీకృష్ణుడు చెప్పినదిగా కనిపిస్తుంది, అందులో కాంపిల్య నగరపు బ్రాహ్మణుడు సుమేధుడు, ఆయన భార్య పవిత్ర, కౌండిన్య మహర్షి పేర్లు వస్తాయి; ఇక్కడ దాని సారం మా సొంత మాటల్లో ఉంది. కుబేరుడి ఉదాహరణ, హరిశ్చంద్రుడి ఓర్పు ప్రస్తావన కూడా ఇదే కథా సంప్రదాయంలో ఉన్నాయి.