ମୋହିନୀ ଏକାଦଶୀ — ବ୍ରତ କଥା

ମୋହିନୀ ଏକାଦଶୀ — କେବେ
- 16 ମେ 2027, ରବିବାର
ଏହି ଦିନ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?
ବୈଶାଖ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀକୁ ମୋହିନୀ ଏକାଦଶୀ କୁହାଯାଏ। ନାମଟି ମୋହରୁ ଆସିଛି, ଅର୍ଥାତ୍ ସେହି ବନ୍ଧନ ଯେଉଁଥିପାଇଁ ମନ କୌଣସି ଜିନିଷକୁ ଛାଡ଼ିପାରେ ନାହିଁ। ପରମ୍ପରା କହେ ଯେ ଏହି ବ୍ରତ ମହର୍ଷି ବଶିଷ୍ଠ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ସୀତାଙ୍କ ବିୟୋଗରେ ତାଙ୍କ ମନ କେଉଁଠି ଲାଗୁନଥିଲା। ଏହି ଏକାଦଶୀର କଥା ହେଲା ଯେ ଏହା କିଛି ଫେରାଇଦେବାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଏ ନାହିଁ; ଏହା ମନର ଗଣ୍ଠି ଢିଲା କରେ।
କଥା
ସୀତାଙ୍କ ହରଣ ପରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ମନ କେଉଁଠି ଲାଗିଲା ନାହିଁ। ଦିନରେ ସେ ବନରୁ ବନ ଖୋଜୁଥିଲେ ଆଉ ରାତିରେ ଗୋଟିଏ ଜାଗାରେ ବସି ରହିଯାଉଥିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପାଖରେ ରହୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କିଛି କହୁନଥିଲେ, କାରଣ ସାନ୍ତ୍ୱନାର ଶବ୍ଦ ସେହି ଶୋକ ଆଗରେ ଛୋଟ ପଡ଼ୁଥିଲା। କଥା କହେ ଯେ ସେହି ସମୟରେ ମହର୍ଷି ବଶିଷ୍ଠ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ଶ୍ରୀରାମ ତାଙ୍କ ପାଦରେ ମୁଣ୍ଡ ରଖି କହିଲେ, ମୁନିବର, ମୋ ଶୋକ ମୋଠାରୁ ବଡ଼ ହୋଇଗଲାଣି; ଏମିତି କିଛି ବ୍ରତ କୁହନ୍ତୁ ଯାହା ଶୋକ ଓ ପାପ, ଦୁହିଁଙ୍କ ଭାର ହାଲୁକା କରିଦେବ।

ବଶିଷ୍ଠ କିଛି ସମୟ ଚୁପ୍ ରହିଲେ, ତାପରେ କହିଲେ, ରାଘବ, ଯାହା ତୁମକୁ ବାନ୍ଧୁଛି ତାର ନାମ ଶୋକ, କିନ୍ତୁ ତାର ମୂଳ ମୋହ। ମୋହ ନିଜେ ପାପ ନୁହେଁ; ଏହା ପ୍ରେମର ହିଁ ଏକ ରୂପ, ଯାହା ବନ୍ଧନ ହୋଇଯାଏ। ବନ୍ଧନରେ ମନ ଗୋଟିଏ ଜାଗାରେ ଅଟକିଯାଏ ଆଉ ଆଗର ବାଟ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ। ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀର ନାମ ମୋହିନୀ। ଏହି ବ୍ରତ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଫେରାଇଦେବାର ବଚନ ଦିଏ ନାହିଁ; ଏହା ଏତିକି କରେ ଯେ ବନ୍ଧନ ଢିଲା ହୁଏ ଆଉ ହାତ ପୁଣି କାମ କରିବାକୁ ଲାଗେ।

ତାପରେ ବଶିଷ୍ଠ ଏକ ପୁରୁଣା କଥା କହିଲେ। ସରସ୍ୱତୀ କୂଳରେ ଭଦ୍ରାବତୀ ନଗର ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଧନପାଳ ନାମରେ ଜଣେ ଧନୀ ବୈଶ୍ୟ ରହୁଥିଲେ, ଯିଏ ନଗରରେ କୂଅ, ବଗିଚା ଓ ଧର୍ମଶାଳା ତିଆରି କରାଇଥିଲେ ଆଉ ଯାହାଙ୍କ ଦୁଆରରୁ କୌଣସି ବାଟୋଇ ଭୋକିଲା ଫେରୁନଥିଲା। ତାଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ସାନ ପୁଅ ଧୃଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି ଜୁଆ ଓ ଖରାପ ସଙ୍ଗରେ ଘରର ସବୁକିଛି ଉଡ଼ାଇଦେଉଥିଲା, ଆଉ ଦିନେ ବାପା ତାକୁ ଘରୁ ଚାଲିଯିବାକୁ କହିଦେଲେ। ବର୍ଷ ବର୍ଷ ବୁଲିବା ପରେ ସେ ଗଙ୍ଗା କୂଳରେ ମହର୍ଷି କୌଣ୍ଡିନ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ପହଞ୍ଚିଲା।

କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ ତାଠାରୁ ତପସ୍ୟା ମାଗିଲେ ନାହିଁ, ଦାନ ମାଗିଲେ ନାହିଁ, ଆଉ ଏହା ବି ପଚାରିଲେ ନାହିଁ ଯେ କେତେ ହରାଇଛି। ସେ କହିଲେ, ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳର ମୋହିନୀ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ କର, ଆଉ ଦିନସାରା ନିଜ ମନକୁ ଗୋଟିଏ କଥା ପଚାରୁଥା, ଯାହାକୁ ତୁ ଧରି ବସିଛୁ, ତାହା ତୋର ଦରକାର ଅଛି କି ନାହିଁ। ସେ ସେମିତି କଲା। କଥା କହେ ଯେ ତାର ହଜିଥିବା ଧନ ଫେରିଲା ନାହିଁ, ଘର ଫେରିଲା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମନର କୁହୁଡ଼ି ହଟିଗଲା, ଆଉ ତାର ବାକି ଜୀବନ ଭଜନରେ ବିତିଲା।

ଏତିକି କହି ବଶିଷ୍ଠ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ବ୍ରତର ବିଧି କହିଲେ, ଆଉ ଶ୍ରୀରାମ ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳର ସେହି ଏକାଦଶୀର ବ୍ରତ ରଖିଲେ। କଥା କହେ ଯେ ସେହି ଦିନ ପରେ ସୀତା ଫେରି ଆସିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ମନ ଆଉ ବସି ରହିଲା ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଶୋକ ତାଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଜାଗାରେ ବାନ୍ଧି ରଖିଥିଲା, ତାହା ସାଙ୍ଗରେ ଚାଲିବା ଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଗଲା। ସେ ଉଠିଲେ, ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ଆଉ ସେଇଠୁ ସେହି ଖୋଜର ବାଟ ତିଆରି ହେଲା ଯାହା ଆଗ କଥାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଣା।

