ಯೋಗಿನಿ ಏಕಾದಶಿ — ವ್ರತ ಕಥೆ

ಯೋಗಿನಿ ಏಕಾದಶಿ — ಯಾವಾಗ
- 30 ಜೂನ್ 2027, ಬುಧವಾರ
ಈ ದಿನವನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ?
ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸದ ಬಹುಳ ಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿಯನ್ನು ಯೋಗಿನಿ ಏಕಾದಶಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದು ದೇವಶಯನಿ ಏಕಾದಶಿ ಮತ್ತು ಚಾತುರ್ಮಾಸದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಬರುವ ಏಕಾದಶಿ, ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸಂಯಮದ ಸಿದ್ಧತೆಯ ದಿನ ಎಂದೂ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಕಥೆ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಅಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಆಮೇಲಿನ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದ ಕಥೆ.
ಕಥೆ
ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಲಕಾಪುರಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷರ ರಾಜ ಕುಬೇರನ ಆಳ್ವಿಕೆ ಇತ್ತು. ಆ ನಗರ ಚಿನ್ನ ಬೆಳ್ಳಿಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಕುಬೇರನ ದೊಡ್ಡ ನಿಷ್ಠೆ ಶಿವನ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಅವನು ಪ್ರತಿದಿನ ನಿಗದಿತ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು, ಅದರಲ್ಲಿ ತಾಜಾ ಹೂ ಅರ್ಪಿಸುವುದು ಅವನ ನಿಯಮ. ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೇಮಮಾಲಿ ಎಂಬ ಯಕ್ಷ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದನು, ಅವನು ಪ್ರತಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮಾನಸ ಸರೋವರದಿಂದ ಹೂ ಆರಿಸಿ ತರುತ್ತಿದ್ದನು.

ಹೇಮಮಾಲಿ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಸ್ವರೂಪವತಿಯ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಅನುರಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು. ಒಂದು ದಿನ ಅವನು ಹೂ ಕಿತ್ತು ತಂದನು, ಆದರೆ ಮರಳುವಾಗ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ನಿಂತುಬಿಟ್ಟನು, ಸಮಯದ ಅರಿವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅತ್ತ ಅಲಕಾಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಕುಬೇರ ಪೂಜೆಯ ತಟ್ಟೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು, ಹೂ ಬರಲಿಲ್ಲ, ಪೂಜೆ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತು. ಕುಬೇರ ಸೇವಕರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ವಿಚಾರಿಸಿದನು, ಅವನಿಗೆ ಸತ್ಯ ತಿಳಿಯಿತು.

ಹೇಮಮಾಲಿಯನ್ನು ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಕುಬೇರ ಹೇಳಿದನು, ನೀನು ನನ್ನ ಕೆಲಸ ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ, ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಾನು ನಿಯಮದಿಂದ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಆ ಪೂಜೆಯ ಸಮಯವನ್ನು ತಡೆದೆ. ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಅವನು ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟನು, ನಿನ್ನ ದೇಹ ರೋಗದಿಂದ ಆವರಿಸಲಿ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯಿಂದ ಅಗಲು. ಅದೇ ಕ್ಷಣ ಹೇಮಮಾಲಿ ಅಲಕಾಪುರಿಯಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದನು, ಅವನ ದೇಹ ರೋಗದಿಂದ ಜರ್ಜರಿತವಾಯಿತು ಎಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಈಗ ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ನೆಲೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅಲಕಾಪುರಿಯ ವೈಭವವಿಲ್ಲ, ಹೆಂಡತಿಯ ಜೊತೆಯಿಲ್ಲ, ಯಾವ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲೂ ಜಾಗವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಜನ ಅವನ ಬಳಿ ಬರಲು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಸಿವು ಬಾಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಾಡು ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದನು. ಆದರೆ ಈ ಎಲ್ಲ ದುಃಖದಲ್ಲೂ ಅವನು ಭಗವಂತನ ನಾಮ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ, ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಎಂದೂ ಬೇರೆಯವರ ತಲೆಗೆ ಕಟ್ಟಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಅಲೆಯುತ್ತಾ ಅವನು ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಮಹರ್ಷಿಯ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದನು. ಮುನಿ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದರು. ಹೇಮಮಾಲಿ ಕೈಮುಗಿದು ತನ್ನ ಪೂರ್ಣ ಕಥೆ ಹೇಳಿದನು, ತನ್ನ ಅಲಕ್ಷ್ಯವನ್ನೂ, ತನ್ನ ಶಾಪವನ್ನೂ. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು, ನೀನು ನಿನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಿಲ್ಲ, ಇದೇ ನಿನ್ನ ಒಳಿತಿನ ಆರಂಭ. ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಬಹುಳ ಪಕ್ಷದ ಯೋಗಿನಿ ಏಕಾದಶಿಯ ವ್ರತವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡು, ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸು.

