ശനിയാഴ്ച വ്രതം — കഥ

ഈ ദിവസം എന്തിന് ആഘോഷിക്കുന്നു?
ശനിയാഴ്ച ശനിദേവന്റെ ദിവസമാണ്. ഭക്തർ അദ്ദേഹത്തെ നീതിയുടെ ദേവനായി കാണുന്നു, ആരുടെയും പക്ഷം പിടിക്കാതെ ഓരോരുത്തർക്കും സ്വന്തം കർമ്മഫലം നൽകുന്ന കഠിനനെങ്കിലും സത്യമുള്ള ഗുരു. ഈ ദിവസം ശനിദേവന് കടുകെണ്ണയും കറുത്ത എള്ളും ഉഴുന്നും അർപ്പിക്കുന്നു, അരയാലിൻ ചുവട്ടിൽ ജലം ഒഴിച്ച് വൈകുന്നേരം എണ്ണവിളക്ക് കത്തിക്കുന്നു, പല വീടുകളിലും ശനിയാഴ്ച ഹനുമാനെയും പൂജിക്കുന്നു. ഈ വ്രതം ഭയം കൊണ്ടല്ല, സ്വന്തം കർമ്മങ്ങളെ നേരിടാനുള്ള ശക്തി ചോദിക്കുന്ന ഭാവത്തിലാണ് എടുക്കുന്നത്.
കഥ
ശനിദേവൻ സൂര്യന്റെയും ഛായയുടെയും പുത്രനാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. നവഗ്രഹങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഞ്ചാരമാണ് ഏറ്റവും മന്ദം, പാരമ്പര്യത്തിൽ അദ്ദേഹം കർമ്മങ്ങളുടെ കണക്കു സൂക്ഷിക്കുന്ന ന്യായാധിപനാണ്. അദ്ദേഹം ആരെയും ജന്മമോ പദവിയോ നോക്കി തൂക്കുന്നില്ല, ചെയ്തതു മാത്രം നോക്കുന്നു എന്ന് ഭക്തർ പറയുന്നു, അതിനാൽ ഭയപ്പെടുന്നതിനു പകരം അദ്ദേഹത്തിനു മുന്നിൽ നിവർന്നുനിൽക്കാൻ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ശനിയാഴ്ചയുടെ കഥയും ഇതിനെ ചുറ്റിയാണ്.

ഒരിക്കൽ നവഗ്രഹങ്ങൾക്കിടയിൽ തങ്ങളിൽ ആരാണ് വലിയവൻ എന്ന തർക്കമുണ്ടായി എന്ന് കഥ പറയുന്നു. ഓരോരുത്തരും സ്വന്തം ശക്തി എണ്ണിപ്പറഞ്ഞു, ആരും പിന്മാറാൻ തയ്യാറായില്ല. ദേവേന്ദ്രന് തീരുമാനിക്കാനായില്ല, ഉജ്ജയിനിയിലെ വിക്രമാദിത്യ രാജാവ് വലിയ നീതിമാനാണ്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുത്തേക്ക് പോകാം എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. നവഗ്രഹങ്ങൾ രാജസഭയിലെത്തി തങ്ങളുടെ തർക്കം അവതരിപ്പിച്ചു. രാജാവ് അൽപനേരം മിണ്ടാതിരുന്നു, പിന്നെ ഒരു വഴി കണ്ടെത്തി.

അദ്ദേഹം സ്വർണ്ണം മുതൽ ഇരുമ്പു വരെ ഒൻപതു ലോഹങ്ങൾ കൊണ്ട് ഒൻപത് ആസനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിച്ചു, ലോഹത്തിന്റെ വിലയുടെ ക്രമത്തിൽ ഒന്നിനു പിന്നിൽ ഒന്നായി വെപ്പിച്ചു. എന്നിട്ട് പറഞ്ഞു, നിങ്ങളെല്ലാം നിങ്ങളുടെ ആസനങ്ങളിൽ ഇരിക്കൂ. എല്ലാവരും ഇരുന്നു, ഇരുമ്പിന്റെ ആസനം ഏറ്റവും പിന്നിലായി, അതിൽ ശനിദേവൻ ഇരുന്നു. രാജാവ് പറഞ്ഞു, തീരുമാനം സ്വയം ഉണ്ടായി. ശനിദേവൻ ഇതിൽ കോപിച്ചില്ല. അദ്ദേഹം ശാന്തമായി പറഞ്ഞു, രാജാവേ, ആസനം കൊണ്ട് ആരും ചെറുതാകുന്നില്ല; എന്റെ ഊഴം എല്ലാ ജീവിതത്തിലും വരും, വരുമ്പോൾ കണക്ക് ചോദിക്കും.

