ପୁତ୍ରଦା ଏକାଦଶୀ — ବ୍ରତ କଥା
ପୁତ୍ରଦା ଏକାଦଶୀ (ପବିତ୍ରା ଏକାଦଶୀ)

ପୁତ୍ରଦା ଏକାଦଶୀ — କେବେ
- 12 ଅଗଷ୍ଟ 2027, ଗୁରୁବାର
ଏହି ଦିନ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?
ଶ୍ରାବଣ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀକୁ ପୁତ୍ରଦା ଏକାଦଶୀ କୁହାଯାଏ। ଅନେକ ଜାଗାରେ ଏହାକୁ ପବିତ୍ରା ବା ପବିତ୍ରୋପନା ଏକାଦଶୀ ବି କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏହି ଦିନ ମନ୍ଦିରରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର, ଅର୍ଥାତ୍ ସୂତାରେ ତିଆରି ପବିତ୍ରକ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। କଥା କହେ ଯେ ଏହି ବ୍ରତ ସନ୍ତାନ କାମନାରେ ରଖାଯାଏ, ଆଉ ଏହା ମନ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିବା ପୁରୁଣା ଭାର ବି ହାଲୁକା କରେ। ସେଥିରୁ ଏହାର ନାମ ପୁତ୍ରଦା ହେଲା।
କଥା
ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଶୁଣାଇଲେ। ନର୍ମଦା କୂଳରେ ମାହିଷ୍ମତୀ ନାମରେ ଏକ ନଗରୀ ଥିଲା, ଆଉ ତାର ରାଜାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ମହୀଜିତ୍। ସେ ନ୍ୟାୟପ୍ରିୟ ଥିଲେ, ଦାନୀ ଥିଲେ, ଆଉ ପ୍ରଜା ତାଙ୍କୁ ବାପା ପରି ମାନୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଘରେ କୌଣସି ସନ୍ତାନ ନଥିଲା। ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ପାଖେଇ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ସେ କହିଲେ, ମୋ କୋଷ ଭରା, କିନ୍ତୁ ଯେମିତି ଖାଲି ଘରେ ଦୀପ ଜଳୁଛି। ମୋ ପରେ ଏହି ରାଜ୍ୟର ଦୀପ କିଏ ସମ୍ଭାଳିବ।

ଦିନେ ସେ ସଭା ଡାକି ନିଜ ଯନ୍ତ୍ରଣା ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ରଖିଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ନଗରର ବଡ଼ ବୁଢ଼ାମାନେ କହିଲେ, ମହାରାଜ, ରାଜାଙ୍କ ଦୁଃଖ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଦୁଃଖ। ଆପଣ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ନ୍ତୁ, ଆମେ ବନକୁ ଯାଇ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ପଚାରିବୁ। କିଛି ଲୋକ ବାହାରିଲେ ଆଉ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲରେ ବହୁତ ଦୂର ଯାଏଁ ଚାଲିଲେ, ଯେଉଁଠି ନଦୀ କୂଳରେ ଋଷି ଲୋମଶଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଥିଲା। ଲୋମଶ ଋଷିଙ୍କୁ ବହୁତ ପୁରାତନ ଓ ବହୁତ ଶାନ୍ତ ମୁନି ବୋଲି ମନାଯାଏ।

ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ କଥା ଧ୍ୟାନରେ ଶୁଣିଲେ, କିଛି ସମୟ ଆଖି ବୁଜି ରହିଲେ, ତାପରେ କହିଲେ, ତୁମ ରାଜା ଏହି ଜନ୍ମରେ ଭଲ, ସେଥିପାଇଁ ରାଜା ହୋଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ କଥା ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରୁ ସାଙ୍ଗରେ ଚାଲିଆସିଛି। ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ସେ ଜଣେ ବେପାରୀ ଥିଲେ। ଥରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠର ତାତିଲା ଦ୍ୱିପ୍ରହରରେ, ଶୋଷରେ ବେହାଲ ହୋଇ, ସେ ଏକ ଛୋଟ ପୋଖରୀ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ଗାଈ ଓ ତାର ବାଛୁରୀ ପାଣି ପିଉଥିଲେ। ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ଘଉଡ଼ାଇ ହଟାଇଦେଲେ ଆଉ ପ୍ରଥମେ ନିଜେ ପାଣି ପିଇଲେ।

