ଆମଳକୀ ଏକାଦଶୀ — ବ୍ରତ କଥା

ଆମଳକୀ ଏକାଦଶୀ — କେବେ
- 18 ମାର୍ଚ୍ଚ 2027, ଗୁରୁବାର
ଏହି ଦିନ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?
ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀକୁ ଆମଳକୀ ଏକାଦଶୀ କୁହାଯାଏ; ଏହାକୁ ଆମଳା ଏକାଦଶୀ ବି କୁହାଯାଏ। ଏହି ଦିନ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ଅଁଳା ଗଛର ବି ପୂଜା ହୁଏ, କାରଣ ପରମ୍ପରା ଅଁଳାକୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଅତି ପ୍ରିୟ ବୃକ୍ଷ ବୋଲି ମାନେ। କଥାରେ ଜଣେ ଭୋକିଲା ଶିକାରୀର କଥା ଅଛି, ଯିଏ ମନ୍ଦିର ଅଗଣାରେ କିଛି ଉଠାଇବାକୁ ଆସିଥିଲା ଆଉ ସେଇଠି ଠିଆ ଠିଆ ଏକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଗଲା।
କଥା
କଥାଟି ମହର୍ଷି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ମୁହଁରୁ ରାଜା ମାନ୍ଧାତାଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଥିବା ବୋଲି ମନାଯାଏ। ବୈଦିଶ ନଗରରେ ଚିତ୍ରରଥ ନାମରେ ରାଜା ରାଜତ୍ୱ କରୁଥିଲେ; ରାଜା ଓ ପ୍ରଜା, ଦୁହେଁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତ ଥିଲେ ଆଉ ପ୍ରତି ଏକାଦଶୀରେ ନଦୀ କୂଳର ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିରରେ ଏକାଠି ହେଉଥିଲେ। ମନ୍ଦିର ଅଗଣାରେ ଗୋଟିଏ ପୁରୁଣା ଅଁଳା ଗଛ ଥିଲା। ପରମ୍ପରା କହେ ଯେ ଏହି ବୃକ୍ଷ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ଭାବରେ ଭରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୁହରୁ ଜନ୍ମିଲା, ଆଉ ଭଗବାନ ବର ଦେଲେ ଯେ ଏହାର ମୂଳରୁ ଶିଖା ଯାଏଁ ଦେବତା ବାସ କରିବେ; ସେଥିରୁ ଏହା ତଳେ ଦୀପ ଜାଳିବାର ରୀତି ଚାଲିଲା।

ଫାଲ୍ଗୁନ ଶୁକ୍ଳର ଏକାଦଶୀ ଆସିଲା। ରାଜା ପ୍ରଜାଙ୍କ ସହ ଗଛ ମୂଳରେ ଜଳ ଢାଳିଲେ, ଦୀପ ଜାଳିଲେ ଓ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା କଲେ। ସେଦିନ କେହି ଅନ୍ନ ଖାଇଲେ ନାହିଁ। ରାତି ଥଣ୍ଡା ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଅଗଣାରେ ଦୀପର ଧାଡ଼ି ଜଳୁଥିଲା ଆଉ ଭଜନର ସ୍ୱର ନଦୀ ସେପାରି ଯାଏଁ ଯାଉଥିଲା। ପୂରା ନଗର ଜାଗର ପାଇଁ ବସିଯାଇଥିଲା, ଆଉ ପ୍ରସାଦ ପରଦିନ ସକାଳେ ବଣ୍ଟାଯିବାର ଥିଲା।

