ରମା ଏକାଦଶୀ — ବ୍ରତ କଥା

ରମା ଏକାଦଶୀ — କେବେ
- 5 ନଭେମ୍ବର 2026, ଗୁରୁବାର
- 25 ଅକ୍ଟୋବର 2027, ସୋମବାର
ଏହି ଦିନ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀକୁ ରମା ଏକାଦଶୀ କୁହାଯାଏ। ରମା ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ହିଁ ଏକ ନାମ, ଆଉ ଏହି ଏକାଦଶୀ ଦୀପାବଳିର କିଛି ଦିନ ଆଗରୁ ଆସେ, ସେଥିପାଇଁ ଏହି ଦିନ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣଙ୍କ ଏକାଠି ପୂଜା କରାଯାଏ। କଥା କହେ ଯେ ଏହି ବ୍ରତ ମନର ବୋଝ ହାଲୁକା କରେ ଆଉ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କରାଯାଇଥିବା ଗୋଟିଏ ବ୍ରତ ବି ବୃଥା ଯାଏ ନାହିଁ। ଏହି କଥାରେ ଏହା ବି ଆସେ ଯେ ମନ ବିନା କରାଯାଇଥିବା ବ୍ରତ ଅଧୁରା ଫଳ ଦିଏ।
କଥା
ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଶୁଣାଇଲେ। ପୁରୁଣା କାଳରେ ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ନାମରେ ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ, ବଡ଼ ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତ। ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଏକାଦଶୀର ନିୟମ ଏତେ କଡ଼ା ଥିଲା ଯେ ସେଦିନ ନଗରର କୌଣସି ଘରେ ଚୁଲି ଜଳୁନଥିଲା। ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଝିଅ ଥିଲେ, ନାମ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା। ତାଙ୍କ ବିବାହ ରାଜା ଚନ୍ଦ୍ରସେନଙ୍କ ପୁଅ ଶୋଭନଙ୍କ ସହ ହୋଇଥିଲା। ଶୋଭନ ସୁନ୍ଦର ଓ ସରଳ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶରୀରରେ ବହୁତ କୋମଳ, ଅଧା ଦିନର ଭୋକ ବି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଭାରି ଥିଲା।

ଥରେ ଶୋଭନ ନିଜ ଶ୍ୱଶୁରଘରକୁ ଆସିଥିଲେ, ଆଉ ସେହି ସମୟରେ କାର୍ତ୍ତିକ କୃଷ୍ଣର ରମା ଏକାଦଶୀ ପଡ଼ିଲା। ନଗରରେ ଘୋଷଣା ହେଲା ଯେ କାଲି କୌଣସି ଘରେ ଅନ୍ନ ରନ୍ଧା ହେବ ନାହିଁ। ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଡରିଗଲେ। ସେ କହିଲେ, ଆପଣ ଭିତରେ ରୁହନ୍ତୁ ନାହିଁ, ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଯାଆନ୍ତୁ, ଏଠାର ନିୟମ ଆପଣ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ। ଶୋଭନ କହିଲେ, ଯେଉଁ ଘରେ ମୁଁ ଅତିଥି, ତାର ନିୟମ ଭାଙ୍ଗି ମୁଁ ଭୋଜନ କରିବି ନାହିଁ। ଯାହା ସମସ୍ତେ କରିବେ, ମୁଁ ବି ତାହା କରିବି। ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ପୁଣି ବୁଝାଇଲେ, ବ୍ରତ ଶରୀରରେ ନୁହେଁ, ମନରେ ହୁଏ; ଆପଣ ମନରେ ରଖନ୍ତୁ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଶରୀରକୁ ଏତେ କଷ୍ଟ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଶୋଭନ କଥାଟିକୁ ହସରେ ଉଡ଼ାଇଦେଲେ।

ସେ ବ୍ରତ ରଖିଲେ। ଦିନସାରା ପାଣି ବି ପିଇଲେ ନାହିଁ ଆଉ ରାତିସାରା ଜାଗି ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ ଶୁଣିଲେ। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଶରୀର ଏହା ସହିପାରିଲା ନାହିଁ, ଆଉ ଭୋର ହେବା ଆଗରୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣ ଚାଲିଗଲା। ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗାଙ୍କ ଉପରେ ଦୁଃଖର ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଲା। ପିତା ତାଙ୍କୁ ବୁଝାଇଲେ ଓ ନିଜ ପାଖରେ ରଖିଲେ। ସେ ନିଜ ବାପଘରେ ରହି ପୂର୍ବ ପରି ପ୍ରତି ଏକାଦଶୀର ବ୍ରତ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ରଖୁଥିଲେ।

