କାମଦା ଏକାଦଶୀ — ବ୍ରତ କଥା

କାମଦା ଏକାଦଶୀ — କେବେ
- 17 ଅପ୍ରେଲ 2027, ଶନିବାର
ଏହି ଦିନ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?
ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀକୁ କାମଦା ଏକାଦଶୀ କୁହାଯାଏ। ଏହା ନବବର୍ଷ ଓ ଚୈତ୍ର ନବରାତ୍ରି ଠିକ୍ ପରେ ଆସେ, ତେଣୁ ବ୍ରତ ପରମ୍ପରାରେ ଏହାକୁ ବର୍ଷର ପ୍ରଥମ ଏକାଦଶୀ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ଏକାଦଶୀର ବ୍ରତ ବର୍ଷ ଚୈତ୍ରରୁ ଚୈତ୍ର ଯାଏଁ ଗଣାଯାଏ, ଅଥଚ ବ୍ରତ ପ୍ରକଟ ହେବାର ଦିନ ମାର୍ଗଶିର କୃଷ୍ଣ ଏକାଦଶୀ ବୋଲି ମନାଯାଏ; ତେଣୁ ଏହି ଦୁଇ ଗଣନା ପରସ୍ପର ସହ ବାଧେ ନାହିଁ। କାମଦାର ଅର୍ଥ ହେଲା, ମନର ଶୁଭ କାମନା ପୂରଣ କରୁଥିବା। ଏହାର କଥା ବିଶେଷ, କାରଣ ଏଥିରେ ପତ୍ନୀ ନିଜ ବ୍ରତର ପୁଣ୍ୟ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି।
କଥା
କଥା କହେ ଯେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ନଗର ଥିଲା, ଯାହାର ରାଜା ଥିଲେ ପୁଣ୍ଡରୀକ। ତାଙ୍କ ଦରବାର ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟରେ ଭରି ରହୁଥିଲା। ସେଠାରେ ଲଳିତ ନାମରେ ଜଣେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଗାଉଥିଲେ ଆଉ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଲଳିତା ନାଚୁଥିଲେ। ଦୁହେଁ ପରସ୍ପରକୁ ଏତେ ଭଲ ପାଉଥିଲେ ଯେ ଅଳ୍ପ ସମୟର ଦୂରତା ବି ସେମାନଙ୍କୁ ଭାରି ଲାଗୁଥିଲା। ନଗରର ଲୋକେ କହୁଥିଲେ ଯେ ଲଳିତଙ୍କ ସ୍ୱର ଓ ଲଳିତାଙ୍କ ପାଦ ଗୋଟିଏ ଧଡ଼କନରେ ଚାଲେ।

ଦିନେ ଲଳିତା କୌଣସି କାରଣରୁ ଦରବାରକୁ ଆସିପାରିଲେ ନାହିଁ ଆଉ ଲଳିତ ଏକା ଗାଇବାକୁ ବସିଲେ। ଗାଉ ଗାଉ ତାଙ୍କ ମନ ପତ୍ନୀଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଚାଲିଗଲା। ସ୍ୱର ଟଳିଲା, ତାଳ ଛାଡ଼ିଗଲା ଆଉ ଶବ୍ଦ ବିଗିଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲା। ସଭାରେ ବସିଥିବା ନାଗରାଜ କର୍କୋଟକ ଏହା ଧରିପକାଇଲେ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଦେଲେ ଯେ ଏହି ଗାୟକର ମନ ଏଠାରେ ନାହିଁ, ତାର ଧ୍ୟାନ ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି। ରାଜା ପୁଣ୍ଡରୀକଙ୍କୁ ଏହା ନିଜ ସଭା ଓ କଳା, ଦୁହିଁଙ୍କର ଅପମାନ ଲାଗିଲା।

କ୍ରୋଧରେ ରାଜା ଶାପ ଦେଲେ, ତୁ ମଣିଷ ବେଶରେ ରହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ, ରାକ୍ଷସ ହୋଇଯା। ଶାପ କହିବା ମାତ୍ରେ ଲଳିତଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ଗନ୍ଧର୍ବ ରୂପ ବଦଳିଗଲା। ତାଙ୍କ ଶରୀର ଭୟଙ୍କର ଓ ବିଶାଳ ହୋଇଗଲା, ମୁହଁରୁ ନିଆଁ ଭଳି ଗରମ ନିଶ୍ୱାସ ବାହାରିଲା, ଆଉ ତାଙ୍କ ସ୍ମୃତି ଝାପ୍ସା ହୋଇଗଲା। ସେ ନଗର ଛାଡ଼ି ଜଙ୍ଗଲରେ ବୁଲିବାକୁ ଲାଗିଲେ ଓ ନିଜ ରୂପକୁ ନିଜେ ଡରୁଥିଲେ।