ସେହି ସଞ୍ଜରେ ପାହାଡ଼ରୁ ଓହ୍ଲାଇ ଜଣେ ଶିକାରୀ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲା। ତାର ଫାନ୍ଦ ଦିନସାରା ଖାଲି ରହିଥିଲା ଆଉ ଦୁଇ ଦିନ ହେଲା ସେ କିଛି ଖାଇନଥିଲା। ସେ ସେହି ପ୍ରକାରର ଲୋକ ଥିଲା ଯିଏ ଯେଉଁଠି କିଛି ଦେଖେ ସେଠି ହାତ ମାରେ; ଭିଡ଼ ତା ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ଥିଲା, ପୂଜା ନୁହେଁ। ଅଗଣା କଡ଼ରେ ଠିଆ ହୋଇ ସେ ଦେଖିଲା ଯେ ଥାଳିରେ ଫଳ ଓ ମିଠା ରଖାଯାଇଛି ଆଉ ସେଆଡ଼େ କାହାର ଧ୍ୟାନ ନାହିଁ। ସେ ସେଆଡ଼କୁ ଗୋଟିଏ ପାଦ ବଢ଼ାଇଲା।

ତାପରେ ତାର ନଜର ଗଛ ମୂଳରେ ପଡ଼ିଲା। ସେଠାରେ ରାଜା ନିଜେ ଆଣ୍ଠୁ ମାଡ଼ି ବସି ଜଳ ଢାଳୁଥିଲେ, ଆଉ ଆଖପାଖରେ ବସିଥିବା ଶହ ଶହ ଲୋକ ବି ସକାଳୁ କିଛି ଖାଇନଥିଲେ। ଶିକାରୀକୁ ପ୍ରଥମ ଥର ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗିଲା ଯେ ଯେଉଁମାନେ ଭୋକିଲା ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଆଉ ଯିଏ ଉଠାଇବାକୁ ଆସିଛି ସେ ଅସ୍ଥିର। ସେ ବଢ଼ାଇଥିବା ପାଦ ପଛକୁ ଟାଣିନେଲା ଆଉ ଅଗଣାର ଏକ କୋଣରେ ବସିଗଲା। ମନେ ମନେ କହିଲା, ଆଜି ରାତିରେ ଏମାନେ ଯାହା କରିବେ, ମୁଁ ବି ତାହା କରିବି।

ରାତିସାରା ସେ ସେଇଠି ବସି ରହିଲା। ସେ କିଛି ଖାଇଲା ନାହିଁ, ପାଣି ବି ପିଇଲା ନାହିଁ, ଆଉ ଥରେ ବି ଉଠି ଗଲା ନାହିଁ। ତାକୁ ଭଜନର ଶବ୍ଦ ଆସୁନଥିଲା, ତେଣୁ ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ ଦୋହରାଉଥିଲା। ମଝିରେ ମଝିରେ ଭୋକ ତାକୁ ଝିଙ୍କିଦେଉଥିଲା, ଆଉ ପ୍ରତିଥର ତାକୁ ନିଜ କଥା ମନେପଡ଼ୁଥିଲା। ସକାଳେ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରସାଦ ବଣ୍ଟାଗଲା, ରାଜା ପ୍ରଥମ ଥାଳି ସେହି ଅଜଣା ଲୋକ ହାତରେ ରଖିଲେ ଆଉ ତାକୁ ଏମିତି ଚାହିଁଲେ ଯେମିତି ସେ ତାଙ୍କର ହିଁ ଲୋକ।

କଥା କହେ ଯେ ସେହି ଗୋଟିଏ ରାତିର ନିଷ୍ପତ୍ତିର ଫଳ ତାର ଆଗ ଜୀବନଠାରୁ ବଡ଼ ହେଲା। ଦେହ ଛାଡ଼ିବା ପରେ ସେ ପର ଜନ୍ମରେ ବସୁରଥ ନାମରେ ଜଣେ ରାଜା ହୋଇ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମରେ ପ୍ରଜା ପାଳନ କରୁଥିଲେ। ଥରେ ବନରେ ବାଟ ଭୁଲି ସେ ଗୋଟିଏ ଗଛ ତଳେ ଶୋଇଗଲେ। କିଛି ଲୁଟେରା ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇଲେ, କିନ୍ତୁ କଥା କହେ ଯେ ସେମାନଙ୍କ କୌଣସି ପ୍ରହାର ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଲା ହିଁ ନାହିଁ; ଏକ ତୀବ୍ର ଆଲୋକ ଉଠିଲା, ଆକ୍ରମଣକାରୀ ପଳାଇଲେ, ଆଉ ରାଜାଙ୍କୁ ଟିକିଏ ବି ଆଞ୍ଚ ଲାଗିଲା ନାହିଁ।

