ପାପମୋଚନୀ ଏକାଦଶୀ — ବ୍ରତ କଥା

ପାପମୋଚନୀ ଏକାଦଶୀ — କେବେ
- 2 ଅପ୍ରେଲ 2027, ଶୁକ୍ରବାର
ଏହି ଦିନ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?
ଚୈତ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀକୁ ପାପମୋଚନୀ ଏକାଦଶୀ କୁହାଯାଏ। ନାମର ଅର୍ଥ ହିଁ ହେଲା, ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କରୁଥିବା। ଏହି ବ୍ରତ ହୋଲି ପରେ ଓ ଚୈତ୍ର ନବରାତ୍ରି ପୂର୍ବରୁ ଆସେ, ଆଉ ବ୍ରତ ପରମ୍ପରାରେ ଏହାକୁ ବର୍ଷର ଶେଷ ଏକାଦଶୀ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ଏକାଦଶୀର ବ୍ରତ ବର୍ଷ ଚୈତ୍ରରୁ ଚୈତ୍ର ଯାଏଁ ଗଣାଯାଏ, ଅଥଚ ବ୍ରତ ପ୍ରକଟ ହେବାର ଦିନ ମାର୍ଗଶିର କୃଷ୍ଣ ଏକାଦଶୀ ବୋଲି ମନାଯାଏ; ତେଣୁ ଏହି ଦୁଇ ଗଣନା ପରସ୍ପର ସହ ବାଧେ ନାହିଁ। କଥା କହେ ଯେ ଜାଣିଶୁଣି ବା ଅଜାଣତରେ ହୋଇଥିବା ଭୁଲର ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ ଏହି ଦିନ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଗରେ ରଖିଲେ ମନ ହାଲୁକା ହୁଏ।
କଥା
କଥା ଅନୁସାରେ ଚୈତ୍ରରଥ ନାମରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ବନ ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ପ୍ରତି ଋତୁରେ ଫୁଲ ଫୁଟିଥାଏ ଆଉ ଗନ୍ଧର୍ବ ଅପ୍ସରାମାନେ ବିହାର କରିବାକୁ ଆସୁଥିଲେ। ସେହି ବନର ଏକ ଶାନ୍ତ କୋଣରେ ଚ୍ୟବନ ଋଷିଙ୍କ ପୁତ୍ର ମେଧାବୀ କଠୋର ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ସେ ଶିବଙ୍କ ଉପାସକ ଥିଲେ, ଆଉ ବର୍ଷ ବର୍ଷର ସାଧନାରେ ତାଙ୍କ ତେଜ ଏମିତି ହୋଇଥିଲା ଯେ ବନର ପଶୁପକ୍ଷୀ ବି ତାଙ୍କ ଆଖପାଖରେ ନିର୍ଭୟରେ ବୁଲୁଥିଲେ।

କାମଦେବଙ୍କୁ ଏହି ତପସ୍ୟା ଖଟକିଲା। ସେ ମଞ୍ଜୁଘୋଷା ନାମରେ ଜଣେ ଅପ୍ସରାଙ୍କୁ ସେହି ବନକୁ ପଠାଇଲେ। ମଞ୍ଜୁଘୋଷା ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମଠାରୁ କିଛି ଦୂରରେ ଆସନ ପକାଇଲେ ଓ ବୀଣାରେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଦିନ ବିତିଚାଲିଲା, ଆଉ ସେହି ସ୍ୱର ପ୍ରତିଦିନ ଟିକିଏ ଟିକିଏ ପାଖକୁ ଆସିଲା। ଦିନେ ମେଧାବୀଙ୍କ ଆଖି ଖୋଲିଲା, ସେ ଗୀତ ଶୁଣିଲେ, ଆଉ ତାଙ୍କ ମନ ସାଧନାରୁ ହଟି ସେହି ସ୍ୱରରେ ବାନ୍ଧି ହୋଇଗଲା।

ତାପରେ ସମୟର ଜଣା ହିଁ ପଡ଼ିଲା ନାହିଁ। ମେଧାବୀ ମଞ୍ଜୁଘୋଷାଙ୍କ ସହ ରହିଲେ ଆଉ ତାଙ୍କୁ ଲାଗିଲା ଯେ କିଛି ଦିନ ମାତ୍ର ବିତିଛି। କଥା କହେ ଯେ ଏହିପରି ସତାବନ ବର୍ଷ ବିତିଗଲା। ଦିନେ ମଞ୍ଜୁଘୋଷା ହାତ ଯୋଡ଼ି କହିଲେ, ମୁନିବର, ଏବେ ମୋତେ ଦେବଲୋକକୁ ଫେରିବାର ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହା ଶୁଣୁ ଶୁଣୁ ମେଧାବୀ ଯେମିତି ନିଦରୁ ଉଠିଲେ। ସେ ନିଜ ଆଡ଼କୁ ଚାହିଁଲେ ଓ ଦେଖିଲେ ଯେ ବର୍ଷ ବର୍ଷର ତପସ୍ୟା ପାଉଁଶ ହୋଇସାରିଛି।

