జయా ఏకాదశి — వ్రత కథ
జయా ఏకాదశి (భీష్మ ఏకాదశి)

జయా ఏకాదశి — ఎప్పుడు
- 17 ఫిబ్రవరి 2027, బుధవారం
ఈ రోజు ఎందుకు జరుపుకుంటారు?
మాఘ శుద్ధ ఏకాదశిని జయా ఏకాదశి అంటారు; చాలా చోట్ల దీన్ని భీష్మ ఏకాదశి, భౌమీ ఏకాదశి అని కూడా అంటారు. జయ అంటే గెలుపు, ఇక్కడ గెలుపు ఏ శత్రువు మీదా కాదు, తన తప్పు మీదే. ఈ రోజు కథ ఎందుకు ప్రత్యేకమంటే, ఇందులో ఎవరూ ఏ వ్రతమూ అడగలేదు, ఏ మునీ ఏ ఉపాయమూ చెప్పలేదు, అయినా విముక్తి లభించింది. సంప్రదాయం ఈ వ్రతాన్ని దుర్గతి నుంచి కాపాడేదిగా భావిస్తుంది, అందుకే దీన్ని పితృదేవతల శాంతితో కూడా ముడిపెడతారు.
కథ
అది మాఘ మాసం, హిమాలయాల ఎత్తైన వాలుల మీద గాలి రాళ్ళను కోస్తున్నట్టుంది. మంచు మధ్య నిలబడిన ఒక ఎండిన చెట్టు మీద రెండు ప్రాణులు కూర్చున్నాయి. అవి పశువులు కాదు, మనుషులూ కాదు. వారి దేహం పిశాచాలది, లోతుకుపోయిన కళ్ళు, పొడవైన గోళ్ళు. వారికి దేని రుచీ తెలిసేది కాదు, వాసన గానీ, స్పర్శ సుఖం గానీ లేదు; తీవ్రమైన చలిలో నిద్ర కూడా పట్టేది కాదు. అన్నిటికంటే కష్టమైనది, తాము ఇంతకు ముందు ఎవరో ఇద్దరికీ గుర్తుండటం.

వారు స్వర్గానికి చెందినవారు. దేవేంద్రుని సభలో గంధర్వుల గానం జరిగేది, ప్రధాన గాయకుడు చిత్రసేనుడి కొడుకు మాల్యవంతుడి స్వరం అన్నిటికంటే గొప్పదని భావించేవారు. పుష్పవతి అనే అప్సరస నందనవన సభల్లో నాట్యం చేసేది. ఇద్దరూ ఒకరినొకరు చూసి మనసులు కలుపుకున్నారు. సేవ కోసం తాము నిలబడిన సభ సంగతే వారికి గుర్తు లేదు; దేవేంద్రుడు ఎదురుగా ఉన్నారు, వీరి కళ్ళు ఒకరి మీద ఒకరివి నిలిచిపోయాయి.

ఇంద్రుడు ఇది చూశారు, ఆయన ముఖం కఠినమైంది. ఆయన అన్నారు, మీ ఇద్దరికీ ఈ సభ ధ్యాస లేదు, మీ మర్యాద ధ్యాసా లేదు. వెళ్ళండి, భూమి మీద పిశాచ జన్మలో ఉండి మీ తప్పుకు ఫలం అనుభవించండి. శాపం అదే క్షణంలో ఫలించింది. దివ్య దేహం విడిపోయింది, వస్త్రాలు, ఆభరణాలు మాయమయ్యాయి, ఇద్దరూ అన్నం లేని, ఆశ్రయం లేని, రెండు మాటలు మాట్లాడటానికి ఎవరూ లేని హిమాలయాల మంచు శిఖరాల మీద పడ్డారు.

