ପାର୍ଶ୍ୱ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏକାଦଶୀ — ବ୍ରତ କଥା
ପାର୍ଶ୍ୱ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏକାଦଶୀ (ପରିବର୍ତ୍ତିନୀ ଏକାଦଶୀ)

ପାର୍ଶ୍ୱ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏକାଦଶୀ — କେବେ
- 11 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2027, ଶନିବାର
ଏହି ଦିନ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?
ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀକୁ ପରିବର୍ତ୍ତିନୀ ଏକାଦଶୀ କୁହାଯାଏ। ବିଶ୍ୱାସ ଅଛି ଯେ ଚାତୁର୍ମାସର ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ଶୋଇଥିବା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ଦିନ ପାଶ ବଦଳାନ୍ତି, ସେଥିପାଇଁ ଏହାର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତିନୀ ଓ ପାର୍ଶ୍ୱ ଏକାଦଶୀ ହେଲା। ଏହି ଦିନ ଭଗବାନଙ୍କ ବାମନ ଅବତାରର ପୂଜା ହୁଏ, ସେଥିପାଇଁ ଏହାକୁ ବାମନ ଏକାଦଶୀ ବି କୁହାଯାଏ। ବ୍ରଜ ଓ ଅନେକ ଜାଗାରେ ଏହାକୁ ଜଳଝୁଲଣୀ ଏକାଦଶୀ କହି ଠାକୁରଙ୍କୁ ଜଳ ବିହାର କରାଯାଏ।
କଥା
ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଶୁଣାଇଲେ। ସେ କହିଲେ, ଆଷାଢ଼ର ଦେବଶୟନୀ ଏକାଦଶୀରୁ ମୁଁ ଶୟନ କରେ, ଆଉ ଭାଦ୍ରବର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀରେ ପାଶ ବଦଳାଏ। ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନରୁ ଏହି ଦିନର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତିନୀ, ଆଉ ପାର୍ଶ୍ୱ, ଅର୍ଥାତ୍ ପାଶ, ରୁ ପାର୍ଶ୍ୱ ଏକାଦଶୀ। ଏହି ଦିନ ମୋର ବାମନ ରୂପର ପୂଜା ହୁଏ। ତାପରେ ସେ କହିଲେ ଯେ ବାମନ ରୂପ କାହିଁକି ନେବାକୁ ପଡ଼ିଲା।

ତ୍ରେତୟା ଯୁଗରେ ବଳି ନାମରେ ଜଣେ ଅସୁର ରାଜା ଥିଲା, ଭକ୍ତ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ନାତି। ସେ ଅସୁର କୁଳରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସ୍ୱଭାବରେ ସତ୍ୟବାଦୀ, ଦାନୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଦର କରୁଥିଲା। ସେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କଲା ଓ ତପସ୍ୟା କଲା। ସେହି ବଳରେ ସେ ତିନି ଲୋକ ଜିତିନେଲା ଆଉ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଗ ବି ତା ହାତକୁ ଆସିଲା। ଦେବତାମାନେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ହରାଇ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରଣରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।

ବଳି ସେତେବେଳେ ନର୍ମଦା କୂଳରେ ଏକ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲା ଆଉ ଘୋଷଣା ଥିଲା ଯେ ଯିଏ ଯାହା ମାଗିବ, ତାକୁ ତାହା ମିଳିବ। ସେହି ଯଜ୍ଞରେ ଜଣେ ଛୋଟ ତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବାଳକ ଆସିଲେ, ହାତରେ ଛତା ଓ କାଠର ଦଣ୍ଡ। ସେ ହିଁ ଥିଲେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବାମନ ଅବତାର। ବଳିର ଗୁରୁ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରି ଚୁପଚାପ୍ ଅଟକାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ବଳି କହିଲା, ମୋ ଯଜ୍ଞର ଅତିଥି ଖାଲି ହାତରେ ଫେରିବେ ନାହିଁ, ସେ ଯିଏ ହୁଅନ୍ତୁ ପଛେ।

ବାମନ ବହୁତ ଅଳ୍ପ ମାଗିଲେ, କେବଳ ତିନି ପାଦ ଭୂମି। ବଳି ହସିଲା ଓ ସଂକଳ୍ପର ଜଳ ଛାଡ଼ିଦେଲା। ସେତିକିବେଳେ ସେହି ଛୋଟ ବାଳକ ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଏତେ ଯେ ଦେଖୁଥିବା ଲୋକେ ଥରିଗଲେ। ଗୋଟିଏ ପାଦରେ ପୂରା ପୃଥିବୀ ମାପିନେଲେ, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ଆକାଶ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ। ତାପରେ ସେ ପଚାରିଲେ, ତୃତୀୟ ପାଦ କେଉଁଠି ରଖିବି। ବଳି କ୍ଷଣେ ବି ଭାବିଲା ନାହିଁ। ସେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇ କହିଲା, ମୋ ବଚନ ଅଧୁରା ନ ରହୁ, ତୃତୀୟ ପାଦ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖନ୍ତୁ।

