యోగినీ ఏకాదశి — వ్రత కథ

యోగినీ ఏకాదశి — ఎప్పుడు
- 30 జూన్ 2027, బుధవారం
ఈ రోజు ఎందుకు జరుపుకుంటారు?
జ్యేష్ఠ బహుళ ఏకాదశిని యోగినీ ఏకాదశి అంటారు. తొలి ఏకాదశికి, చాతుర్మాస్యానికి సరిగ్గా ముందు వచ్చే ఏకాదశుల్లో ఇది ఒకటి, అందుకే దీన్ని నిగ్రహానికి సిద్ధమయ్యే రోజుగా కూడా భావిస్తారు. దీని కథ కర్తవ్యంలో చేసిన నిర్లక్ష్యం, ఆ తర్వాతి పశ్చాత్తాపం గురించిన కథ.
కథ
కథ ప్రకారం, అలకాపురి నగరంలో యక్షరాజు కుబేరుని పాలన ఉండేది. ఆ నగరం బంగారు వెండులతో మెరిసిపోయేది, కానీ కుబేరుని గొప్ప నిష్ఠ శివపూజలోనే ఉండేది. ఆయన రోజూ ఒక నిర్ణీత సమయానికి పూజ చేసేవారు, తాజా పూలు సమర్పించడం ఆయన నియమం. ఈ పని కోసం హేమమాలి అనే యక్షుడు నియమించబడ్డాడు, అతను ప్రతి ఉదయం మానససరోవరం నుంచి పూలు కోసి తెచ్చేవాడు.

హేమమాలికి తన భార్య స్వరూపవతి అంటే ఎంతో మోహం. ఒక రోజు అతను పూలు కోసుకొచ్చాడు, కానీ తిరిగి వస్తూ ఇంట్లోనే ఆగిపోయాడు, సమయం సంగతే మరిచిపోయాడు. అక్కడ అలకాపురిలో కుబేరుడు పూజా పళ్ళెం సిద్ధం చేసుకుని ఎదురుచూస్తూ ఉన్నారు. సమయం గడిచిపోయింది, పూలు రాలేదు, పూజ అసంపూర్ణంగా ఆగిపోయింది. కుబేరుడు సేవకుడిని పంపి కనుక్కున్నారు, ఆయనకు నిజం తెలిసింది.

హేమమాలిని పిలిపించారు. కుబేరుడు అన్నారు, నువ్వు నా పనిని ఆపలేదు, ఏళ్లుగా నేను నియమంగా పాటిస్తున్న ఆ పూజా సమయాన్ని ఆపావు. కోపంతో ఆయన శపించారు, నీ శరీరం రోగంతో నిండిపోవాలి, నువ్వు నీ భార్య నుంచి దూరం కావాలి. అదే క్షణంలో హేమమాలి అలకాపురి నుంచి కింద భూమి మీద పడిపోయాడని, అతని దేహం రోగంతో శిథిలమైందని కథ చెబుతుంది.

ఇప్పుడు అతనికి ఏ ఆశ్రయమూ లేదు. అలకాపురి వైభవం లేదు, భార్య తోడు లేదు, ఏ ఊళ్ళోనూ చోటు లేదు, ఎందుకంటే ప్రజలు అతని దగ్గరకు రావడానికి సంకోచించేవారు. ఆకలి దప్పులతో అతను అడవుల్లో, కొండల్లో తిరుగుతూ ఉన్నాడు. కానీ ఈ దుఃఖమంతటిలోనూ అతను భగవంతుని నామం వదలలేదని, తన తప్పును ఎప్పుడూ ఇంకొకరి మీద వేయలేదని కథ చెబుతుంది.

తిరిగి తిరిగి అతను హిమాలయాల దిగువన మార్కండేయ మహర్షి ఆశ్రమానికి చేరుకున్నాడు. ముని అతన్ని చూసి దగ్గరకు పిలిచారు. హేమమాలి చేతులు జోడించి తన కథంతా చెప్పాడు, తన నిర్లక్ష్యం కూడా, తన శాపం కూడా. మార్కండేయుడు అన్నారు, నువ్వు నీ తప్పును దాచలేదు, అదే నీ మంచికి మొదలు. జ్యేష్ఠ బహుళ యోగినీ ఏకాదశి వ్రతాన్ని శ్రద్ధగా చెయ్యి, విష్ణుమూర్తిని స్మరించు.

హేమమాలి విధిగా వ్రతం చేశాడు, రోజంతా భగవంతుని నామం తలచాడు, రాత్రి జాగరణ చేశాడు. ఈ వ్రత పుణ్యంతో అతని రోగం తగ్గిందని, రూపం తిరిగి వచ్చిందని, భార్య దగ్గరకు అలకాపురికి వెళ్ళగలిగాడని, అక్కడ మళ్ళీ ఎప్పుడూ తన పనిలో అలసత్వం చూపలేదని కథ చెబుతుంది.

