ముక్కోటి ఏకాదశి — వ్రత కథ
ముక్కోటి ఏకాదశి — ఎప్పుడు
- 20 డిసెంబర్ 2026, ఆదివారం
| ఏకాదశి తిథి | 19 డిసెంబర్, 10:10 PM నుండి 20 డిసెంబర్, 8:15 PM వరకు |
| పారణ (ఉపవాస విరమణ): 21 డిసెంబర్, 6:41 AM నుండి 8:54 AM వరకు | |
| సూర్యోదయం · సూర్యాస్తమయం | 6:41 AM · 5:46 PM |
సమయాలు హైదరాబాద్ కోసం · 20 డిసెంబర్ 2026
ఈ రోజు ఎందుకు జరుపుకుంటారు?
ధనుర్మాసంలో వచ్చే శుద్ధ ఏకాదశిని ముక్కోటి ఏకాదశి లేదా వైకుంఠ ఏకాదశి అంటారు. ఈ రోజు వైకుంఠ ఉత్తర ద్వారాలు తెరుచుకుంటాయని, ముక్కోటి దేవతలు శ్రీమహావిష్ణువు దర్శనానికి వస్తారని నమ్మకం. అందుకే తిరుమల, భద్రాచలం వంటి వైష్ణవ క్షేత్రాల్లో తెల్లవారుజామునే ఉత్తర ద్వార దర్శనం కోసం భక్తులు బారులు తీరతారు; ఇళ్లలో ఉపవాసం, జాగరణ చేస్తారు.
కథ
ఏకాదశి పుట్టుక గురించి పద్మ పురాణంలో ఒక కథ ఉంది. కృతయుగంలో మురుడు అనే మహా బలవంతుడైన అసురుడు ఉండేవాడు. అతను దేవతలను యుద్ధంలో ఓడించి, ఇంద్రుడిని స్వర్గం నుంచి వెళ్లగొట్టాడు. దిక్కుతోచని దేవతలు పరమశివుడిని ఆశ్రయిస్తే, జగద్రక్షకుడైన శ్రీమహావిష్ణువు దగ్గరకు వెళ్లమని ఆయన చెప్పాడు. దేవతల మొర విన్న శ్రీహరి మురుడిని ఎదుర్కోవడానికి బయలుదేరాడు.
స్వామికీ మురుడికీ మధ్య ఎంతో కాలం యుద్ధం జరిగింది. ఎన్ని అస్త్రాలు వేసినా మురుడు లొంగలేదు. చివరికి విష్ణుమూర్తి యుద్ధభూమి నుంచి బదరికాశ్రమంలోని ఒక గుహలోకి వెళ్లి యోగనిద్రలోకి జారుకున్నాడు. అదే అదనుగా భావించిన మురుడు నిద్రిస్తున్న స్వామిని సంహరించాలని కత్తి ఎత్తుకుని గుహలోకి ప్రవేశించాడు.
అప్పుడు స్వామి శరీరం నుంచి దివ్య తేజస్సుతో వెలిగిపోతున్న ఒక కన్య ఆయుధాలు ధరించి ఉద్భవించింది. ఆమె మురుడిని ఎదుర్కొని క్షణాల్లో అతన్ని అంతం చేసింది. యోగనిద్ర నుంచి మేల్కొన్న విష్ణుమూర్తి ఎదురుగా పడి ఉన్న అసురుడిని, పక్కనే నిలుచున్న ఆ శక్తిని చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు. ఆమె జరిగినదంతా వినయంగా చెప్పింది.
సంతోషించిన స్వామి, నువ్వు పదకొండో తిథి నాడు ఉద్భవించావు కాబట్టి ఏకాదశి అనే పేరుతో పూజలందుకుంటావు అని దీవించాడు. ఏకాదశి నాడు ఉపవాసం ఉండి నన్ను భక్తితో ఆరాధించేవారి పాపాలు తొలగిపోయి, వారికి నా సన్నిధి లభిస్తుంది అని వరం ఇచ్చాడు. అప్పటి నుంచి ప్రతి ఏకాదశీ పవిత్ర దినమైంది, అందులో ధనుర్మాస శుద్ధ ఏకాదశి అన్నిటికంటే విశిష్టమైనదిగా నిలిచింది.
దక్షిణాయనం దేవతలకు రాత్రి, ఉత్తరాయణం పగలు అని శాస్త్రం చెబుతుంది. ఆ లెక్కన ధనుర్మాసం దేవతలకు తెల్లవారుజాము, బ్రహ్మ ముహూర్తం. ఆ వేళ వచ్చే ఈ ఏకాదశి నాడు ముప్పై మూడు కోట్ల దేవతలు వైకుంఠానికి వెళ్లి ఉత్తర ద్వారం గుండా శ్రీమహావిష్ణువును దర్శించుకుంటారని పెద్దల నమ్మకం. అందుకే దీనికి ముక్కోటి ఏకాదశి అని పేరు. ఆ భావంతోనే ఆలయాల్లో ఏడాదికోసారి ఉత్తర ద్వారాన్ని తెరుస్తారు; ఆ ద్వారం గుండా స్వామిని చూడటం వైకుంఠ దర్శనంతో సమానమని భక్తులు భావిస్తారు.