ಹೇಮಮಾಲಿ ವಿಧಿಯಂತೆ ವ್ರತ ಮಾಡಿದನು, ದಿನವಿಡೀ ಭಗವಂತನ ನಾಮ ಹೇಳಿದನು, ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿದನು. ಈ ವ್ರತದ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಅವನ ರೋಗ ಶಮನವಾಯಿತು, ರೂಪ ಮರಳಿತು, ಅವನು ಹೆಂಡತಿಯ ಬಳಿ ಅಲಕಾಪುರಿಗೆ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಮತ್ತೆಂದೂ ತನ್ನ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಸಡಿಲ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಹಳೆಯ ಕಥೆಗಳು ರೋಗವನ್ನು ಶಾಪದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ನಿಜವಾದ ಒತ್ತು ಇದರ ಮೇಲೆ, ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವುದು ತನಗೇ ದುಃಖವಾಗುತ್ತದೆ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ ದಾರಿ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಯೋಗಿನಿ ಏಕಾದಶಿಯ ವ್ರತ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾರವನ್ನು ಹಗುರ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ನಂಬುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ರತ ಯಾವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಥವಾ ಪವಾಡದ ಭರವಸೆಯಲ್ಲ; ಇದು ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದ ದಿನ. ವಿಷ್ಣು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸದ್ಬುದ್ಧಿ ಕೊಡಲಿ.
ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ
- ಕಥೆ ಹೂವಿನ ಸೇವೆಯಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುವುದರಿಂದ, ಈ ದಿನ ಗಿಡ ನೆಡುವುದು ಮತ್ತು ಅರಳಿಮರ ಅಥವಾ ತುಳಸಿಯ ಸೇವೆ ಮಾಡುವುದು ಶುಭವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
- ದಿನವಿಡೀ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಸೋಮಾರಿತನದಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು, ನಿಮ್ಮ ದಿನನಿತ್ಯದ ಕೆಲಸ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಮುಗಿಸಿ; ಇದೇ ಕಥೆಯ ಸಾರ.
- ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಹಳದಿ ಹೂವು, ಗಂಧ, ತುಳಸಿ ದಳ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ಅರ್ಪಿಸಿ, ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ಯೋಗಿನಿ ಏಕಾದಶಿಯ ಕಥೆ ಕೇಳಿ, ಓಂ ನಮೋ ಭಗವತೇ ವಾಸುದೇವಾಯ ಎಂದು ಜಪಿಸಿ.
- ದಶಮಿಯ ಸಂಜೆ ಒಮ್ಮೆ ಸಾತ್ವಿಕ ಊಟ ಮಾಡಿ, ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಈರುಳ್ಳಿಯನ್ನು ಬಿಡಿ. ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ, ದಿನವಿಡೀ ಧಾನ್ಯ ಬಿಟ್ಟು ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಫಲಾಹಾರ ಅಥವಾ ಹಾಲು ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಇರಿ. ಅನಾರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿರುವವರು, ಹಿರಿಯರು, ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಮತ್ತು ಔಷಧ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವರು ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಾತ್ರ ವ್ರತ ಮಾಡಲಿ.
