మోహినీ ఏకాదశి — వ్రత కథ

మోహినీ ఏకాదశి — ఎప్పుడు
- 16 మే 2027, ఆదివారం
ఈ రోజు ఎందుకు జరుపుకుంటారు?
వైశాఖ శుద్ధ ఏకాదశిని మోహినీ ఏకాదశి అంటారు. పేరు మోహం నుంచి వచ్చింది, అంటే మనసు దేన్నీ వదలలేని పట్టు. సీతా వియోగంలో శ్రీరాముని మనసు ఎక్కడా నిలవనప్పుడు వశిష్ఠ మహర్షి ఈ వ్రతాన్నే ఆయనకు చెప్పారని సంప్రదాయం చెబుతుంది. ఈ ఏకాదశి విశేషం ఏమిటంటే, ఇది దేన్నీ తిరిగి ఇస్తానని వాగ్దానం చేయదు; మనసులోని ముడిని సడలిస్తుంది.
కథ
సీతాపహరణం తర్వాత శ్రీరాముని మనసు ఎక్కడా నిలవలేదు. పగలు అడవి అడవి వెతికేవారు, రాత్రి ఒకే చోట కూర్చుండిపోయేవారు. లక్ష్మణుడు దగ్గరే ఉండేవారు, కానీ ఏమీ అనేవారు కాదు, ఎందుకంటే ఆ దుఃఖం ముందు ఓదార్పు మాటలు చిన్నవైపోయేవి. అదే సమయంలో వశిష్ఠ మహర్షి అక్కడికి వచ్చారని కథ చెబుతుంది. శ్రీరాముడు ఆయన పాదాలపై తల ఉంచి, మునివర్యా, నా దుఃఖం నాకంటే పెద్దదైపోయింది; దుఃఖం, పాపం రెండింటి భారం తగ్గించే వ్రతం ఏదైనా చెప్పండి, అన్నారు.

వశిష్ఠులు కొంతసేపు మౌనంగా ఉండి, రాఘవా, నిన్ను కట్టిపడేస్తున్నదాని పేరు దుఃఖం, కానీ దాని వేరు మోహం, అన్నారు. మోహం దానికదే పాపం కాదు; అది ప్రేమకే ఒక రూపం, అదే పట్టుగా మారుతుంది. పట్టులో మనసు ఒకే చోట చిక్కుకుపోయి ముందున్న దారి చూడలేదు. వైశాఖ శుద్ధ ఏకాదశి పేరు మోహిని. ఈ వ్రతం ప్రియమైనవారిని తిరిగి తెస్తానని మాట ఇవ్వదు; పట్టు సడలి, చేతులు మళ్ళీ పని చేసేలా మాత్రం చేస్తుంది.

తర్వాత వశిష్ఠులు ఒక పాత కథ చెప్పారు. సరస్వతీ నది ఒడ్డున భద్రావతి అనే నగరం ఉండేది, అక్కడ ధనపాలుడు అనే ధనవంతుడైన వైశ్యుడు ఉండేవాడు, అతను నగరంలో బావులు, తోటలు, ధర్మశాలలు కట్టించాడు, అతని గుమ్మం నుంచి ఏ బాటసారీ ఆకలితో వెనుదిరగలేదు. అతని చిన్న కొడుకు ధృష్టబుద్ధి జూదంలో, చెడు సావాసంలో ఇంట్లోనిదంతా పోగొట్టేవాడు, ఒక రోజు తండ్రి అతన్ని ఇంటి నుంచి వెళ్ళిపొమ్మన్నాడు. ఏళ్ల తరబడి తిరిగి తిరిగి అతను గంగా తీరంలో కౌండిన్య మహర్షి ఆశ్రమానికి చేరుకున్నాడు.

కౌండిన్యుడు అతన్ని తపస్సు అడగలేదు, దానం అడగలేదు, ఎంత పోగొట్టుకున్నావని కూడా అడగలేదు. ఆయన ఇలా అన్నారు, వైశాఖ శుద్ధ మోహినీ ఏకాదశి వ్రతం చెయ్యి, నువ్వు పట్టుకుని కూర్చున్నది నీకు నిజంగా కావాలా వద్దా అని రోజంతా నీ మనసును అడుగుతూ ఉండు. అతను అలాగే చేశాడు. అతని పోయిన ధనం తిరిగి రాలేదు, ఇల్లు తిరిగి రాలేదు, కానీ మనసులోని పొగమంచు విడిపోయింది, మిగిలిన జీవితం భజనలో గడిచిందని కథ చెబుతుంది.

ఇంత చెప్పి వశిష్ఠులు శ్రీరామునికి వ్రత విధానం చెప్పారు, శ్రీరాముడు వైశాఖ శుద్ధ ఆ ఏకాదశి వ్రతం చేశారు. ఆ రోజు తర్వాత సీత తిరిగి రాలేదు, కానీ శ్రీరాముని మనసు కూర్చుండిపోలేదని కథ చెబుతుంది. ఆయన్ని ఒకే చోట కట్టిపడేసిన దుఃఖం, తనతో కలిసి నడవగలిగేదిగా మారింది. ఆయన లేచారు, ముందుకు సాగారు, ఆ తర్వాతి కథలో అందరికీ తెలిసిన ఆ అన్వేషణ దారి అక్కడి నుంచే మొదలైంది.