ఏకాదశి అంటే పదకొండు; ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు, ఐదు కర్మేంద్రియాలు, మనసు కలిపి పదకొండింటినీ భగవంతుడి వైపు మళ్లించడమే ఈ ఉపవాసం అసలు అర్థం అని పెద్దలు చెబుతారు. మనసులోని మురాసురుడు అంటే అజ్ఞానం, ఆ చీకటిని జయించినప్పుడే మనలో వైకుంఠ ద్వారం తెరుచుకుంటుంది. శ్రీమన్నారాయణుడు అందరికీ సద్బుద్ధినీ, శాంతినీ ప్రసాదించాలి.
ఎలా జరుపుకుంటారు
- దశమి రాత్రి నుంచే నియమం మొదలుపెట్టి, ఏకాదశి నాడు అన్నం, ధాన్యాలు లేకుండా ఉపవాసం ఉంటారు; ఆరోగ్యం సహకరించనివాళ్లు పాలు, పండ్లతో తేలికపాటి నియమం పాటించవచ్చు.
- తెల్లవారుజామునే విష్ణ్వాలయాలకు వెళ్లి ఉత్తర ద్వార దర్శనం చేసుకుంటారు; తిరుమలలో వైకుంఠ ద్వార దర్శనానికి, భద్రాచలంలో సీతారాముల ఉత్తర ద్వార దర్శనానికి భక్తులు పెద్ద ఎత్తున తరలివస్తారు.
- భద్రాచలంలో ఏకాదశికి ముందు రోజు సాయంత్రం గోదావరిలో స్వామివారి తెప్పోత్సవం జరుగుతుంది.
- రోజంతా విష్ణు సహస్రనామ పారాయణ, భజనలతో గడిపి రాత్రి జాగరణ చేస్తారు.
- ద్వాదశి ఉదయం స్వామికి నైవేద్యం పెట్టి, అతిథులకు, పేదలకు అన్నదానం చేసి పారణ చేస్తారు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
ముక్కోటి ఏకాదశి 2026 ఎప్పుడు?
ముక్కోటి ఏకాదశి 2026 20 డిసెంబర్ 2026, ఆదివారం న వస్తుంది. తేదీలు ఢిల్లీ హిందూ పంచాంగం ప్రకారం; ఇతర నగరాల్లో ఒక రోజు తేడా ఉండవచ్చు.
ముక్కోటి ఏకాదశి 2026 పూజ లేదా ఉపవాస సమయం ఎప్పుడు?
ఏకాదశి తిథి 19 డిసెంబర్, 10:10 PM నుండి 20 డిసెంబర్, 8:15 PM వరకు (ఢిల్లీ)
ముక్కోటి ఏకాదశి ఎందుకు జరుపుకుంటారు?
ధనుర్మాసంలో వచ్చే శుద్ధ ఏకాదశిని ముక్కోటి ఏకాదశి లేదా వైకుంఠ ఏకాదశి అంటారు.
ఆధారం
మురాసురుడు, ఏకాదశి దేవి కథ పద్మ పురాణంలో ఉంది; ముక్కోటి దేవతలు ఉత్తర ద్వారం గుండా స్వామిని దర్శించుకుంటారనేది వైష్ణవ ఆలయ సంప్రదాయం, ప్రజల నమ్మకం.
నగరాల వారీగా సమయం — 20 డిసెంబర్ 2026
| నగరం | తేదీ | పారణ సమయం |
|---|---|---|
| హైదరాబాద్ | 20 డిసెంబర్ | 6:41 AM – 8:54 AM21 డిసెంబర్, సోమవారం |
| ఇండోర్ | 20 డిసెంబర్ | 7:02 AM – 9:11 AM21 డిసెంబర్, సోమవారం |
| ఢిల్లీ | 20 డిసెంబర్ | 7:09 AM – 9:13 AM21 డిసెంబర్, సోమవారం |
| ముంబై | 20 డిసెంబర్ | 7:07 AM – 9:19 AM21 డిసెంబర్, సోమవారం |
| లక్నో | 20 డిసెంబర్ | 6:50 AM – 8:56 AM21 డిసెంబర్, సోమవారం |
| పాట్నా | 20 డిసెంబర్ | 6:31 AM – 8:37 AM21 డిసెంబర్, సోమవారం |
| జైపూర్ | 20 డిసెంబర్ | 7:11 AM – 9:17 AM21 డిసెంబర్, సోమవారం |
| భోపాల్ | 20 డిసెంబర్ | 6:57 AM – 9:05 AM21 డిసెంబర్, సోమవారం |
| పుణె | 20 డిసెంబర్ | 7:02 AM – 9:14 AM21 డిసెంబర్, సోమవారం |
| అహ్మదాబాద్ | 20 డిసెంబర్ | 7:16 AM – 9:25 AM21 డిసెంబర్, సోమవారం |
| కోల్కతా | 20 డిసెంబర్ | 6:12 AM – 8:21 AM21 డిసెంబర్, సోమవారం |
| వారణాసి | 20 డిసెంబర్ | 6:39 AM – 8:46 AM21 డిసెంబర్, సోమవారం |
| చెన్నై | 20 డిసెంబర్ | 6:26 AM – 8:42 AM21 డిసెంబర్, సోమవారం |
| బెంగళూరు | 20 డిసెంబర్ | 6:36 AM – 8:53 AM21 డిసెంబర్, సోమవారం |
| తిరువనంతపురం | 20 డిసెంబర్ | 6:31 AM – 8:51 AM21 డిసెంబర్, సోమవారం |
| భువనేశ్వర్ | 20 డిసెంబర్ | 6:17 AM – 8:28 AM21 డిసెంబర్, సోమవారం |