ଭଗବାନ ତା ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ସେ କହିଲେ, ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ନୁହେଁ, ନିଜ ଅହଙ୍କାର ଦେଇଛ, ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ହାରିନାହଁ। ସେ ବଳିକୁ ପାତାଳର ରାଜ୍ୟ ଦେଲେ ଆଉ ବଚନ ଦେଲେ ଯେ ଚାତୁର୍ମାସର ଏହି ମାସଗୁଡ଼ିକରେ ସେ ତାର ଦୁଆରରେ ରହିବେ। ସେଥିପାଇଁ କୁହାଯାଏ ଯେ ଏହି ମାସଗୁଡ଼ିକରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଗୋଟିଏ ରୂପ ବଳି ପାଖରେ ରହେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ରୂପ କ୍ଷୀରସାଗରରେ ଶେଷନାଗଙ୍କ ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରେ, ଆଉ ଏହି ଏକାଦଶୀରେ ସେ ପାଶ ବଦଳାନ୍ତି।

କଥା କହେ ଯେ ଏହି ଦିନ ବ୍ରତ ରଖି ବାମନ ଭଗବାନଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ଓ ଦହି, ଚାଉଳ ବା ଅନ୍ନ ଦାନ କଲେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। କିନ୍ତୁ କଥାର ସାର ହେଲା ଯେ ବଳି କୌଣସି ଖଳନାୟକ ନୁହେଁ। ସେ ସେହି ଅଳ୍ପ କିଛି ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଯିଏ ଦେବା କଥା ଆସିବାରୁ ନିଜକୁ ହିଁ ଦେଇଦେଲେ, ଆଉ ଭଗବାନ ଦ୍ୱାରପାଳ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ଦେବା ଶିଖନ୍ତୁ, ଆଉ ଦେବା ବେଳେ ହାତ ଖୋଲା ରଖନ୍ତୁ। ଭଗବାନ ବାମନ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅହଙ୍କାର ଧୀରେ ଓହ୍ଲାଇଦିଅନ୍ତୁ।
କିପରି ପାଳନ କରାଯାଏ
- ପରମ୍ପରାରେ ଏହି ଦିନର ବିଶେଷ ଦାନ ଦହି ଓ ଚାଉଳର; ତା ସହିତ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଅନ୍ନ, ଛତା ଓ ବସ୍ତ୍ର ବି ଦିଆଯାଏ।
- ଭଗବାନଙ୍କ ବାମନ ରୂପର, ବା ଶାଳଗ୍ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ହଳଦିଆ ଫୁଲ, ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଓ ଋତୁ ଫଳ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ; ତୁଳସୀ ଦିନେ ଆଗରୁ ତୋଳି ରଖନ୍ତୁ।
- ପୁରୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଏହି ଦିନ ପାର୍ଶ୍ୱ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନୀତି ପାଳିତ ହୁଏ; ମାନ୍ୟତା ଅଛି ଯେ ଚାରି ମାସର ଶୟନର ଅଧା ସମୟ ପରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଏହି ଦିନ କଡ଼ ଲେଉଟାନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହି ଏକାଦଶୀ ପାର୍ଶ୍ୱ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏକାଦଶୀ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା।
- ବ୍ରଜ, ରାଜସ୍ଥାନ ଓ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଅନେକ ମନ୍ଦିରରେ ଠାକୁରଙ୍କୁ ପାଲିଙ୍କିରେ ପୋଖରୀ ବା ନଦୀ କୂଳକୁ ନେଇ ଜଳବିହାର କରାଯାଏ, ଏହାକୁ ଜଳଝୁଲନୀ କୁହାଯାଏ; ଘରେ ବି ଏହି ଦିନ ଠାକୁରଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ ନୂଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଯାଏ।
- ଦଶମୀ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଥରେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ; ଏକାଦଶୀରେ ଅନ୍ନ ଓ ଚାଉଳ ଛଡ଼ାଯାଏ ଏବଂ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଫଳାହାର ବା ନିର୍ଜଳା ବ୍ରତ ରଖାଯାଏ। ଅସୁସ୍ଥ, ବୟସ୍କ, ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା ଓ ଔଷଧ ଖାଉଥିବା ଲୋକେ ନିଜ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦେଖି ହିଁ ବ୍ରତ ରଖନ୍ତୁ।
