ಜಯಾ ಏಕಾದಶಿ — ವ್ರತ ಕಥೆ

ಜಯಾ ಏಕಾದಶಿ — ಯಾವಾಗ
- 17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2027, ಬುಧವಾರ
ಈ ದಿನವನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ?
ಮಾಘ ಮಾಸದ ಶುದ್ಧ ಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿಯನ್ನು ಜಯಾ ಏಕಾದಶಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಅನೇಕ ಕಡೆ ಇದನ್ನು ಭೀಷ್ಮ ಏಕಾದಶಿ, ಭೌಮಿ ಏಕಾದಶಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜಯಾ ಎಂದರೆ ಗೆಲುವು, ಇಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಶತ್ರುವಿನ ಮೇಲಲ್ಲ, ತನ್ನದೇ ತಪ್ಪಿನ ಮೇಲೆ. ಈ ದಿನದ ಕಥೆ ವಿಶೇಷ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ವ್ರತ ಬೇಡಲಿಲ್ಲ, ಯಾವ ಮುನಿಯೂ ಉಪಾಯ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಪರಂಪರೆ ಈ ವ್ರತ ದುರ್ಗತಿಯಿಂದ ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪಿತೃಗಳ ಶಾಂತಿಗೂ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕಥೆ
ಮಾಘ ಮಾಸ, ಹಿಮಾಲಯದ ಎತ್ತರದ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಕಲ್ಲನ್ನೂ ಕೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಹಿಮದ ನಡುವೆ ನಿಂತ ಒಣಮರದ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಜೀವಿಗಳು ಕುಳಿತಿದ್ದವು. ಅವು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯರೂ ಅಲ್ಲ. ಅವರ ದೇಹ ಪಿಶಾಚಿಯದು, ಕಣ್ಣು ಗುಳಿಬಿದ್ದಿದ್ದವು, ಉಗುರು ಉದ್ದ. ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದರ ರುಚಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ವಾಸನೆಯಿಲ್ಲ, ಸ್ಪರ್ಶದ ಸುಖವಿಲ್ಲ; ಕಡು ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿದ್ದೆಯೂ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಕಷ್ಟ, ತಾವು ಹಿಂದೆ ಏನಾಗಿದ್ದೆವು ಎಂಬುದು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ನೆನಪಿತ್ತು.

ಅವರು ಸ್ವರ್ಗದವರು. ದೇವೇಂದ್ರನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗಂಧರ್ವರ ಗಾನ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು, ಪ್ರಮುಖ ಗಾಯಕ ಚಿತ್ರಸೇನನ ಮಗ ಮಾಲ್ಯವಂತನ ಸ್ವರ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆನಿಸಿತ್ತು. ಪುಷ್ಪವತಿ ಎಂಬ ಅಪ್ಸರೆ ನಂದನವನದ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಇಬ್ಬರೂ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡಿ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಬಂಧಿತರಾದರು. ತಾವು ಸೇವೆಗೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಸಭೆಯ ಅರಿವೇ ಅವರಿಗೆ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ; ದೇವೇಂದ್ರ ಎದುರಿದ್ದನು, ಇವರ ಕಣ್ಣು ಒಬ್ಬರ ಮೇಲೊಬ್ಬರು ನೆಟ್ಟಿತ್ತು.

ಇಂದ್ರ ಇದನ್ನು ಕಂಡು ಮುಖ ಕಠಿಣವಾಯಿತು. ಅವನು ಹೇಳಿದನು, ನಿಮಗೆ ಈ ಸಭೆಯ ಅರಿವೂ ಇಲ್ಲ, ನಿಮ್ಮ ಮರ್ಯಾದೆಯ ಅರಿವೂ ಇಲ್ಲ. ಹೋಗಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪಿಶಾಚ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ನಿಮ್ಮ ತಪ್ಪಿನ ಫಲ ಅನುಭವಿಸಿ. ಶಾಪ ಅದೇ ಕ್ಷಣ ಫಲಿಸಿತು. ದಿವ್ಯ ದೇಹ ಹೋಯಿತು, ವಸ್ತ್ರಾಭರಣ ಮಾಯವಾದವು, ಇಬ್ಬರೂ ಅನ್ನವೂ ಆಶ್ರಯವೂ ಮಾತನಾಡಲು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಹಿಮಾಲಯದ ಹಿಮದ ಎತ್ತರಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದರು.