ସେହି ଗୋଟିଏ ବ୍ରତର ବଳରେ ଶୋଭନ ମନ୍ଦରାଚଳ ପର୍ବତରେ ଦେବପୁର ନାମରେ ଏକ ନଗରୀ ପାଇଲେ, ସୁନା ଓ ରତ୍ନରେ ଭରା, ଯେଉଁଠି ସେ ରାଜା ପରି ରହୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେହି ନଗରୀରେ ଗୋଟିଏ ଅଭାବ ଥିଲା। ତାହା କେବେ ସ୍ଥିର ଲାଗୁନଥିଲା, ଯେମିତି ପାଣି ଉପରେ ପଡ଼ିଥିବା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଥରୁଥାଏ। କାରଣ ଥିଲା ଯେ ଶୋଭନ ବ୍ରତ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ନୁହେଁ, ବାଧ୍ୟତା ଓ ସଙ୍କୋଚରେ ରଖିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମନରେ ଭାବ ନଥିଲା, କେବଳ ସଂକଳ୍ପ ଥିଲା।

କିଛି ସମୟ ପରେ ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ନଗରର ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସୋମ ଶର୍ମା, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରି କରି ମନ୍ଦରାଚଳରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ଆଉ ସେହି ଝଲମଲ ନଗରୀ ଦେଖି ଅଟକିଗଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଶୋଭନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ। ଶୋଭନ ତାଙ୍କୁ ସବୁ କହି କହିଲେ, ଏହି ନଗରୀ ସୁନ୍ଦର କିନ୍ତୁ ସ୍ଥିର ନୁହେଁ। ଆପଣ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗାଙ୍କୁ ଯାଇ ଏହା କହିଦେବେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଫେରି ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗାଙ୍କୁ ସବୁ କହିଲେ।

ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ତାଙ୍କ ସହ ମନ୍ଦରାଚଳରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ କହିଲେ, ପିଲାଦିନରୁ ମୁଁ ଯେତେ ଏକାଦଶୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ରଖିଛି, ସେ ସବୁର ପୁଣ୍ୟ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଉଛି। କଥା କହେ ଯେ ସେହି କ୍ଷଣରେ ସେହି ଥରୁଥିବା ନଗରୀ ସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା ଓ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ରହିଗଲା, ଆଉ ଦୁହେଁ ସେଠାରେ ଏକାଠି ରହିଲେ।