- ଦ୍ୱାଦଶୀ ସକାଳେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ପାରଣ କରନ୍ତୁ। ପାରଣର ସମୟ ସ୍ଥାନ ଓ ପ୍ରତି ବର୍ଷର ତିଥି ଅନୁସାରେ ବଦଳେ, ତେଣୁ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ପାଞ୍ଜି ଦେଖିନିଅନ୍ତୁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ପାର୍ଶ୍ୱ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏକାଦଶୀ 2027 କେବେ?
ପାର୍ଶ୍ୱ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏକାଦଶୀ 2027 11 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2027, ଶନିବାର ରେ ପଡ଼ିଛି। ତାରିଖଗୁଡ଼ିକ ଦିଲ୍ଲୀର ହିନ୍ଦୁ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁସାରେ; ଅନ୍ୟ ସହରରେ ଗୋଟିଏ ଦିନର ଫରକ ହୋଇପାରେ।
ପାର୍ଶ୍ୱ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏକାଦଶୀ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?
ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀକୁ ପରିବର୍ତ୍ତିନୀ ଏକାଦଶୀ କୁହାଯାଏ।
ଉତ୍ସ
ବାମନ ଅବତାର ଓ ରାଜା ବଳିଙ୍କ କଥା ଭାଗବତ ପୁରାଣର ଅଷ୍ଟମ ସ୍କନ୍ଧରେ ବିସ୍ତାରରେ ଆସେ। ପରିବର୍ତ୍ତିନୀ ବା ପାର୍ଶ୍ୱ ଏକାଦଶୀର ବ୍ରତ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଏକାଦଶୀ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ପରମ୍ପରାରେ ମିଳେ, ଯେଉଁଠି ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ଏହାକୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଶୁଣାନ୍ତି; କେତେକ ପାଠରେ ଶୁଣୁଥିବା ଜଣ ଅର୍ଜୁନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସହର ଅନୁସାରେ ସମୟ — 11 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2027
| ସହର | ତାରିଖ | ପାରଣ ସମୟ |
|---|---|---|
| ଭୁବନେଶ୍ୱର | 11 ସେପ୍ଟେମ୍ବର | 5:33 AM – 8:01 AM12 ସେପ୍ଟେମ୍ବର, ରବିବାର |
| ଇନ୍ଦୋର | 11 ସେପ୍ଟେମ୍ବର | 6:12 AM – 8:40 AM12 ସେପ୍ଟେମ୍ବର, ରବିବାର |
| ଦିଲ୍ଲୀ | 11 ସେପ୍ଟେମ୍ବର | 6:04 AM – 8:33 AM12 ସେପ୍ଟେମ୍ବର, ରବିବାର |
| ମୁମ୍ବାଇ | 11 ସେପ୍ଟେମ୍ବର | 6:25 AM – 8:53 AM12 ସେପ୍ଟେମ୍ବର, ରବିବାର |
| ଲକ୍ଷ୍ନୌ | 11 ସେପ୍ଟେମ୍ବର | 5:50 AM – 8:19 AM12 ସେପ୍ଟେମ୍ବର, ରବିବାର |
| ପାଟନା | 11 ସେପ୍ଟେମ୍ବର | 5:34 AM – 8:03 AM12 ସେପ୍ଟେମ୍ବର, ରବିବାର |
| ଜୟପୁର | 11 ସେପ୍ଟେମ୍ବର | 6:11 AM – 8:40 AM12 ସେପ୍ଟେମ୍ବର, ରବିବାର |
| ଭୋପାଳ | 11 ସେପ୍ଟେମ୍ବର | 6:06 AM – 8:34 AM12 ସେପ୍ଟେମ୍ବର, ରବିବାର |
| ପୁଣେ | 11 ସେପ୍ଟେମ୍ବର | 6:22 AM – 8:49 AM12 ସେପ୍ଟେମ୍ବର, ରବିବାର |
| ଅହମଦାବାଦ | 11 ସେପ୍ଟେମ୍ବର | 6:25 AM – 8:53 AM12 ସେପ୍ଟେମ୍ବର, ରବିବାର |
| କୋଲକାତା | 11 ସେପ୍ଟେମ୍ବର | 5:22 AM – 7:50 AM12 ସେପ୍ଟେମ୍ବର, ରବିବାର |
| ହାଇଦ୍ରାବାଦ | 11 ସେପ୍ଟେମ୍ବର | 6:03 AM – 8:31 AM12 ସେପ୍ଟେମ୍ବର, ରବିବାର |
| ବାରାଣସୀ | 11 ସେପ୍ଟେମ୍ବର | 5:43 AM – 8:11 AM12 ସେପ୍ଟେମ୍ବର, ରବିବାର |
| ଚେନ୍ନାଇ | 11 ସେପ୍ଟେମ୍ବର | 5:58 AM – 8:25 AM12 ସେପ୍ଟେମ୍ବର, ରବିବାର |
| ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ | 11 ସେପ୍ଟେମ୍ବର | 6:09 AM – 8:36 AM12 ସେପ୍ଟେମ୍ବର, ରବିବାର |
| ତିରୁବନନ୍ତପୁରମ | 11 ସେପ୍ଟେମ୍ବର | 6:13 AM – 8:39 AM12 ସେପ୍ଟେମ୍ବର, ରବିବାର |