ଏହି କଥାର ଭାବ ହେଲା ଯେ ମୋହ ଓ ଶୋକ ଗୋଟିଏ ଗଣ୍ଠିର ଦୁଇ ମୁଣ୍ଡ। ଯିଏ ଚାଲିଗଲା ତାକୁ ଧରି ରଖିଲେ ସେ ଫେରେ ନାହିଁ, କେବଳ ଆଜିର ଦିନ ବି ତା ସହ ଚାଲିଯାଏ। ମୋହିନୀ ଏକାଦଶୀ ସେହି ବନ୍ଧନ ଢିଲା କରିବାର ଦିନ, ଭୁଲିଯିବାର ନୁହେଁ; ଢିଲା କରିବା ଓ ଭୁଲିଯିବା ଦୁଇଟି ଅଲଗା କଥା। ପରମ୍ପରା ଏହାକୁ କାହା ପାଇଁ ବଚନ ବୋଲି ମାନେ ନାହିଁ। ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନର ଗଣ୍ଠି ହାଲୁକା କରନ୍ତୁ।
କିପରି ପାଳନ କରାଯାଏ
- ବୈଶାଖର ଖରାରେ ଜଳ, ସତୁ, ଫଳ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ ଶୁଭ ବୋଲି ମନାଯାଏ; ଶୋଷିଲା ଲୋକକୁ ପାଣି ପିଆଇବା ଏହି ମାସର ବିଶେଷ ପୁଣ୍ୟ। ଓଡ଼ିଶାରେ ବୈଶାଖ ମାସସାରା ଜଳଛତ୍ର ବସାଇ ପଣା ଓ ପାଣି ଦେବାର ପରମ୍ପରା ଏହି ଭାବରୁ ଆସିଛି।
- ଦିନସାରା ମନକୁ ଶାନ୍ତ ରଖନ୍ତୁ; କ୍ରୋଧ, କଟୁ କଥା, ନିନ୍ଦା ଓ ଜୁଆ ଭଳି ଅଭ୍ୟାସରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଏହି ବ୍ରତର ମୁଖ୍ୟ ନିୟମ ବୋଲି ମନାଯାଏ, କାରଣ ଏହି ବ୍ରତ ମୋହ ଢିଲା ହେବାର ବ୍ରତ।
- ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ହଳଦିଆ ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ, ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଓ ଫଳ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ, ଦୀପ ଜାଳନ୍ତୁ, ମୋହିନୀ ଏକାଦଶୀର କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ ଓ ଓଁ ନମୋ ଭଗବତେ ବାସୁଦେବାୟ ଜପ କରନ୍ତୁ।
- ଦଶମୀ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଥରେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ, ଚାଉଳ, ରସୁଣ ଓ ପିଆଜ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ; ଏକାଦଶୀରେ ସ୍ନାନ କରି ସଂକଳ୍ପ ନିଅନ୍ତୁ, ଦିନସାରା ଅନ୍ନ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ ଓ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଫଳାହାର ବା କ୍ଷୀର ଫଳରେ ରୁହନ୍ତୁ। ଅସୁସ୍ଥ, ବୟସ୍କ, ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା ଓ ଔଷଧ ଖାଉଥିବା ଲୋକେ ନିଜ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦେଖି ହିଁ ବ୍ରତ ରଖନ୍ତୁ।
- ଦ୍ୱାଦଶୀ ସକାଳେ ସ୍ନାନ, ପୂଜା ଓ ଦାନ ପରେ ପାରଣ କରନ୍ତୁ। ପାରଣର ସମୟ ସ୍ଥାନ ଓ ତିଥି ଅନୁସାରେ ବଦଳେ, ତେଣୁ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ପାଞ୍ଜି ଦେଖିନିଅନ୍ତୁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ମୋହିନୀ ଏକାଦଶୀ 2027 କେବେ?
ମୋହିନୀ ଏକାଦଶୀ 2027 16 ମେ 2027, ରବିବାର ରେ ପଡ଼ିଛି। ତାରିଖଗୁଡ଼ିକ ଦିଲ୍ଲୀର ହିନ୍ଦୁ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁସାରେ; ଅନ୍ୟ ସହରରେ ଗୋଟିଏ ଦିନର ଫରକ ହୋଇପାରେ।
ମୋହିନୀ ଏକାଦଶୀ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?
ବୈଶାଖ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀକୁ ମୋହିନୀ ଏକାଦଶୀ କୁହାଯାଏ।
ଉତ୍ସ
ମୋହିନୀ ଏକାଦଶୀର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କୂର୍ମ ପୁରାଣ ସହିତ ଯୋଡ଼ାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଏହି କଥା ମହର୍ଷି ବଶିଷ୍ଠ ଓ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସଂବାଦ ଭାବରେ ଆସେ ଏବଂ ପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏହାକୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ପୁଣି କୁହନ୍ତି। ଏଠାରେ ତାର ସାର ନିଜ ଭାଷାରେ ଅଛି; ଚରିତ୍ରଙ୍କ ନାମ ଓ ବିବରଣୀ ସଂକଳନଗୁଡ଼ିକରେ ଟିକିଏ ଅଲଗା ମିଳେ।
ସହର ଅନୁସାରେ ସମୟ — 16 ମେ 2027
| ସହର | ତାରିଖ | ପାରଣ ସମୟ |
|---|---|---|
| ଭୁବନେଶ୍ୱର | 16 ମେ | 5:09 AM – 7:47 AM17 ମେ, ସୋମବାର |
| ଇନ୍ଦୋର | 16 ମେ | 5:45 AM – 8:24 AM17 ମେ, ସୋମବାର |
| ଦିଲ୍ଲୀ | 16 ମେ | 5:29 AM – 8:13 AM17 ମେ, ସୋମବାର |
| ମୁମ୍ବାଇ | 16 ମେ | 6:03 AM – 8:40 AM17 ମେ, ସୋମବାର |
| ଲକ୍ଷ୍ନୌ | 16 ମେ | 5:18 AM – 8:00 AM17 ମେ, ସୋମବାର |
| ପାଟନା | 16 ମେ | 5:03 AM – 7:44 AM17 ମେ, ସୋମବାର |
| ଜୟପୁର | 16 ମେ | 5:38 AM – 8:20 AM17 ମେ, ସୋମବାର |
| ଭୋପାଳ | 16 ମେ | 5:38 AM – 8:18 AM17 ମେ, ସୋମବାର |
| ପୁଣେ | 16 ମେ | 6:00 AM – 8:37 AM17 ମେ, ସୋମବାର |
| ଅହମଦାବାଦ | 16 ମେ | 5:58 AM – 8:37 AM17 ମେ, ସୋମବାର |
| କୋଲକାତା | 16 ମେ | 4:56 AM – 7:35 AM17 ମେ, ସୋମବାର |
| ହାଇଦ୍ରାବାଦ | 16 ମେ | 5:43 AM – 8:19 AM17 ମେ, ସୋମବାର |
| ବାରାଣସୀ | 16 ମେ | 5:12 AM – 7:53 AM17 ମେ, ସୋମବାର |
| ଚେନ୍ନାଇ | 16 ମେ | 5:43 AM – 8:16 AM17 ମେ, ସୋମବାର |
| ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ | 16 ମେ | 5:54 AM – 8:27 AM17 ମେ, ସୋମବାର |
| ତିରୁବନନ୍ତପୁରମ | 16 ମେ | 6:03 AM – 8:33 AM17 ମେ, ସୋମବାର |