ମୁନି କହିଲେ, ତାଙ୍କ ଦାନ ଓ ସତ୍ୟର ଫଳ ତାଙ୍କୁ ରାଜପଦ ଦେଇ ମିଳିଗଲା, କିନ୍ତୁ ଶୋଷିଲାକୁ ହଟାଇବାର ସେହି କ୍ଷଣ ଏଯାଏଁ ଶୁଝା ହୋଇନାହିଁ; ସେହି ଘରର ଗୋଟିଏ ହିସାବ ଅଧୁରା ରହିଯାଇଛି, ଆଉ ଯାହା ଅଧୁରା ତାକୁ ପୂରା କରିବା ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କ ହାତରେ। ଏବେ ଉପାୟ ଶୁଣ। ଶ୍ରାବଣ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀ ଆସୁଛି, ତାକୁ ପୁତ୍ରଦା କୁହାଯାଏ। ତୁମେ ସମସ୍ତେ ପୂରା ନିୟମରେ ତାର ବ୍ରତ ରଖ, ରାତିସାରା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମ ନିଅ, ଆଉ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ସେହି ବ୍ରତର ପୁଣ୍ୟ ନିଜ ରାଜାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର।

ନଗରକୁ ଫେରି ସମସ୍ତେ ସେମିତି କଲେ। ରାଜା ଓ ରାଣୀ ବି ବ୍ରତ ରଖିଲେ। ସେଦିନ ମାହିଷ୍ମତୀର କୌଣସି ଘରେ ଚୁଲି ଜଳିଲା ନାହିଁ। ରାତିସାରା ଦୀପ ଜଳୁଥିଲା ଆଉ ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ ଗୁଞ୍ଜରୁଥିଲା। ଦ୍ୱାଦଶୀ ସକାଳେ ପାରଣ କରି ପ୍ରଜା ହାତ ଯୋଡ଼ି ନିଜ ବ୍ରତର ପୁଣ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ରାଣୀ ଏକ ତେଜସ୍ୱୀ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଆଗକୁ ସେହି ରାଜ୍ୟର ଯୋଗ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ।