పాత కథలు రోగాన్ని శాపంగా చెబుతాయి, కానీ వాటి అసలు ఉద్దేశం, కర్తవ్యం నుంచి ముఖం తిప్పుకోవడం మనకే దుఃఖం అవుతుంది, నిజం ఒప్పుకుంటే దారి తెరుచుకుంటుంది అని చెప్పడమే. యోగినీ ఏకాదశి వ్రతం మనసు భారాన్ని తేలిక చేస్తుందని సంప్రదాయ నమ్మకం. ఈ వ్రతం ఏ చికిత్సకూ అద్భుతానికీ వాగ్దానం కాదు; ఇది నిగ్రహానికీ పశ్చాత్తాపానికీ రోజు. విష్ణుమూర్తి అందరికీ మంచి బుద్ధిని ఇవ్వాలి.
ఎలా జరుపుకుంటారు
- కథ పూలసేవతోనే మొదలవుతుంది కాబట్టి, ఈ రోజు ఒక మొక్క నాటడం, రావి చెట్టుకు గానీ తులసి మొక్కకు గానీ నీళ్లు పోసి సేవ చేయడం శుభంగా భావిస్తారు.
- రోజంతా కోపానికి, బద్ధకానికి దూరంగా ఉండండి, మీ నిత్య కర్తవ్యాలను సమయానికి పూర్తి చేయండి; కథ సారం అదే.
- విష్ణుమూర్తికి పసుపు పూలు, గంధం, తులసి దళాలు, పండ్లు సమర్పించి, దీపం వెలిగించి, యోగినీ ఏకాదశి కథ విని, ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ అని జపించండి.
- దశమి సాయంత్రం ఒక్కపూట సాత్విక భోజనం చేయండి, అన్నం, ఉల్లి, వెల్లుల్లి మానండి; ఏకాదశి నాడు స్నానం చేసి సంకల్పం చెప్పుకుని, రోజంతా ధాన్యం మానేసి, శక్తి మేరకు పండ్లతో గానీ పాలు, పండ్లతో గానీ ఉపవాసం ఉండండి. అనారోగ్యంతో ఉన్నవారు, పెద్దవారు, గర్భిణులు, మందులు వాడుతున్నవారు తమ ఆరోగ్యాన్ని బట్టి మాత్రమే వ్రతం చేయాలి.
- ద్వాదశి ఉదయం స్నానం, పూజ, శక్తి మేరకు అన్నదానం చేసిన తర్వాత పారణ చేయండి, అంటే వ్రతం విరమించండి. పారణ సమయం ఊరిని బట్టి, తిథిని బట్టి మారుతుంది, కాబట్టి మీ ఊరి పంచాంగం చూసుకోండి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
యోగినీ ఏకాదశి 2027 ఎప్పుడు?
యోగినీ ఏకాదశి 2027 30 జూన్ 2027, బుధవారం న వస్తుంది. తేదీలు ఢిల్లీ హిందూ పంచాంగం ప్రకారం; ఇతర నగరాల్లో ఒక రోజు తేడా ఉండవచ్చు.
యోగినీ ఏకాదశి ఎందుకు జరుపుకుంటారు?
జ్యేష్ఠ బహుళ ఏకాదశిని యోగినీ ఏకాదశి అంటారు.
ఆధారం
యోగినీ ఏకాదశి కథను బ్రహ్మవైవర్త పురాణంతో కలుపుతారు, అక్కడ శ్రీకృష్ణుడు దీన్ని యుధిష్ఠిరుడికి చెబుతాడు; కొన్ని సంకలనాలు దీన్ని పద్మ పురాణపు ఏకాదశి మాహాత్మ్య సంప్రదాయంలో కూడా ఉంచుతాయి. ఇక్కడ దాని సారం మా సొంత మాటల్లో ఉంది.
నగరాల వారీగా సమయం — 30 జూన్ 2027
| నగరం | తేదీ | పారణ సమయం |
|---|---|---|
| హైదరాబాద్ | 30 జూన్ | 5:45 AM – 8:23 AM1 జులై, గురువారం |
| ఇండోర్ | 30 జూన్ | 5:45 AM – 8:27 AM1 జులై, గురువారం |
| ఢిల్లీ | 30 జూన్ | 5:27 AM – 8:14 AM1 జులై, గురువారం |
| ముంబై | 30 జూన్ | 6:04 AM – 8:43 AM1 జులై, గురువారం |
| లక్నో | 30 జూన్ | 5:16 AM – 8:01 AM1 జులై, గురువారం |
| పాట్నా | 30 జూన్ | 5:02 AM – 7:46 AM1 జులై, గురువారం |
| జైపూర్ | 30 జూన్ | 5:36 AM – 8:22 AM1 జులై, గురువారం |
| భోపాల్ | 30 జూన్ | 5:38 AM – 8:20 AM1 జులై, గురువారం |
| పుణె | 30 జూన్ | 6:01 AM – 8:40 AM1 జులై, గురువారం |
| అహ్మదాబాద్ | 30 జూన్ | 5:57 AM – 8:40 AM1 జులై, గురువారం |
| కోల్కతా | 30 జూన్ | 4:55 AM – 7:37 AM1 జులై, గురువారం |
| వారణాసి | 30 జూన్ | 5:11 AM – 7:55 AM1 జులై, గురువారం |
| చెన్నై | 30 జూన్ | 5:46 AM – 8:21 AM1 జులై, గురువారం |
| బెంగళూరు | 30 జూన్ | 5:57 AM – 8:31 AM1 జులై, గురువారం |
| తిరువనంతపురం | 30 జూన్ | 6:08 AM – 8:39 AM1 జులై, గురువారం |
| భువనేశ్వర్ | 30 జూన్ | 5:10 AM – 7:50 AM1 జులై, గురువారం |