- ದ್ವಾದಶಿಯ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನ, ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತ್ಯಾನುಸಾರ ಅನ್ನದಾನದ ನಂತರ ಪಾರಣೆ ಮಾಡಿ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾದಶಿಯ ಪಾರಣೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬೇಗನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ದಿನದ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಗಸೆ ಸೊಪ್ಪು ಮತ್ತು ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ ಇರುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಪಾರಣೆಯ ಸಮಯ ಊರಿನಿಂದ ಊರಿಗೆ, ತಿಥಿಯಿಂದ ತಿಥಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಊರಿನ ಪಂಚಾಂಗ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಯೋಗಿನಿ ಏಕಾದಶಿ 2027 ಯಾವಾಗ?
ಯೋಗಿನಿ ಏಕಾದಶಿ 2027 30 ಜೂನ್ 2027, ಬುಧವಾರ ರಂದು ಇದೆ. ದಿನಾಂಕಗಳು ದೆಹಲಿಯ ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ; ಇತರ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇರಬಹುದು.
ಯೋಗಿನಿ ಏಕಾದಶಿ ಅನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾಸದ ಬಹುಳ ಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿಯನ್ನು ಯೋಗಿನಿ ಏಕಾದಶಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಆಧಾರ
ಯೋಗಿನಿ ಏಕಾದಶಿಯ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ ಪುರಾಣಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಇದನ್ನು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ; ಕೆಲವು ಸಂಕಲನಗಳು ಇದನ್ನು ಪದ್ಮ ಪುರಾಣದ ಏಕಾದಶಿ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲೂ ಇಡುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಾರವನ್ನು ನಮ್ಮದೇ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ನಗರವಾರು ಸಮಯ — 30 ಜೂನ್ 2027
| ನಗರ | ದಿನಾಂಕ | ಪಾರಣೆ ಸಮಯ |
|---|---|---|
| ಬೆಂಗಳೂರು | 30 ಜೂನ್ | 5:57 AM – 8:31 AM1 ಜುಲೈ, ಗುರುವಾರ |
| ಇಂದೋರ್ | 30 ಜೂನ್ | 5:45 AM – 8:27 AM1 ಜುಲೈ, ಗುರುವಾರ |
| ದೆಹಲಿ | 30 ಜೂನ್ | 5:27 AM – 8:14 AM1 ಜುಲೈ, ಗುರುವಾರ |
| ಮುಂಬೈ | 30 ಜೂನ್ | 6:04 AM – 8:43 AM1 ಜುಲೈ, ಗುರುವಾರ |
| ಲಕ್ನೋ | 30 ಜೂನ್ | 5:16 AM – 8:01 AM1 ಜುಲೈ, ಗುರುವಾರ |
| ಪಾಟ್ನಾ | 30 ಜೂನ್ | 5:02 AM – 7:46 AM1 ಜುಲೈ, ಗುರುವಾರ |
| ಜೈಪುರ | 30 ಜೂನ್ | 5:36 AM – 8:22 AM1 ಜುಲೈ, ಗುರುವಾರ |
| ಭೋಪಾಲ್ | 30 ಜೂನ್ | 5:38 AM – 8:20 AM1 ಜುಲೈ, ಗುರುವಾರ |
| ಪುಣೆ | 30 ಜೂನ್ | 6:01 AM – 8:40 AM1 ಜುಲೈ, ಗುರುವಾರ |
| ಅಹಮದಾಬಾದ್ | 30 ಜೂನ್ | 5:57 AM – 8:40 AM1 ಜುಲೈ, ಗುರುವಾರ |
| ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ | 30 ಜೂನ್ | 4:55 AM – 7:37 AM1 ಜುಲೈ, ಗುರುವಾರ |
| ಹೈದರಾಬಾದ್ | 30 ಜೂನ್ | 5:45 AM – 8:23 AM1 ಜುಲೈ, ಗುರುವಾರ |
| ವಾರಾಣಸಿ | 30 ಜೂನ್ | 5:11 AM – 7:55 AM1 ಜುಲೈ, ಗುರುವಾರ |
| ಚೆನ್ನೈ | 30 ಜೂನ್ | 5:46 AM – 8:21 AM1 ಜುಲೈ, ಗುರುವಾರ |
| ತಿರುವನಂತಪುರಂ | 30 ಜೂನ್ | 6:08 AM – 8:39 AM1 ಜುಲೈ, ಗುರುವಾರ |
| ಭುವನೇಶ್ವರ | 30 ಜೂನ್ | 5:10 AM – 7:50 AM1 ಜುಲೈ, ಗುರುವಾರ |