ଉଠିବା ପରେ ସେ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ ଯେ କଣ ହେଲା। ପରମ୍ପରା କହେ ଯେ ସେଦିନ ଯେଉଁ ରକ୍ଷା ମିଳିଲା, ତାହା ସେହି ଗୋଟିଏ ରାତିର ଥିଲା ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଭୋକିଲା ଲୋକ ଉଠାଇବା ବଦଳରେ ଜାଗର ବାଛିଥିଲା। କଥାର ସାର ହେଲା ଯେ ଜୀବନର ମୋଡ଼ କୌଣସି ବଡ଼ ତ୍ୟାଗରୁ ଆସେ ନାହିଁ, ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ନିଷ୍ପତ୍ତିରୁ ଆସେ, ବଢ଼ାଇଥିବା ପାଦ ପଛକୁ ଟାଣିନେବାରୁ। ଯେମିତି ଅଁଳା ଗଛର ମୂଳ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ପୂରା ଗଛ ତା ଉପରେ ହିଁ ଠିଆ ହୋଇଥାଏ। ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେହି ଘଡ଼ି ଚିହ୍ନିବାର ବୁଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ।
କିପରି ପାଳନ କରାଯାଏ
- ଅଁଳା ଗଛ ମୂଳରେ ପାଣି ଦେଇ ତାର ପୂଜା କରନ୍ତୁ, ଦୀପ ଜାଳନ୍ତୁ ଓ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତୁ; ଯେଉଁଠି ଗଛ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଅଁଳା ଫଳକୁ ପୂଜାରେ ରଖିବାର ପରମ୍ପରା ଅଛି।
- ଅନେକ ଘରେ ଅଁଳା ଗଛ ତଳେ ବସି କଥା ଶୁଣାଯାଏ, ଏବଂ ଏହି ଦିନ ଅଁଳା, ଅନ୍ନ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରାଯାଏ।
- ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ହଳଦିଆ ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ, ତୁଳସୀ ପତ୍ର, ଫଳ ଓ ଅଁଳା ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ସହସ୍ରନାମ ପାଠ କରନ୍ତୁ।
- ଦଶମୀ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଥରେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ; ଏକାଦଶୀରେ ଅନ୍ନ, ଚାଉଳ ଓ ଡାଲି ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ ଏବଂ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଫଳାହାର ବା ନିର୍ଜଳା ବ୍ରତ ରଖାଯାଏ। ଅସୁସ୍ଥ, ବୟସ୍କ, ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା ଓ ଔଷଧ ଖାଉଥିବା ଲୋକେ ନିଜ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦେଖି ହିଁ ବ୍ରତ ରଖନ୍ତୁ।
- ରାତିରେ ଭଜନ କୀର୍ତ୍ତନ ସହିତ ଜାଗର କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶୀ ସକାଳେ ସ୍ନାନ, ପୂଜା ଓ ଦାନ ପରେ ପାରଣ କରନ୍ତୁ। ପାରଣର ସମୟ ସ୍ଥାନ ଓ ପ୍ରତି ବର୍ଷର ତିଥି ଅନୁସାରେ ବଦଳେ, ତେଣୁ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ପାଞ୍ଜି ଦେଖିନିଅନ୍ତୁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଆମଳକୀ ଏକାଦଶୀ 2027 କେବେ?
ଆମଳକୀ ଏକାଦଶୀ 2027 18 ମାର୍ଚ୍ଚ 2027, ଗୁରୁବାର ରେ ପଡ଼ିଛି। ତାରିଖଗୁଡ଼ିକ ଦିଲ୍ଲୀର ହିନ୍ଦୁ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁସାରେ; ଅନ୍ୟ ସହରରେ ଗୋଟିଏ ଦିନର ଫରକ ହୋଇପାରେ।
ଆମଳକୀ ଏକାଦଶୀ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?
ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀକୁ ଆମଳକୀ ଏକାଦଶୀ କୁହାଯାଏ; ଏହାକୁ ଆମଳା ଏକାଦଶୀ ବି କୁହାଯାଏ।
ଉତ୍ସ
ରାଜା ଚିତ୍ରରଥ ଓ ଶିକାରୀଙ୍କ ଏହି କଥା ବ୍ରତକଥା ପରମ୍ପରାରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପୁରାଣ ସହିତ ଯୋଡ଼ାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ମହର୍ଷି ବଶିଷ୍ଠ ଏହାକୁ ରାଜା ମାନ୍ଧାତାଙ୍କୁ ଶୁଣାନ୍ତି; ଏଠାରେ ତାର ସାର ନିଜ ଭାଷାରେ ଅଛି। ଅଁଳାର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଅନେକ କଥା ପ୍ରଚଳିତ; ଏଠାରେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଚଳିତ ରୂପ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହାକୁ ପୌରାଣିକ ଓ ଲୋକ ପରମ୍ପରା ବୋଲି ମାନିବା ହିଁ ଠିକ୍।
ସହର ଅନୁସାରେ ସମୟ — 18 ମାର୍ଚ୍ଚ 2027
| ସହର | ତାରିଖ | ପାରଣ ସମୟ |
|---|---|---|
| ଭୁବନେଶ୍ୱର | 18 ମାର୍ଚ୍ଚ | 7:13 AM – 8:17 AM19 ମାର୍ଚ୍ଚ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ଇନ୍ଦୋର | 18 ମାର୍ଚ୍ଚ | 7:13 AM – 8:57 AM19 ମାର୍ଚ୍ଚ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ଦିଲ୍ଲୀ | 18 ମାର୍ଚ୍ଚ | 7:13 AM – 8:52 AM19 ମାର୍ଚ୍ଚ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ମୁମ୍ବାଇ | 18 ମାର୍ଚ୍ଚ | 7:13 AM – 9:09 AM19 ମାର୍ଚ୍ଚ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ଲକ୍ଷ୍ନୌ | 18 ମାର୍ଚ୍ଚ | 7:13 AM – 8:37 AM19 ମାର୍ଚ୍ଚ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ପାଟନା | 18 ମାର୍ଚ୍ଚ | 7:13 AM – 8:20 AM19 ମାର୍ଚ୍ଚ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ଜୟପୁର | 18 ମାର୍ଚ୍ଚ | 7:13 AM – 8:57 AM19 ମାର୍ଚ୍ଚ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ଭୋପାଳ | 18 ମାର୍ଚ୍ଚ | 7:13 AM – 8:51 AM19 ମାର୍ଚ୍ଚ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ପୁଣେ | 18 ମାର୍ଚ୍ଚ | 7:13 AM – 9:05 AM19 ମାର୍ଚ୍ଚ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ଅହମଦାବାଦ | 18 ମାର୍ଚ୍ଚ | 7:13 AM – 9:10 AM19 ମାର୍ଚ୍ଚ, ଶୁକ୍ରବାର |
| କୋଲକାତା | 18 ମାର୍ଚ୍ଚ | 7:13 AM – 8:07 AM19 ମାର୍ଚ୍ଚ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ହାଇଦ୍ରାବାଦ | 18 ମାର୍ଚ୍ଚ | 7:13 AM – 8:46 AM19 ମାର୍ଚ୍ଚ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ବାରାଣସୀ | 18 ମାର୍ଚ୍ଚ | 7:13 AM – 8:29 AM19 ମାର୍ଚ୍ଚ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ଚେନ୍ନାଇ | 18 ମାର୍ଚ୍ଚ | 7:13 AM – 8:39 AM19 ମାର୍ଚ୍ଚ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ | 18 ମାର୍ଚ୍ଚ | 7:13 AM – 8:50 AM19 ମାର୍ଚ୍ଚ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ତିରୁବନନ୍ତପୁରମ | 18 ମାର୍ଚ୍ଚ | 7:13 AM – 8:52 AM19 ମାର୍ଚ୍ଚ, ଶୁକ୍ରବାର |