ಆಮಲಕೀ ಏಕಾದಶಿ — ವ್ರತ ಕಥೆ

ಆಮಲಕೀ ಏಕಾದಶಿ — ಯಾವಾಗ
- 18 ಮಾರ್ಚ್ 2027, ಗುರುವಾರ
ಈ ದಿನವನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ?
ಫಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸದ ಶುದ್ಧ ಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿಯನ್ನು ಆಮಲಕೀ ಏಕಾದಶಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಇದನ್ನು ಆಮ್ಲಾ ಏಕಾದಶಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ದಿನ ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ನೆಲ್ಲಿಮರವನ್ನೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪರಂಪರೆ ನೆಲ್ಲಿಯನ್ನು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಮರವೆಂದು ನಂಬುತ್ತದೆ. ಕಥೆ ಒಬ್ಬ ಹಸಿದ ಬೇಟೆಗಾರನದು, ಅವನು ದೇವಾಲಯದ ಅಂಗಳದಿಂದ ಏನೋ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಂದು ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತು ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದನು.
ಕಥೆ
ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಮಹರ್ಷಿ ವಸಿಷ್ಠರು ರಾಜ ಮಾಂಧಾತನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು ಎಂದು ನಂಬಿಕೆ. ವೈದಿಶ ನಗರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರರಥ ಎಂಬ ರಾಜ ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು; ರಾಜ ಪ್ರಜೆಗಳಿಬ್ಬರೂ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತರು, ಪ್ರತಿ ಏಕಾದಶಿ ನದೀತೀರದ ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದರು. ದೇವಾಲಯದ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ನೆಲ್ಲಿಮರವೊಂದಿತ್ತು. ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾವತುಂಬಿದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಈ ಮರ ಹುಟ್ಟಿತು, ಇದರ ಬೇರಿನಿಂದ ತುದಿಯವರೆಗೆ ದೇವತೆಗಳು ವಾಸಿಸುವರು ಎಂದು ಭಗವಂತ ವರ ಕೊಟ್ಟನು ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ; ಹಾಗಾಗಿ ಇದರ ಕೆಳಗೆ ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ರೀತಿ ಬಂತು.

ಫಾಲ್ಗುಣ ಶುದ್ಧ ಏಕಾದಶಿ ಬಂತು. ರಾಜ ಪ್ರಜೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮರದ ಬುಡಕ್ಕೆ ನೀರೆರೆದು, ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು. ಆ ದಿನ ಯಾರೂ ಅನ್ನ ತಿನ್ನಲಿಲ್ಲ. ರಾತ್ರಿ ತಂಪಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳ ಸಾಲು ಉರಿಯುತ್ತಿತ್ತು, ಭಜನೆಯ ಧ್ವನಿ ನದಿಯಾಚೆಗೂ ಕೇಳುತ್ತಿತ್ತು. ಇಡೀ ನಗರ ಜಾಗರಣೆಗೆ ಕುಳಿತಿತ್ತು, ಪ್ರಸಾದ ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹಂಚಬೇಕಿತ್ತು.

ಅದೇ ಸಂಜೆ ಗುಡ್ಡ ಇಳಿದು ಒಬ್ಬ ಬೇಟೆಗಾರ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು. ಅವನ ಬಲೆ ದಿನವಿಡೀ ಖಾಲಿಯಿತ್ತು, ಎರಡು ದಿನದಿಂದ ಅವನು ಏನೂ ತಿಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಏನು ಕಂಡರೂ ಕೈಹಾಕುವ ಮನುಷ್ಯ ಅವನು; ಅವನಿಗೆ ಜನಸಂದಣಿ ಅವಕಾಶವಾಗಿತ್ತು, ಪೂಜೆಯಲ್ಲ. ಅಂಗಳದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಅವನು ನೋಡಿದನು, ತಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣು ಸಿಹಿ ಇಟ್ಟಿದೆ, ಆ ಕಡೆ ಯಾರ ಗಮನವೂ ಇಲ್ಲ. ಅವನು ಆ ಕಡೆ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟನು.