କ୍ରୋଧରେ ସେ ମଞ୍ଜୁଘୋଷାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ ଯେ ତୁମେ ପିଶାଚିନୀ ହୋଇଯାଅ। ଅପ୍ସରା ତାଙ୍କ ପାଦତଳେ ପଡ଼ି କହିଲେ, ଆପଣଙ୍କ ସହ ବିତିଥିବା ବର୍ଷମାନଙ୍କରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଅପମାନ କରିନାହିଁ; ଏବେ ଏହି ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାର ବାଟ ବି କୁହନ୍ତୁ। ତାଙ୍କ ବିନତି ଶୁଣି ମୁନିଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ ହେଲା ଆଉ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଦଶା ଉପରେ ଲଜ୍ଜା ଲାଗିଲା। ସେ କହିଲେ, ଚୈତ୍ର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ କର, ଏହା ପାପମୋଚନୀ।

ଏହା ପରେ ମେଧାବୀ ନିଜ ପିତା ଚ୍ୟବନ ଋଷିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ଚ୍ୟବନ ସବୁ କଥା ଶୁଣି ସିଧା କହିଲେ, ପୁତ୍ର, ପ୍ରଥମେ ତୁମେ କାମନାରେ ନିଜ ତପ ହରାଇଲ ଆଉ ତାପରେ କ୍ରୋଧରେ ଜଣେ ନାରୀଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲ। ଦୁଇଟି ଭୁଲ ତୁମର। ଯେଉଁ ବ୍ରତ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ କହିଛ, ସେହି ବ୍ରତ ତୁମେ ବି କର। ମେଧାବୀ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇ ଏହା ସ୍ୱୀକାର କଲେ ଓ ସେହି ଏକାଦଶୀର ବ୍ରତ ପୂରା ମନରେ କଲେ।

କଥା କହେ ଯେ ବ୍ରତର ପ୍ରଭାବରେ ମେଧାବୀଙ୍କ ମନ ନିର୍ମଳ ହେଲା ଓ ତାଙ୍କ ସାଧନା ପୁଣି ଜମିଲା, ଆଉ ମଞ୍ଜୁଘୋଷା ବି ପିଶାଚ ଦେହରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ନିଜ ପୂର୍ବ ରୂପରେ ଦେବଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି କଥାର ଭାବ ହେଲା ଯେ କାମନା ଓ କ୍ରୋଧ, ଦୁହେଁ ବଡ଼ ତପକୁ କ୍ଷଣକରେ ନଷ୍ଟ କରିଦିଅନ୍ତି, ଆଉ ଦୁହିଁଙ୍କର ଔଷଧ ଗୋଟିଏ, ଫେରିଆସିବା। ପାପମୋଚନୀ ଏକାଦଶୀ ସେହି ଫେରିଆସିବାର ଦିନ।