କଥା କହେ ଯେ ରମା ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ମନର ଭାର ଓହ୍ଲାଇଦିଏ ଆଉ ଏହାକୁ ଶୁଣୁଥିବା ଲୋକ ବି ପୁଣ୍ୟ ପାଏ। କିନ୍ତୁ ଏହାର ସାର ଏହି କଥାର ମଝିରେ ଲୁଚିଛି। ବ୍ରତ ଶରୀରରେ ନୁହେଁ, ମନରେ ହୁଏ। ଭାବ ବିନା ରଖାଯାଇଥିବା ନିୟମ ଥରୁଥାଏ, ଆଉ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଗୋଟିଏ ଦିନ ବି ଆଉ ଜଣଙ୍କ ଜୀବନ ସମ୍ଭାଳିନିଏ। ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ଘରେ ସ୍ଥିରତା ବଜାୟ ରଖନ୍ତୁ।
କିପରି ପାଳନ କରାଯାଏ
- ଦୀପାବଳି ପାଖେଇ ଆସୁଥିବାରୁ ଏହି ଦିନ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣଙ୍କ ଏକାଠି ପୂଜା କରାଯାଏ; ହଳଦିଆ ଫୁଲ, ତୁଳସୀ ପତ୍ର, ପଦ୍ମ ଓ ଋତୁ ଫଳ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ, ତୁଳସୀ ଦିନେ ଆଗରୁ ତୋଳି ରଖନ୍ତୁ।
- ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଘରେ ଓ ତୁଳସୀ ଚଉରା ପାଖରେ ଘିଅ ଦୀପ ଜାଳନ୍ତୁ; ଦୀପ ଓ ଅନ୍ନ ଦାନକୁ ଏହି ଦିନର ବିଶେଷ ଦାନ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
- ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହି ଏକାଦଶୀ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ହବିଷ୍ୟ ବ୍ରତ ଭିତରେ ପଡ଼େ; ହବିଷ୍ୟାଳିମାନେ ଏହି ଦିନ ନିଜ ପରିବାରର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବ୍ରତ ପାଳନ୍ତି।
- ଦଶମୀ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଥରେ ହାଲୁକା ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ; ଏକାଦଶୀରେ ଅନ୍ନ ଓ ଚାଉଳ ଛଡ଼ାଯାଏ ଏବଂ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଫଳାହାର ବା ନିର୍ଜଳା ବ୍ରତ ରଖାଯାଏ। କଥା ନିଜେ ଶିଖାଏ ଯେ ବ୍ରତ ମନର, ତେଣୁ ଅସୁସ୍ଥ, ବୟସ୍କ, ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା ଓ ଔଷଧ ଖାଉଥିବା ଲୋକେ ନିଜ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦେଖି ହିଁ ବ୍ରତ ରଖନ୍ତୁ।
- ରାତିରେ ଜାଗି ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ ନିଅନ୍ତୁ ବା ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ, ଏବଂ କୌଣସି ଅଭାବୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ।
- ପରଦିନ ଦ୍ୱାଦଶୀ ସକାଳେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ପାରଣ କରନ୍ତୁ। ପାରଣର ସମୟ ସ୍ଥାନ ଓ ପ୍ରତି ବର୍ଷର ତିଥି ଅନୁସାରେ ବଦଳେ, ତେଣୁ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ପାଞ୍ଜି ଦେଖିନିଅନ୍ତୁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ରମା ଏକାଦଶୀ 2026 କେବେ?
ରମା ଏକାଦଶୀ 2026 5 ନଭେମ୍ବର 2026, ଗୁରୁବାର ରେ ପଡ଼ିଛି। ତାରିଖଗୁଡ଼ିକ ଦିଲ୍ଲୀର ହିନ୍ଦୁ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁସାରେ; ଅନ୍ୟ ସହରରେ ଗୋଟିଏ ଦିନର ଫରକ ହୋଇପାରେ।
ରମା ଏକାଦଶୀ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀକୁ ରମା ଏକାଦଶୀ କୁହାଯାଏ।
ଉତ୍ସ
ରମା ଏକାଦଶୀର ବ୍ରତକଥା ପରମ୍ପରାରେ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଶୁଣାନ୍ତି। ବ୍ରତକଥା ସଂକଳନରେ ଏହାକୁ ପ୍ରାୟ ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣ ସହିତ ଯୋଡ଼ାଯାଏ, ଅଥଚ ଅଧିକାଂଶ ସଂଗ୍ରହ ଚବିଶ ଏକାଦଶୀର ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଏକାଦଶୀ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ପରମ୍ପରାରେ ରଖନ୍ତି; ସେଥିପାଇଁ ଦୁଇଟି ନାମ ପ୍ରଚଳିତ। କେତେକ ପ୍ରଚଳିତ ପାଠରେ ଶୁଣୁଥିବା ଜଣ ଅର୍ଜୁନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ଏବଂ ନଗରୀର ନାମ ଦେବପୁର ସହିତ କେଉଁଠି କିଛି ଅଲଗା ମିଳେ; ଏଠାରେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଚଳିତ ରୂପ ଦିଆଯାଇଛି।
ସହର ଅନୁସାରେ ସମୟ — 5 ନଭେମ୍ବର 2026
| ସହର | ତାରିଖ | ପାରଣ ସମୟ |
|---|---|---|
| ଭୁବନେଶ୍ୱର | 5 ନଭେମ୍ବର | 5:51 AM – 8:06 AM6 ନଭେମ୍ବର, ଶୁକ୍ରବାର |
| ଇନ୍ଦୋର | 5 ନଭେମ୍ବର | 6:34 AM – 8:48 AM6 ନଭେମ୍ବର, ଶୁକ୍ରବାର |
| ଦିଲ୍ଲୀ | 5 ନଭେମ୍ବର | 6:36 AM – 8:48 AM6 ନଭେମ୍ବର, ଶୁକ୍ରବାର |
| ମୁମ୍ବାଇ | 5 ନଭେମ୍ବର | 6:41 AM – 8:57 AM6 ନଭେମ୍ବର, ଶୁକ୍ରବାର |
| ଲକ୍ଷ୍ନୌ | 5 ନଭେମ୍ବର | 6:19 AM – 8:31 AM6 ନଭେମ୍ବର, ଶୁକ୍ରବାର |
| ପାଟନା | 5 ନଭେମ୍ବର | 6:00 AM – 8:13 AM6 ନଭେମ୍ବର, ଶୁକ୍ରବାର |
| ଜୟପୁର | 5 ନଭେମ୍ବର | 6:40 AM – 8:52 AM6 ନଭେମ୍ବର, ଶୁକ୍ରବାର |
| ଭୋପାଳ | 5 ନଭେମ୍ବର | 6:28 AM – 8:42 AM6 ନଭେମ୍ବର, ଶୁକ୍ରବାର |
| ପୁଣେ | 5 ନଭେମ୍ବର | 6:36 AM – 8:53 AM6 ନଭେମ୍ବର, ଶୁକ୍ରବାର |
| ଅହମଦାବାଦ | 5 ନଭେମ୍ବର | 6:47 AM – 9:02 AM6 ନଭେମ୍ବର, ଶୁକ୍ରବାର |
| କୋଲକାତା | 5 ନଭେମ୍ବର | 5:43 AM – 7:58 AM6 ନଭେମ୍ବର, ଶୁକ୍ରବାର |
| ହାଇଦ୍ରାବାଦ | 5 ନଭେମ୍ବର | 6:16 AM – 8:34 AM6 ନଭେମ୍ବର, ଶୁକ୍ରବାର |
| ବାରାଣସୀ | 5 ନଭେମ୍ବର | 6:09 AM – 8:22 AM6 ନଭେମ୍ବର, ଶୁକ୍ରବାର |
| ଚେନ୍ନାଇ | 5 ନଭେମ୍ବର | 6:04 AM – 8:23 AM6 ନଭେମ୍ବର, ଶୁକ୍ରବାର |
| ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ | 5 ନଭେମ୍ବର | 6:15 AM – 8:34 AM6 ନଭେମ୍ବର, ଶୁକ୍ରବାର |
| ତିରୁବନନ୍ତପୁରମ | 5 ନଭେମ୍ବର | 6:12 AM – 8:33 AM6 ନଭେମ୍ବର, ଶୁକ୍ରବାର |