ఎన్నో ఋతువులు ఇలాగే గడిచాయి. ఒక రోజు మాల్యవంతుడు వణుకుతూ అన్నాడు, మనం ఇద్దరం ఒకరికొకరు చెడు కోరలేదు, మరి ఇదంతా ఎందుకు? పుష్పవతి కొంతసేపు మౌనంగా ఉండి అంది, మనకు వేరే ఏదీ గుర్తు లేకపోవడమే మన తప్పు. ఆ రోజు మొదటిసారి ఇద్దరూ తమ గురించి ఏడవడం మానేసి, తమ తప్పు గురించి ఏడ్చారు. వారు స్వర్గం అడగలేదు, దేహం అడగలేదు, ముక్తి కూడా అడగలేదు; మమ్మల్ని క్షమించండి, అని మాత్రమే అన్నారు.

ఆ రోజు మాఘ శుద్ధ ఏకాదశి. ఆ రోజు వారికి తినడానికి ఏమీ దొరకలేదు, నీళ్ళు కూడా లేవు, చలి వల్ల రాత్రి కంటి మీద కునుకు లేదు. వారికి మిగతా రోజుల్లాగే ఉన్న ఆ రోజు, విష్ణుమూర్తి రోజు అయింది. ద్వాదశి ఉదయం సూర్యకిరణాలు మంచు మీద పడగానే వారి పిశాచ దేహం విడిపోయింది, ఇద్దరూ తమ పూర్వ దివ్య రూపంలో నిలబడ్డారు. ఒక విమానం వచ్చి వారిని దేవలోకానికి తీసుకెళ్ళింది.