ಆಗ ಅವನ ದೃಷ್ಟಿ ಮರದ ಬುಡದ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ರಾಜನೇ ಮಂಡಿಯೂರಿ ನೀರೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದನು, ಸುತ್ತ ಕುಳಿತ ನೂರಾರು ಜನರೂ ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಿಂದ ಏನೂ ತಿಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಸಿದವರು ಸಂತೋಷವಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಕದಿಯಲು ಬಂದವನು ಚಡಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಇದು ಬೇಟೆಗಾರನಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ವಿಚಿತ್ರವೆನಿಸಿತು. ಇಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದು ಅವನು ಅಂಗಳದ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತನು. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡನು, ಇಂದು ರಾತ್ರಿ ಇವರು ಮಾಡುವುದನ್ನೇ ನಾನೂ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಅವನು ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿದ್ದನು. ಏನೂ ತಿನ್ನಲಿಲ್ಲ, ನೀರೂ ಕುಡಿಯಲಿಲ್ಲ, ಒಮ್ಮೆಯೂ ಎದ್ದು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಅವನಿಗೆ ಭಜನೆಯ ಮಾತು ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಹಾಗಾಗಿ ಇತರರ ಹಿಂದೆ ಹಿಂದೆ ದೇವರ ನಾಮ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ನಡುನಡುವೆ ಹಸಿವು ಅವನನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ತಾನೇ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ನೆನಪಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಪ್ರಸಾದ ಹಂಚಿದಾಗ ರಾಜ ಮೊದಲ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ಆ ಅಪರಿಚಿತನ ಕೈಗಿಟ್ಟು, ಅವನು ತನ್ನವನೇ ಎಂಬಂತೆ ನೋಡಿದನು.