କଥା କହେ ଯେ ସେଥିରୁ ଏହି ଏକାଦଶୀର ନାମ ପୁତ୍ରଦା ହେଲା, ଆଉ ଯିଏ ସନ୍ତାନ କାମନାରେ ଏହି ବ୍ରତ ରଖେ ତାକୁ ପୁଣ୍ୟ ଓ ସନ୍ତୋଷ ମିଳେ। କିନ୍ତୁ କଥା ଏହାଠାରୁ ବଡ଼ ଆଉ ଏକ କଥା ବି କହେ। ଜଣେ ଶୋଷିଲା ପଶୁକୁ ପାଣିରୁ ହଟାଇବା ଛୋଟ କଥା ନଥିଲା, ଆଉ ପ୍ରଜାଙ୍କ ସଚ୍ଚା ସ୍ନେହ ରାଜାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ବି ବଦଳାଇପାରେ। କଥା କାହା ଘରେ ସନ୍ତାନ ନ ଥିବାକୁ ତାର କର୍ମର ଦଣ୍ଡ ବୋଲି କହେ ନାହିଁ; ସେ ଏତିକି କହେ ଯେ ଯେଉଁଠି ସ୍ନେହରେ ମାଗାଯାଏ, ସେଠି ମନର ବୋଝ ହାଲୁକା ହୁଏ। ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଘରେ ସ୍ନେହ ବଜାୟ ରଖନ୍ତୁ।
କିପରି ପାଳନ କରାଯାଏ
- ମନ୍ଦିରରେ ଏହି ଦିନ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସୂତାର ପବିତ୍ରକ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ସେଥିପାଇଁ ଏହାକୁ ପବିତ୍ରା ଏକାଦଶୀ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ; ଘରେ ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର ବା ପଇତା ଅର୍ପଣ କରିବାର ପରମ୍ପରା ବି ଅଛି।
- ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ହଳଦିଆ ଫୁଲ, ତୁଳସୀ ପତ୍ର, ନଡ଼ିଆ ଓ ଋତୁ ଫଳ ଚଢ଼ାନ୍ତୁ; ତୁଳସୀ ଦିନେ ଆଗରୁ ତୋଳି ରଖନ୍ତୁ।
- ଦଶମୀ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଥରେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ ଓ ସେହି ରାତିରୁ ସଂକଳ୍ପ ନେଇନିଅନ୍ତୁ; ଏକାଦଶୀରେ ଅନ୍ନ ଓ ଚାଉଳ ଛଡ଼ାଯାଏ ଏବଂ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଫଳାହାର ବା ନିର୍ଜଳା ବ୍ରତ ରଖାଯାଏ। ଅସୁସ୍ଥ, ବୟସ୍କ, ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା ଓ ଔଷଧ ଖାଉଥିବା ଲୋକେ ନିଜ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦେଖି ହିଁ ବ୍ରତ ରଖନ୍ତୁ।
- ରାତିରେ ଜାଗି ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ ନିଅନ୍ତୁ ବା ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ, ଏବଂ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଅନ୍ନ, ଜଳ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରନ୍ତୁ।
- ପରଦିନ ଦ୍ୱାଦଶୀ ସକାଳେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ପାରଣ କରନ୍ତୁ। ପାରଣର ସମୟ ସ୍ଥାନ ଓ ପ୍ରତି ବର୍ଷର ତିଥି ଅନୁସାରେ ବଦଳେ, ତେଣୁ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ପାଞ୍ଜି ଦେଖିନିଅନ୍ତୁ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ପୁତ୍ରଦା ଏକାଦଶୀ 2027 କେବେ?
ପୁତ୍ରଦା ଏକାଦଶୀ 2027 12 ଅଗଷ୍ଟ 2027, ଗୁରୁବାର ରେ ପଡ଼ିଛି। ତାରିଖଗୁଡ଼ିକ ଦିଲ୍ଲୀର ହିନ୍ଦୁ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁସାରେ; ଅନ୍ୟ ସହରରେ ଗୋଟିଏ ଦିନର ଫରକ ହୋଇପାରେ।
ପୁତ୍ରଦା ଏକାଦଶୀ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?
ଶ୍ରାବଣ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀକୁ ପୁତ୍ରଦା ଏକାଦଶୀ କୁହାଯାଏ।
ଉତ୍ସ
ଏହା ବ୍ରତକଥା ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରଚଳିତ କଥା ଏବଂ ଏହାକୁ ଭବିଷ୍ୟୋତ୍ତର ପୁରାଣ ସହିତ ଯୋଡ଼ାଯାଏ; ପ୍ରଚଳିତ ପାଠରେ କହୁଥିବା ଜଣ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ, ଏବଂ ଶୁଣୁଥିବା ଜଣ କେଉଁଠି ଯୁଧିଷ୍ଠିର, କେଉଁଠି ଅର୍ଜୁନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଋଷିଙ୍କ ନାମ କେତେକ ପାଠରେ ଲୋମଶ ଓ କେତେକରେ ଲୋମେଶ ଲେଖାଯାଇଛି।
ସହର ଅନୁସାରେ ସମୟ — 12 ଅଗଷ୍ଟ 2027
| ସହର | ତାରିଖ | ପାରଣ ସମୟ |
|---|---|---|
| ଭୁବନେଶ୍ୱର | 12 ଅଗଷ୍ଟ | 1:09 PM – 3:43 PM13 ଅଗଷ୍ଟ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ଇନ୍ଦୋର | 12 ଅଗଷ୍ଟ | 1:49 PM – 4:25 PM13 ଅଗଷ୍ଟ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ଦିଲ୍ଲୀ | 12 ଅଗଷ୍ଟ | 1:45 PM – 4:24 PM13 ଅଗଷ୍ଟ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ମୁମ୍ବାଇ | 12 ଅଗଷ୍ଟ | 2:00 PM – 4:34 PM13 ଅଗଷ୍ଟ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ଲକ୍ଷ୍ନୌ | 12 ଅଗଷ୍ଟ | 1:30 PM – 4:08 PM13 ଅଗଷ୍ଟ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ପାଟନା | 12 ଅଗଷ୍ଟ | 1:13 PM – 3:50 PM13 ଅଗଷ୍ଟ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ଜୟପୁର | 12 ଅଗଷ୍ଟ | 1:51 PM – 4:28 PM13 ଅଗଷ୍ଟ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ଭୋପାଳ | 12 ଅଗଷ୍ଟ | 1:43 PM – 4:19 PM13 ଅଗଷ୍ଟ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ପୁଣେ | 12 ଅଗଷ୍ଟ | 1:56 PM – 4:30 PM13 ଅଗଷ୍ଟ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ଅହମଦାବାଦ | 12 ଅଗଷ୍ଟ | 2:02 PM – 4:38 PM13 ଅଗଷ୍ଟ, ଶୁକ୍ରବାର |
| କୋଲକାତା | 12 ଅଗଷ୍ଟ | 12:59 PM – 3:35 PM13 ଅଗଷ୍ଟ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ହାଇଦ୍ରାବାଦ | 12 ଅଗଷ୍ଟ | 1:37 PM – 4:10 PM13 ଅଗଷ୍ଟ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ବାରାଣସୀ | 12 ଅଗଷ୍ଟ | 1:21 PM – 3:58 PM13 ଅଗଷ୍ଟ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ଚେନ୍ନାଇ | 12 ଅଗଷ୍ଟ | 1:29 PM – 4:00 PM13 ଅଗଷ୍ଟ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ | 12 ଅଗଷ୍ଟ | 1:40 PM – 4:11 PM13 ଅଗଷ୍ଟ, ଶୁକ୍ରବାର |
| ତିରୁବନନ୍ତପୁରମ | 12 ଅଗଷ୍ଟ | 1:42 PM – 4:11 PM13 ଅଗଷ୍ଟ, ଶୁକ୍ରବାର |