ಹೀಗೆಯೇ ಎಷ್ಟೋ ಋತುಗಳು ಕಳೆದವು. ಒಂದು ದಿನ ಮಾಲ್ಯವಂತ ನಡುಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದನು, ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಕೆಡುಕು ಬಯಸಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಇದೆಲ್ಲ ಏಕೆ? ಪುಷ್ಪವತಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಸುಮ್ಮನಿದ್ದು ಹೇಳಿದಳು, ನಮಗೆ ಬೇರೇನೂ ನೆನಪೇ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ದೋಷ ಇಷ್ಟೇ. ಆ ದಿನ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಅಳುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪಿಗಾಗಿ ಅತ್ತರು. ಅವರು ಸ್ವರ್ಗ ಬೇಡಲಿಲ್ಲ, ದೇಹ ಬೇಡಲಿಲ್ಲ, ಮುಕ್ತಿಯೂ ಬೇಡಲಿಲ್ಲ; ನಮ್ಮನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಲಿ ಎಂದಷ್ಟೇ ಹೇಳಿದರು.

ಆ ದಿನ ಮಾಘ ಶುದ್ಧ ಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿ. ಆ ದಿನ ಅವರಿಗೆ ತಿನ್ನಲು ಏನೂ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ, ನೀರೂ ಇಲ್ಲ, ಚಳಿಯಿಂದ ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ದೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಉಳಿದ ದಿನಗಳಂತೆಯೇ ಇದ್ದ ಆ ದಿನ ವಿಷ್ಣುವಿನ ದಿನವಾಗಿತ್ತು. ದ್ವಾದಶಿಯ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಹಿಮದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಪಿಶಾಚ ದೇಹ ಕಳಚಿತು, ಇಬ್ಬರೂ ಹಿಂದಿನ ದಿವ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರು. ಒಂದು ವಿಮಾನ ಬಂದು ಅವರನ್ನು ದೇವಲೋಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಿತು.