మోహం, దుఃఖం ఒకే ముడికి రెండు కొసలు, ఇదే ఈ కథ భావం. వెళ్ళిపోయినదాన్ని పట్టుకుని ఉంటే అది తిరిగి రాదు, ఈ రోజు కూడా దానితో పాటే వెళ్ళిపోతుంది. మోహినీ ఏకాదశి ఆ పట్టును సడలించే రోజు, మరిచిపోయే రోజు కాదు; సడలించడం, మరిచిపోవడం రెండూ వేరు వేరు. సంప్రదాయం దీన్ని ఎవరికీ వాగ్దానంగా భావించదు. విష్ణుమూర్తి అందరి మనసుల్లోని ముడిని తేలిక చేయాలి.
ఎలా జరుపుకుంటారు
- వైశాఖ మాసపు ఎండల్లో నీళ్లు, సత్తు పిండి, పండ్లు, బట్టలు దానం చేయడం శుభంగా భావిస్తారు; దాహంతో ఉన్నవారికి నీళ్లు ఇవ్వడం, చలివేంద్రం పెట్టడం ఈ నెల ప్రత్యేక పుణ్యం.
- రోజంతా మనసును ప్రశాంతంగా ఉంచండి; కోపం, కటువైన మాటలు, చాడీలు, జూదం వంటి అలవాట్లకు దూరంగా ఉండటమే ఈ వ్రతానికి ముఖ్య నియమం, ఎందుకంటే ఈ వ్రతం మోహం సడలడం గురించినది.
- విష్ణుమూర్తికి పసుపు పూలు, గంధం, తులసి దళాలు, పండ్లు సమర్పించి, దీపం వెలిగించి, మోహినీ ఏకాదశి కథ విని, ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ అని జపించండి.
- దశమి సాయంత్రం ఒక్కపూట సాత్విక భోజనం చేయండి, అన్నం, ఉల్లి, వెల్లుల్లి మానండి; ఏకాదశి నాడు స్నానం చేసి సంకల్పం చెప్పుకుని, రోజంతా ధాన్యం మానేసి, శక్తి మేరకు పండ్లతో గానీ పాలు, పండ్లతో గానీ ఉపవాసం ఉండండి. అనారోగ్యంతో ఉన్నవారు, పెద్దవారు, గర్భిణులు, మందులు వాడుతున్నవారు తమ ఆరోగ్యాన్ని బట్టి మాత్రమే వ్రతం చేయాలి.
- ద్వాదశి ఉదయం స్నానం, పూజ, దానధర్మాలు చేసిన తర్వాత పారణ చేయండి, అంటే వ్రతం విరమించండి. పారణ సమయం ఊరిని బట్టి, తిథిని బట్టి మారుతుంది, కాబట్టి మీ ఊరి పంచాంగం చూసుకోండి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
మోహినీ ఏకాదశి 2027 ఎప్పుడు?
మోహినీ ఏకాదశి 2027 16 మే 2027, ఆదివారం న వస్తుంది. తేదీలు ఢిల్లీ హిందూ పంచాంగం ప్రకారం; ఇతర నగరాల్లో ఒక రోజు తేడా ఉండవచ్చు.
మోహినీ ఏకాదశి ఎందుకు జరుపుకుంటారు?
వైశాఖ శుద్ధ ఏకాదశిని మోహినీ ఏకాదశి అంటారు.
ఆధారం
మోహినీ ఏకాదశి మాహాత్మ్యాన్ని కూర్మ పురాణంతో కలుపుతారు, అక్కడ ఈ కథ వశిష్ఠ మహర్షి, శ్రీరాముల సంవాదంగా వస్తుంది, తర్వాత శ్రీకృష్ణుడు దీన్ని యుధిష్ఠిరుడికి మళ్లీ చెబుతాడు. ఇక్కడ దాని సారం మా సొంత మాటల్లో ఉంది; పాత్రల పేర్లు, వివరాలు సంకలనాల్లో కొంచెం వేరుగా కనిపిస్తాయి.
నగరాల వారీగా సమయం — 16 మే 2027
| నగరం | తేదీ | పారణ సమయం |
|---|---|---|
| హైదరాబాద్ | 16 మే | 5:43 AM – 8:19 AM17 మే, సోమవారం |
| ఇండోర్ | 16 మే | 5:45 AM – 8:24 AM17 మే, సోమవారం |
| ఢిల్లీ | 16 మే | 5:29 AM – 8:13 AM17 మే, సోమవారం |
| ముంబై | 16 మే | 6:03 AM – 8:40 AM17 మే, సోమవారం |
| లక్నో | 16 మే | 5:18 AM – 8:00 AM17 మే, సోమవారం |
| పాట్నా | 16 మే | 5:03 AM – 7:44 AM17 మే, సోమవారం |
| జైపూర్ | 16 మే | 5:38 AM – 8:20 AM17 మే, సోమవారం |
| భోపాల్ | 16 మే | 5:38 AM – 8:18 AM17 మే, సోమవారం |
| పుణె | 16 మే | 6:00 AM – 8:37 AM17 మే, సోమవారం |
| అహ్మదాబాద్ | 16 మే | 5:58 AM – 8:37 AM17 మే, సోమవారం |
| కోల్కతా | 16 మే | 4:56 AM – 7:35 AM17 మే, సోమవారం |
| వారణాసి | 16 మే | 5:12 AM – 7:53 AM17 మే, సోమవారం |
| చెన్నై | 16 మే | 5:43 AM – 8:16 AM17 మే, సోమవారం |
| బెంగళూరు | 16 మే | 5:54 AM – 8:27 AM17 మే, సోమవారం |
| తిరువనంతపురం | 16 మే | 6:03 AM – 8:33 AM17 మే, సోమవారం |
| భువనేశ్వర్ | 16 మే | 5:09 AM – 7:47 AM17 మే, సోమవారం |