ପରମ୍ପରାରେ ମନାଯାଏ ଯେ ଏହି ଦିନ ସଚ୍ଚା ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ ସହ ବ୍ରତ ରଖିଲେ ଓ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମ ନେଲେ ମନର ବୋଝ ଓହ୍ଲାଏ। କଥା କୌଣସି ଚମତ୍କାରର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଏ ନାହିଁ; ସେ ଏତିକି କହେ ଯେ ଭୁଲ ସ୍ୱୀକାର କରିବା ହିଁ ସୁଧାରର ପ୍ରଥମ ପାହାଚ। ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନକୁ ନିର୍ମଳ ରଖନ୍ତୁ।
କିପରି ପାଳନ କରାଯାଏ
- ଦିନସାରା କ୍ରୋଧ, କଟୁ କଥା ଓ ପରନିନ୍ଦାରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ; ଏହାକୁ ହିଁ ଏହି ବ୍ରତର ପ୍ରକୃତ ନିୟମ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
- ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ହଳଦିଆ ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ, ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଓ ଫଳ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ, ଦୀପ ଜାଳନ୍ତୁ, ପାପମୋଚନୀ ଏକାଦଶୀର କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ ଓ ଓଁ ନମୋ ଭଗବତେ ବାସୁଦେବାୟ ଜପ କରନ୍ତୁ।
- ଦଶମୀ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଥରେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ, ରସୁଣ, ପିଆଜ ଓ ଚାଉଳ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ; ଏକାଦଶୀରେ ସଂକଳ୍ପ ନେଇ ଦିନସାରା ଅନ୍ନ, ବିଶେଷ କରି ଭାତ ଖାଆନ୍ତୁ ନାହିଁ ଏବଂ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଫଳ, କ୍ଷୀର ଓ ଜଳରେ ରୁହନ୍ତୁ। ଅସୁସ୍ଥ, ବୟସ୍କ, ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା ଓ ଔଷଧ ଖାଉଥିବା ଲୋକେ ନିଜ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦେଖି ହିଁ ବ୍ରତ ରଖନ୍ତୁ।
- ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଭଜନ କୀର୍ତ୍ତନ ବା ପାଠ କରନ୍ତୁ।
- ପରଦିନ ଦ୍ୱାଦଶୀ ସକାଳେ ସ୍ନାନ, ପୂଜା ଓ ଯଥାଶକ୍ତି ଅନ୍ନଦାନ ପରେ ପାରଣ କରନ୍ତୁ, ଅର୍ଥାତ୍ ବ୍ରତ ଭାଙ୍ଗନ୍ତୁ। ପାରଣର ସମୟ ସ୍ଥାନ ଓ ତିଥି ଅନୁସାରେ ବଦଳେ, ତେଣୁ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ପାଞ୍ଜି ଦେଖିନିଅନ୍ତୁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ପାପମୋଚନୀ ଏକାଦଶୀ 2027 କେବେ?
ପାପମୋଚନୀ ଏକାଦଶୀ 2027 2 ଅପ୍ରେଲ 2027, ଶୁକ୍ରବାର ରେ ପଡ଼ିଛି। ତାରିଖଗୁଡ଼ିକ ଦିଲ୍ଲୀର ହିନ୍ଦୁ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁସାରେ; ଅନ୍ୟ ସହରରେ ଗୋଟିଏ ଦିନର ଫରକ ହୋଇପାରେ।
ପାପମୋଚନୀ ଏକାଦଶୀ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?
ଚୈତ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀକୁ ପାପମୋଚନୀ ଏକାଦଶୀ କୁହାଯାଏ।
ଉତ୍ସ
ଏହି ବ୍ରତକଥା ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଚଳିତ ରୂପରେ ଭବିଷ୍ୟୋତ୍ତର ପୁରାଣରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦ ଭାବରେ ଦିଆଯାଏ; କେତେକ ସଂକଳନ ଏହାକୁ ପଦ୍ମ ପୁରାଣରେ ମହର୍ଷି ଲୋମଶ ଓ ରାଜା ମାନ୍ଧାତାଙ୍କ ସଂବାଦ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି। ଏଠାରେ ସେହି ପ୍ରଚଳିତ କଥାର ସାର ନିଜ ଭାଷାରେ କୁହାଯାଇଛି।
ସହର ଅନୁସାରେ ସମୟ — 2 ଅପ୍ରେଲ 2027
| ସହର | ତାରିଖ | ପାରଣ ସମୟ |
|---|---|---|
| ଭୁବନେଶ୍ୱର | 2 ଅପ୍ରେଲ | 1:05 PM – 3:33 PM3 ଅପ୍ରେଲ, ଶନିବାର |
| ଇନ୍ଦୋର | 2 ଅପ୍ରେଲ | 1:45 PM – 4:14 PM3 ଅପ୍ରେଲ, ଶନିବାର |
| ଦିଲ୍ଲୀ | 2 ଅପ୍ରେଲ | 1:40 PM – 4:10 PM3 ଅପ୍ରେଲ, ଶନିବାର |
| ମୁମ୍ବାଇ | 2 ଅପ୍ରେଲ | 1:56 PM – 4:25 PM3 ଅପ୍ରେଲ, ଶନିବାର |
| ଲକ୍ଷ୍ନୌ | 2 ଅପ୍ରେଲ | 1:25 PM – 3:55 PM3 ଅପ୍ରେଲ, ଶନିବାର |
| ପାଟନା | 2 ଅପ୍ରେଲ | 1:08 PM – 3:37 PM3 ଅପ୍ରେଲ, ଶନିବାର |
| ଜୟପୁର | 2 ଅପ୍ରେଲ | 1:45 PM – 4:15 PM3 ଅପ୍ରେଲ, ଶନିବାର |
| ଭୋପାଳ | 2 ଅପ୍ରେଲ | 1:38 PM – 4:08 PM3 ଅପ୍ରେଲ, ଶନିବାର |
| ପୁଣେ | 2 ଅପ୍ରେଲ | 1:52 PM – 4:21 PM3 ଅପ୍ରେଲ, ଶନିବାର |
| ଅହମଦାବାଦ | 2 ଅପ୍ରେଲ | 1:58 PM – 4:27 PM3 ଅପ୍ରେଲ, ଶନିବାର |
| କୋଲକାତା | 2 ଅପ୍ରେଲ | 12:55 PM – 3:24 PM3 ଅପ୍ରେଲ, ଶନିବାର |
| ହାଇଦ୍ରାବାଦ | 2 ଅପ୍ରେଲ | 1:34 PM – 4:02 PM3 ଅପ୍ରେଲ, ଶନିବାର |
| ବାରାଣସୀ | 2 ଅପ୍ରେଲ | 1:16 PM – 3:46 PM3 ଅପ୍ରେଲ, ଶନିବାର |
| ଚେନ୍ନାଇ | 2 ଅପ୍ରେଲ | 1:26 PM – 3:53 PM3 ଅପ୍ରେଲ, ଶନିବାର |
| ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ | 2 ଅପ୍ରେଲ | 1:37 PM – 4:04 PM3 ଅପ୍ରେଲ, ଶନିବାର |
| ତିରୁବନନ୍ତପୁରମ | 2 ଅପ୍ରେଲ | 1:39 PM – 4:06 PM3 ଅପ୍ରେଲ, ଶନିବାର |