ଲଳିତା ପତିଙ୍କ ସାଥ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ। ସେ ସେହି ରାକ୍ଷସ ଦେହ ପଛେ ପଛେ ବନରୁ ବନ ବୁଲିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଖାଇବା ପିଇବାର ମନେ ପକାଉଥିଲେ ଓ କାନ୍ଦୁଥିଲେ ଯେ ଏହି ଶାପର ଅନ୍ତ କେମିତି ହେବ। ବୁଲୁ ବୁଲୁ ସେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ମହର୍ଷି ଶୃଙ୍ଗୀଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ମୁନିଙ୍କ ପାଦତଳେ ବସି ସେ ସବୁ କଥା କହିଲେ ଓ ପଚାରିଲେ, ମୁନିବର, ମୋ ପତି ଏହି ଦେହରୁ କେମିତି ମୁକ୍ତି ପାଇବେ?

ମହର୍ଷି ଶୃଙ୍ଗୀ କହିଲେ, ଝିଅ, କାଲି ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀ, ଯାହାକୁ କାମଦା କୁହାଯାଏ। ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ଏହାର ବ୍ରତ କର, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା କର, ଆଉ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଏହି ବ୍ରତର ପୁଣ୍ୟ ନିଜ ପତିଙ୍କ ନାମରେ ଅର୍ପଣ କର। ଲଳିତା ସେମିତି କଲେ। ସେ ନିରାହାର ରହି ଦିନସାରା ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ ନେଲେ, ରାତିରେ ଜାଗର କଲେ ଆଉ ପରଦିନ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଗରେ ହାତ ଯୋଡ଼ି କହିଲେ, ମୋ ବ୍ରତର ସବୁ ଫଳ ମୋ ପତିଙ୍କୁ ମିଳୁ।

କଥା କହେ ଯେ ସେହି କ୍ଷଣରେ ଲଳିତଙ୍କ ରାକ୍ଷସ ଦେହ ଛାଡ଼ିଗଲା ଆଉ ସେ ନିଜ ପୂର୍ବ ଗନ୍ଧର୍ବ ରୂପକୁ ଫେରିଆସିଲେ। ଦୁହେଁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଓ ନଗରକୁ ଫେରି ନିଜ କଳା ପୁଣି ରାଜା ଓ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। କୁହାଯାଏ ଯେ ରାଜା ପୁଣ୍ଡରୀକ ବି ନିଜ କ୍ରୋଧ ପାଇଁ ଅନୁତାପ କଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଦରରେ ବସାଇଲେ।