ఇంద్రుడు వారిని చూసి ఆశ్చర్యపోయారు. ఆయన అడిగారు, నేను ఇచ్చిన శాపం ఇంత తొందరగా ఎలా తొలగిపోయింది? ఇద్దరూ చేతులు జోడించి అన్నారు, దేవేంద్రా, మేము ఏమీ చేయలేదు; మేము ఏమీ అడగనూ లేదు. ఇంద్రుడు అన్నారు, విష్ణుమూర్తి అడగకుండానే తన కృపను ఇచ్చే రోజున నా శాపం కూడా చిన్నదైపోతుంది; ఇక మీరు స్వతంత్రులు. నిజమైన పశ్చాత్తాపం కూడా ఒక తపస్సే, కృప ఏ బేరమూ కాదు, ఇదే ఈ కథ సారం. విష్ణుమూర్తి అందరికీ సద్గతిని ఇవ్వాలి.
ఎలా జరుపుకుంటారు
- ఈ రోజును పితృదేవతల శాంతితో ముడిపెడతారు, అందుకే చాలా కుటుంబాలు నువ్వులు, ధాన్యం దానం చేసి తర్పణం వదులుతాయి; భీష్మ ఏకాదశిగా కొన్ని చోట్ల భీష్ముడి పేరున కూడా తర్పణం ఇస్తారు.
- విష్ణుమూర్తికి పసుపు వస్త్రం, పసుపు పూలు, గంధం, తులసి దళాలు, పండ్లు సమర్పించి, విష్ణు సహస్రనామ పారాయణ చేయండి; తెలుగు ఇళ్లలో, ఆలయాల్లో భీష్మ ఏకాదశి నాడు విష్ణు సహస్రనామ పారాయణకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.
- దశమి సాయంత్రం తేలికైన సాత్విక భోజనం చేయండి; ఏకాదశి నాడు ధాన్యం, బియ్యం, పప్పులు మానేసి, శక్తి మేరకు పండ్లతో గానీ నీళ్లు కూడా లేకుండా గానీ ఉపవాసం ఉంటారు. అనారోగ్యంతో ఉన్నవారు, పెద్దవారు, గర్భిణులు, మందులు వాడుతున్నవారు తమ ఆరోగ్యాన్ని బట్టి మాత్రమే వ్రతం చేయాలి.
- రాత్రి భజన, కీర్తనలతో జాగరణ చేయడం సంప్రదాయం.
- ద్వాదశి ఉదయం స్నానం, పూజ, దానం చేసిన తర్వాత వ్రతం విరమించండి; పారణ సమయం ఊరిని బట్టి, ఏటా వచ్చే తిథిని బట్టి మారుతుంది, కాబట్టి మీ ఊరి పంచాంగం చూసుకోండి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
జయా ఏకాదశి 2027 ఎప్పుడు?
జయా ఏకాదశి 2027 17 ఫిబ్రవరి 2027, బుధవారం న వస్తుంది. తేదీలు ఢిల్లీ హిందూ పంచాంగం ప్రకారం; ఇతర నగరాల్లో ఒక రోజు తేడా ఉండవచ్చు.
జయా ఏకాదశి ఎందుకు జరుపుకుంటారు?
మాఘ శుద్ధ ఏకాదశిని జయా ఏకాదశి అంటారు; చాలా చోట్ల దీన్ని భీష్మ ఏకాదశి, భౌమీ ఏకాదశి అని కూడా అంటారు.
ఆధారం
భవిష్యోత్తర పురాణంలో శ్రీకృష్ణుడు, యుధిష్ఠిరుల సంవాదంగా వచ్చే జయా ఏకాదశి వ్రత కథకు మా సొంత మాటల్లో సారం; కొన్ని ప్రచలిత సంగ్రహాల్లో ఇదే కథను పద్మ పురాణం పేరుతో కూడా ఇస్తారు. కొన్ని కథనాల్లో ద్వాదశి నాడు విష్ణుమూర్తే స్వయంగా ప్రత్యక్షమై ఇద్దరినీ విముక్తి చేస్తాడు. భీష్మ ఏకాదశి, భౌమీ ఏకాదశి ఇదే రోజుకు ప్రచారంలో ఉన్న పేర్లు.
నగరాల వారీగా సమయం — 17 ఫిబ్రవరి 2027
| నగరం | తేదీ | పారణ సమయం |
|---|---|---|
| హైదరాబాద్ | 17 ఫిబ్రవరి | 6:41 AM – 9:01 AM18 ఫిబ్రవరి, గురువారం |
| ఇండోర్ | 17 ఫిబ్రవరి | 6:57 AM – 9:14 AM18 ఫిబ్రవరి, గురువారం |
| ఢిల్లీ | 17 ఫిబ్రవరి | 6:57 AM – 9:12 AM18 ఫిబ్రవరి, గురువారం |
| ముంబై | 17 ఫిబ్రవరి | 7:05 AM – 9:24 AM18 ఫిబ్రవరి, గురువారం |
| లక్నో | 17 ఫిబ్రవరి | 6:40 AM – 8:56 AM18 ఫిబ్రవరి, గురువారం |
| పాట్నా | 17 ఫిబ్రవరి | 6:22 AM – 8:39 AM18 ఫిబ్రవరి, గురువారం |
| జైపూర్ | 17 ఫిబ్రవరి | 7:01 AM – 9:17 AM18 ఫిబ్రవరి, గురువారం |
| భోపాల్ | 17 ఫిబ్రవరి | 6:51 AM – 9:08 AM18 ఫిబ్రవరి, గురువారం |
| పుణె | 17 ఫిబ్రవరి | 7:01 AM – 9:20 AM18 ఫిబ్రవరి, గురువారం |
| అహ్మదాబాద్ | 17 ఫిబ్రవరి | 7:10 AM – 9:28 AM18 ఫిబ్రవరి, గురువారం |
| కోల్కతా | 17 ఫిబ్రవరి | 6:06 AM – 8:24 AM18 ఫిబ్రవరి, గురువారం |
| వారణాసి | 17 ఫిబ్రవరి | 6:31 AM – 8:47 AM18 ఫిబ్రవరి, గురువారం |
| చెన్నై | 17 ఫిబ్రవరి | 6:30 AM – 8:51 AM18 ఫిబ్రవరి, గురువారం |
| బెంగళూరు | 17 ఫిబ్రవరి | 6:41 AM – 9:02 AM18 ఫిబ్రవరి, గురువారం |
| తిరువనంతపురం | 17 ఫిబ్రవరి | 6:40 AM – 9:02 AM18 ఫిబ్రవరి, గురువారం |
| భువనేశ్వర్ | 17 ఫిబ్రవరి | 6:14 AM – 8:33 AM18 ఫిబ్రవరి, గురువారం |