ಆ ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯ ನಿರ್ಧಾರದ ಫಲ ಅವನ ಮುಂದಿನ ಜೀವನಕ್ಕಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದಾಯಿತು ಎಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ದೇಹ ಬಿಟ್ಟ ನಂತರ ಅವನು ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ವಸುರಥ ಎಂಬ ರಾಜನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು, ಧರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದನು. ಒಮ್ಮೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಅವನು ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಮಲಗಿದನು. ಕೆಲವು ದರೋಡೆಕೋರರು ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಆಯುಧ ಎತ್ತಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಯಾವ ಏಟೂ ರಾಜನನ್ನು ತಲುಪಲಿಲ್ಲ; ತೀವ್ರ ಬೆಳಕು ಎದ್ದಿತು, ದಾಳಿಕೋರರು ಓಡಿಹೋದರು, ರಾಜನಿಗೆ ಗೀರೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಎಚ್ಚರವಾದಾಗ ಏನಾಯಿತು ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಅಂದು ಸಿಕ್ಕ ರಕ್ಷಣೆ, ಒಬ್ಬ ಹಸಿದವನು ಕದಿಯುವ ಬದಲು ಜಾಗರಣೆ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಆ ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯದು ಎಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೀವನದ ತಿರುವು ದೊಡ್ಡ ತ್ಯಾಗದಿಂದಲ್ಲ, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ, ಇಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆಯುವುದರಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ, ಇದೇ ಕಥೆಯ ಸಾರ. ನೆಲ್ಲಿಮರದ ಬೇರು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಇಡೀ ಮರ ಅದರ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಂತಿದೆ. ವಿಷ್ಣು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆ ಘಳಿಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಬುದ್ಧಿ ಕೊಡಲಿ.
ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ
- ನೆಲ್ಲಿಮರದ ಬುಡಕ್ಕೆ ನೀರೆರೆದು ಪೂಜಿಸಿ, ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ; ಮರವಿಲ್ಲದ ಕಡೆ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿಯನ್ನೇ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಇಡುವ ಪರಂಪರೆಯಿದೆ.
- ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಲಿಮರದ ಕೆಳಗೆ ಕುಳಿತು ಕಥೆ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಈ ದಿನ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ, ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರ ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
- ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಹಳದಿ ಹೂವು, ಗಂಧ, ತುಳಸಿ ದಳ, ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ ಪಾರಾಯಣ ಮಾಡಿ.
- ದಶಮಿಯ ಸಂಜೆ ಸಾತ್ವಿಕ ಊಟ ಮಾಡಿ; ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಧಾನ್ಯ, ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಬೇಳೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಫಲಾಹಾರ ಅಥವಾ ನಿರ್ಜಲ ವ್ರತ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅನಾರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿರುವವರು, ಹಿರಿಯರು, ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಮತ್ತು ಔಷಧ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವರು ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಾತ್ರ ವ್ರತ ಮಾಡಲಿ.
- ರಾತ್ರಿ ಭಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿ, ದ್ವಾದಶಿಯ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನ, ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ದಾನದ ನಂತರ ಪಾರಣೆ ಮಾಡಿ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾದಶಿಯ ಪಾರಣೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬೇಗನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ದಿನದ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಗಸೆ ಸೊಪ್ಪು ಮತ್ತು ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ ಇರುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಪಾರಣೆಯ ಸಮಯ ಊರಿನಿಂದ ಊರಿಗೆ, ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ತಿಥಿಯಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಊರಿನ ಪಂಚಾಂಗ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಆಮಲಕೀ ಏಕಾದಶಿ 2027 ಯಾವಾಗ?
ಆಮಲಕೀ ಏಕಾದಶಿ 2027 18 ಮಾರ್ಚ್ 2027, ಗುರುವಾರ ರಂದು ಇದೆ. ದಿನಾಂಕಗಳು ದೆಹಲಿಯ ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ; ಇತರ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇರಬಹುದು.
ಆಮಲಕೀ ಏಕಾದಶಿ ಅನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಫಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸದ ಶುದ್ಧ ಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿಯನ್ನು ಆಮಲಕೀ ಏಕಾದಶಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಇದನ್ನು ಆಮ್ಲಾ ಏಕಾದಶಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಆಧಾರ
ರಾಜ ಚಿತ್ರರಥ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಗಾರನ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ವ್ರತ ಕಥಾ ಪರಂಪರೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠ ಮಹರ್ಷಿ ಇದನ್ನು ಮಾಂಧಾತ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಇಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಾರವನ್ನು ನಮ್ಮದೇ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನೆಲ್ಲಿಮರದ ಹುಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಕಥೆಗಳು ಪ್ರಚಲಿತ; ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಪೌರಾಣಿಕ ಜನಪದ ಪರಂಪರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದೇ ಸರಿ.
ನಗರವಾರು ಸಮಯ — 18 ಮಾರ್ಚ್ 2027
| ನಗರ | ದಿನಾಂಕ | ಪಾರಣೆ ಸಮಯ |
|---|---|---|
| ಬೆಂಗಳೂರು | 18 ಮಾರ್ಚ್ | 7:13 AM – 8:50 AM19 ಮಾರ್ಚ್, ಶುಕ್ರವಾರ |
| ಇಂದೋರ್ | 18 ಮಾರ್ಚ್ | 7:13 AM – 8:57 AM19 ಮಾರ್ಚ್, ಶುಕ್ರವಾರ |
| ದೆಹಲಿ | 18 ಮಾರ್ಚ್ | 7:13 AM – 8:52 AM19 ಮಾರ್ಚ್, ಶುಕ್ರವಾರ |
| ಮುಂಬೈ | 18 ಮಾರ್ಚ್ | 7:13 AM – 9:09 AM19 ಮಾರ್ಚ್, ಶುಕ್ರವಾರ |
| ಲಕ್ನೋ | 18 ಮಾರ್ಚ್ | 7:13 AM – 8:37 AM19 ಮಾರ್ಚ್, ಶುಕ್ರವಾರ |
| ಪಾಟ್ನಾ | 18 ಮಾರ್ಚ್ | 7:13 AM – 8:20 AM19 ಮಾರ್ಚ್, ಶುಕ್ರವಾರ |
| ಜೈಪುರ | 18 ಮಾರ್ಚ್ | 7:13 AM – 8:57 AM19 ಮಾರ್ಚ್, ಶುಕ್ರವಾರ |
| ಭೋಪಾಲ್ | 18 ಮಾರ್ಚ್ | 7:13 AM – 8:51 AM19 ಮಾರ್ಚ್, ಶುಕ್ರವಾರ |
| ಪುಣೆ | 18 ಮಾರ್ಚ್ | 7:13 AM – 9:05 AM19 ಮಾರ್ಚ್, ಶುಕ್ರವಾರ |
| ಅಹಮದಾಬಾದ್ | 18 ಮಾರ್ಚ್ | 7:13 AM – 9:10 AM19 ಮಾರ್ಚ್, ಶುಕ್ರವಾರ |
| ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ | 18 ಮಾರ್ಚ್ | 7:13 AM – 8:07 AM19 ಮಾರ್ಚ್, ಶುಕ್ರವಾರ |
| ಹೈದರಾಬಾದ್ | 18 ಮಾರ್ಚ್ | 7:13 AM – 8:46 AM19 ಮಾರ್ಚ್, ಶುಕ್ರವಾರ |
| ವಾರಾಣಸಿ | 18 ಮಾರ್ಚ್ | 7:13 AM – 8:29 AM19 ಮಾರ್ಚ್, ಶುಕ್ರವಾರ |
| ಚೆನ್ನೈ | 18 ಮಾರ್ಚ್ | 7:13 AM – 8:39 AM19 ಮಾರ್ಚ್, ಶುಕ್ರವಾರ |
| ತಿರುವನಂತಪುರಂ | 18 ಮಾರ್ಚ್ | 7:13 AM – 8:52 AM19 ಮಾರ್ಚ್, ಶುಕ್ರವಾರ |
| ಭುವನೇಶ್ವರ | 18 ಮಾರ್ಚ್ | 7:13 AM – 8:17 AM19 ಮಾರ್ಚ್, ಶುಕ್ರವಾರ |