ಇಂದ್ರ ಅವರನ್ನು ಕಂಡು ಬೆರಗಾದನು. ಅವನು ಕೇಳಿದನು, ನಾನು ಕೊಟ್ಟ ಶಾಪ ಇಷ್ಟು ಬೇಗ ಹೇಗೆ ಕಳೆಯಿತು? ಇಬ್ಬರೂ ಕೈಮುಗಿದು ಹೇಳಿದರು, ದೇವೇಂದ್ರ, ನಾವೇನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ನಾವು ಏನನ್ನೂ ಬೇಡಲೂ ಇಲ್ಲ. ಇಂದ್ರ ಹೇಳಿದನು, ವಿಷ್ಣು ಬೇಡದೆಯೇ ಕೃಪೆ ಕೊಡುವ ದಿನ ನನ್ನ ಶಾಪವೂ ಚಿಕ್ಕದಾಗುತ್ತದೆ; ಈಗ ನೀವು ಸ್ವತಂತ್ರರು. ನಿಜವಾದ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವೂ ಒಂದು ತಪಸ್ಸು, ಕೃಪೆ ವ್ಯಾಪಾರವಲ್ಲ, ಇದೇ ಈ ಕಥೆಯ ಸಾರ. ವಿಷ್ಣು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸದ್ಗತಿ ಕೊಡಲಿ.
ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ
- ಈ ದಿನವನ್ನು ಪಿತೃಗಳ ಶಾಂತಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯ ದಾನ ಹಾಗೂ ತರ್ಪಣವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತವೆ; ಭೀಷ್ಮ ಏಕಾದಶಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕೆಲವೆಡೆ ಭೀಷ್ಮರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತರ್ಪಣ ಕೊಡುವ ಪರಂಪರೆಯಿದೆ.
- ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಹಳದಿ ವಸ್ತ್ರ, ಹಳದಿ ಹೂವು, ಗಂಧ, ತುಳಸಿ ದಳ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ಅರ್ಪಿಸಿ, ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ ಪಾರಾಯಣ ಮಾಡಿ.
- ದಶಮಿಯ ಸಂಜೆ ಹಗುರವಾದ ಸಾತ್ವಿಕ ಊಟ ಮಾಡಿ; ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಧಾನ್ಯ, ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಬೇಳೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಫಲಾಹಾರ ಅಥವಾ ನಿರ್ಜಲ ವ್ರತ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅನಾರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿರುವವರು, ಹಿರಿಯರು, ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಮತ್ತು ಔಷಧ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವರು ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಾತ್ರ ವ್ರತ ಮಾಡಲಿ.
- ರಾತ್ರಿ ಭಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುವ ಪರಂಪರೆಯಿದೆ.
- ಮರುದಿನ ದ್ವಾದಶಿಯ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನ, ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ದಾನದ ನಂತರ ಪಾರಣೆ ಮಾಡಿ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾದಶಿಯ ಪಾರಣೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬೇಗನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆ ದಿನದ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಗಸೆ ಸೊಪ್ಪು ಮತ್ತು ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ ಇರುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಪಾರಣೆಯ ಸಮಯ ಊರಿನಿಂದ ಊರಿಗೆ, ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ತಿಥಿಯಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಊರಿನ ಪಂಚಾಂಗ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಜಯಾ ಏಕಾದಶಿ 2027 ಯಾವಾಗ?
ಜಯಾ ಏಕಾದಶಿ 2027 17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2027, ಬುಧವಾರ ರಂದು ಇದೆ. ದಿನಾಂಕಗಳು ದೆಹಲಿಯ ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ; ಇತರ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇರಬಹುದು.
ಜಯಾ ಏಕಾದಶಿ ಅನ್ನು ಏಕೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಮಾಘ ಮಾಸದ ಶುದ್ಧ ಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿಯನ್ನು ಜಯಾ ಏಕಾದಶಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಅನೇಕ ಕಡೆ ಇದನ್ನು ಭೀಷ್ಮ ಏಕಾದಶಿ, ಭೌಮಿ ಏಕಾದಶಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಆಧಾರ
ಭವಿಷ್ಯೋತ್ತರ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಯುಧಿಷ್ಠಿರರ ಸಂವಾದವಾಗಿ ಬರುವ ಜಯಾ ಏಕಾದಶಿಯ ವ್ರತ ಕಥೆಯ ಸಾರ, ನಮ್ಮದೇ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ; ಕೆಲವು ಪ್ರಚಲಿತ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಕಥೆಯನ್ನು ಪದ್ಮ ಪುರಾಣದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೂ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾದಶಿಯಂದು ಸ್ವತಃ ವಿಷ್ಣುವೇ ಪ್ರಕಟನಾಗಿ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಭೀಷ್ಮ ಏಕಾದಶಿ ಮತ್ತು ಭೌಮಿ ಏಕಾದಶಿ ಈ ದಿನದ ಪ್ರಚಲಿತ ಹೆಸರುಗಳು.
ನಗರವಾರು ಸಮಯ — 17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2027
| ನಗರ | ದಿನಾಂಕ | ಪಾರಣೆ ಸಮಯ |
|---|---|---|
| ಬೆಂಗಳೂರು | 17 ಫೆಬ್ರವರಿ | 6:41 AM – 9:02 AM18 ಫೆಬ್ರವರಿ, ಗುರುವಾರ |
| ಇಂದೋರ್ | 17 ಫೆಬ್ರವರಿ | 6:57 AM – 9:14 AM18 ಫೆಬ್ರವರಿ, ಗುರುವಾರ |
| ದೆಹಲಿ | 17 ಫೆಬ್ರವರಿ | 6:57 AM – 9:12 AM18 ಫೆಬ್ರವರಿ, ಗುರುವಾರ |
| ಮುಂಬೈ | 17 ಫೆಬ್ರವರಿ | 7:05 AM – 9:24 AM18 ಫೆಬ್ರವರಿ, ಗುರುವಾರ |
| ಲಕ್ನೋ | 17 ಫೆಬ್ರವರಿ | 6:40 AM – 8:56 AM18 ಫೆಬ್ರವರಿ, ಗುರುವಾರ |
| ಪಾಟ್ನಾ | 17 ಫೆಬ್ರವರಿ | 6:22 AM – 8:39 AM18 ಫೆಬ್ರವರಿ, ಗುರುವಾರ |
| ಜೈಪುರ | 17 ಫೆಬ್ರವರಿ | 7:01 AM – 9:17 AM18 ಫೆಬ್ರವರಿ, ಗುರುವಾರ |
| ಭೋಪಾಲ್ | 17 ಫೆಬ್ರವರಿ | 6:51 AM – 9:08 AM18 ಫೆಬ್ರವರಿ, ಗುರುವಾರ |
| ಪುಣೆ | 17 ಫೆಬ್ರವರಿ | 7:01 AM – 9:20 AM18 ಫೆಬ್ರವರಿ, ಗುರುವಾರ |
| ಅಹಮದಾಬಾದ್ | 17 ಫೆಬ್ರವರಿ | 7:10 AM – 9:28 AM18 ಫೆಬ್ರವರಿ, ಗುರುವಾರ |
| ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ | 17 ಫೆಬ್ರವರಿ | 6:06 AM – 8:24 AM18 ಫೆಬ್ರವರಿ, ಗುರುವಾರ |
| ಹೈದರಾಬಾದ್ | 17 ಫೆಬ್ರವರಿ | 6:41 AM – 9:01 AM18 ಫೆಬ್ರವರಿ, ಗುರುವಾರ |
| ವಾರಾಣಸಿ | 17 ಫೆಬ್ರವರಿ | 6:31 AM – 8:47 AM18 ಫೆಬ್ರವರಿ, ಗುರುವಾರ |
| ಚೆನ್ನೈ | 17 ಫೆಬ್ರವರಿ | 6:30 AM – 8:51 AM18 ಫೆಬ್ರವರಿ, ಗುರುವಾರ |
| ತಿರುವನಂತಪುರಂ | 17 ಫೆಬ್ರವರಿ | 6:40 AM – 9:02 AM18 ಫೆಬ್ರವರಿ, ಗುರುವಾರ |
| ಭುವನೇಶ್ವರ | 17 ಫೆಬ್ರವರಿ | 6:14 AM – 8:33 AM18 ಫೆಬ್ರವರಿ, ಗುರುವಾರ |