ଏହି କଥାର ଭାବ ହେଲା ଯେ କ୍ରୋଧରେ କୁହାଯାଇଥିବା ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟ କାହାର ପୂରା ଜୀବନ ବଦଳାଇପାରେ, ଆଉ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ କରାଯାଇଥିବା ଗୋଟିଏ ବ୍ରତ ତାକୁ ସମ୍ଭାଳି ବି ପାରେ। ପରମ୍ପରାରେ ମନାଯାଏ ଯେ କାମଦା ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ନିଜ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ନିଜର କାହା ପାଇଁ ବି ରଖାଯାଇପାରେ। ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଘରେ ପ୍ରେମ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ବଜାୟ ରଖନ୍ତୁ।
କିପରି ପାଳନ କରାଯାଏ
- ଅନେକ ପରିବାରରେ ଏହି ଦିନ କୌଣସି ଆପଣାର ଲୋକର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବା ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ସଂକଳ୍ପ ନେଇ ବ୍ରତ ରଖାଯାଏ, ଯେମିତି କଥାରେ ଲଳିତା କରିଥିଲେ।
- ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର, ହଳଦିଆ ଫୁଲ, ତୁଳସୀ ପତ୍ର, ଚନ୍ଦନ ଓ ଫଳ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ, କାମଦା ଏକାଦଶୀର କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ ଓ ଓଁ ନମୋ ଭଗବତେ ବାସୁଦେବାୟ ଜପ କରନ୍ତୁ।
- ଦଶମୀ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଥରେ ହାଲୁକା ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ, ଚାଉଳ, ରସୁଣ ଓ ପିଆଜ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ; ଏକାଦଶୀରେ ସ୍ନାନ କରି ସଂକଳ୍ପ ନିଅନ୍ତୁ, ଦିନସାରା ଅନ୍ନ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ ଓ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଫଳାହାର ବା କ୍ଷୀର ଫଳରେ ରୁହନ୍ତୁ। ଅସୁସ୍ଥ, ବୟସ୍କ, ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା ଓ ଔଷଧ ଖାଉଥିବା ଲୋକେ ନିଜ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦେଖି ହିଁ ବ୍ରତ ରଖନ୍ତୁ।
- ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଦୀପ ଜାଳି ଭଜନ କୀର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତୁ; କେହି କେହି ରାତିସାରା ଜାଗର ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି।
- ଦ୍ୱାଦଶୀ ସକାଳେ ସ୍ନାନ, ପୂଜା ଓ ଅନ୍ନଦାନ ପରେ ପାରଣ କରନ୍ତୁ। ପାରଣର ସମୟ ସ୍ଥାନ ଓ ତିଥି ଅନୁସାରେ ବଦଳେ, ତେଣୁ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ପାଞ୍ଜି ଦେଖିନିଅନ୍ତୁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
କାମଦା ଏକାଦଶୀ 2027 କେବେ?
କାମଦା ଏକାଦଶୀ 2027 17 ଅପ୍ରେଲ 2027, ଶନିବାର ରେ ପଡ଼ିଛି। ତାରିଖଗୁଡ଼ିକ ଦିଲ୍ଲୀର ହିନ୍ଦୁ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁସାରେ; ଅନ୍ୟ ସହରରେ ଗୋଟିଏ ଦିନର ଫରକ ହୋଇପାରେ।
କାମଦା ଏକାଦଶୀ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?
ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀକୁ କାମଦା ଏକାଦଶୀ କୁହାଯାଏ।
ଉତ୍ସ
କାମଦା ଏକାଦଶୀର ମହିମାକୁ ପରମ୍ପରାରେ ବରାହ ପୁରାଣ ସହିତ ଯୋଡ଼ାଯାଏ; ଲଳିତ ଓ ଲଳିତାଙ୍କ ଏହି କଥା ବ୍ରତକଥା ସଂକଳନରେ ଏହି ରୂପରେ ପ୍ରଚଳିତ। ନଗରର ନାମ କେତେକ ପାଠରେ ଭୋଗୀପୁର ଓ କେତେକରେ ରତ୍ନପୁର ମିଳେ, ସେଥିପାଇଁ ଏଠାରେ ନାମ ନ ନେଇ କୁହାଯାଇଛି।
ସହର ଅନୁସାରେ ସମୟ — 17 ଅପ୍ରେଲ 2027
| ସହର | ତାରିଖ | ପାରଣ ସମୟ |
|---|---|---|
| ଭୁବନେଶ୍ୱର | 17 ଅପ୍ରେଲ | 5:26 AM – 7:43 AM18 ଅପ୍ରେଲ, ରବିବାର |
| ଇନ୍ଦୋର | 17 ଅପ୍ରେଲ | 6:04 AM – 7:43 AM18 ଅପ୍ରେଲ, ରବିବାର |
| ଦିଲ୍ଲୀ | 17 ଅପ୍ରେଲ | 5:53 AM – 7:43 AM18 ଅପ୍ରେଲ, ରବିବାର |
| ମୁମ୍ବାଇ | 17 ଅପ୍ରେଲ | 6:19 AM – 7:43 AM18 ଅପ୍ରେଲ, ରବିବାର |
| ଲକ୍ଷ୍ନୌ | 17 ଅପ୍ରେଲ | 5:40 AM – 7:43 AM18 ଅପ୍ରେଲ, ରବିବାର |
| ପାଟନା | 17 ଅପ୍ରେଲ | 5:24 AM – 7:43 AM18 ଅପ୍ରେଲ, ରବିବାର |
| ଜୟପୁର | 17 ଅପ୍ରେଲ | 6:00 AM – 7:43 AM18 ଅପ୍ରେଲ, ରବିବାର |
| ଭୋପାଳ | 17 ଅପ୍ରେଲ | 5:57 AM – 7:43 AM18 ଅପ୍ରେଲ, ରବିବାର |
| ପୁଣେ | 17 ଅପ୍ରେଲ | 6:16 AM – 7:43 AM18 ଅପ୍ରେଲ, ରବିବାର |
| ଅହମଦାବାଦ | 17 ଅପ୍ରେଲ | 6:17 AM – 7:43 AM18 ଅପ୍ରେଲ, ରବିବାର |
| କୋଲକାତା | 17 ଅପ୍ରେଲ | 5:14 AM – 7:43 AM18 ଅପ୍ରେଲ, ରବିବାର |
| ହାଇଦ୍ରାବାଦ | 17 ଅପ୍ରେଲ | 5:58 AM – 7:43 AM18 ଅପ୍ରେଲ, ରବିବାର |
| ବାରାଣସୀ | 17 ଅପ୍ରେଲ | 5:33 AM – 7:43 AM18 ଅପ୍ରେଲ, ରବିବାର |
| ଚେନ୍ନାଇ | 17 ଅପ୍ରେଲ | 5:55 AM – 7:43 AM18 ଅପ୍ରେଲ, ରବିବାର |
| ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ | 17 ଅପ୍ରେଲ | 6:06 AM – 7:43 AM18 ଅପ୍ରେଲ, ରବିବାର |
| ତିରୁବନନ୍ତପୁରମ | 17 ଅପ୍ରେଲ | 6:12 AM – 7:43 AM18 ଅପ୍ରେଲ, ରବିବାର |