രാജാവ് കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു, എങ്കിൽ എന്റെ ഊഴവും വരട്ടെ; എന്റെ കർമ്മങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുന്നതിനെ ഞാൻ നേരിടും. അതിനുശേഷം രാജാവിന് കഷ്ടകാലം വന്നു എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഒരു കള്ളക്കുറ്റത്തിൽ മാനം പോയി, രാജ്യം കൈവിട്ടു, ദൂരദേശത്ത് സാധാരണ ജോലി ചെയ്ത് ദിവസം കഴിക്കേണ്ടിവന്നു. ആ കാലം മുഴുവൻ അദ്ദേഹം ആരെയും കുറ്റപ്പെടുത്തിയില്ല, ശനിയാഴ്ച വ്രതം വിട്ടില്ല, എല്ലാ ശനിയാഴ്ചയും എണ്ണ അർപ്പിച്ചു.

കാലം തികഞ്ഞപ്പോൾ സത്യം പുറത്തുവന്നു. നഷ്ടപ്പെട്ടത് തിരിച്ചുകിട്ടി, രാജാവ് വീണ്ടും സിംഹാസനത്തിലിരുന്നു. അപ്പോൾ ശനിദേവൻ പ്രത്യക്ഷനായി പറഞ്ഞു, ഞാൻ നിന്റേതൊന്നും എടുത്തില്ല, ഒരു കണക്ക് തീർത്തതേയുള്ളൂ; അത് ഈ ജന്മത്തിലേതല്ല, അതിനാൽ അതിന്റെ കാരണം ഈ ജീവിതത്തിൽ കണ്ടില്ല, എന്ന് കഥ. നിന്റെ മാനം കളഞ്ഞ കുറ്റം കള്ളമായിരുന്നു, കള്ളം എന്റെ ഉപകരണമല്ല, ആ കാലം വന്ന വാതിൽ മാത്രം. നീ ക്ഷമ കൈവിട്ടില്ല, അതിനാൽ നിന്റെ പേര് നിലനിൽക്കും. സ്വന്തം കർമ്മങ്ങളെ അംഗീകരിച്ച് മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നവരോട് കൃപ കാണിക്കണമെന്ന് രാജാവ് പ്രാർത്ഥിച്ചു, ശനിദേവൻ അത് സ്വീകരിച്ചു.

ശനിദേവനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റൊരു കഥ ദശരഥ മഹാരാജാവിന്റേതാണ്. ശനി രോഹിണി നക്ഷത്രത്തിലൂടെ കടന്നുപോകാൻ പോകുന്നു, ഇതിനെ ശകടഭേദനം എന്ന് വിളിക്കുന്നു, ഇതുമൂലം ഭൂമിയിൽ പന്ത്രണ്ടു വർഷത്തെ ക്ഷാമമുണ്ടാകാം എന്ന് ജ്യോതിഷികൾ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു. പ്രജകൾക്കു വേണ്ടി ദശരഥൻ ദിവ്യരഥത്തിൽ നക്ഷത്രമണ്ഡലം വരെ ചെന്ന് വില്ലെടുത്തു. ഇതു കണ്ട് ശനിദേവൻ പുഞ്ചിരിച്ചു പറഞ്ഞു, തനിക്കു വേണ്ടിയല്ല, വിശക്കുന്ന പ്രജകൾക്കു വേണ്ടി ഇവിടം വരെ വന്ന രാജാവ് വരത്തിന് യോഗ്യനാണ്; ചോദിക്കൂ.

ദശരഥൻ തനിക്കായി ഒന്നും ചോദിച്ചില്ല. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു, സൂര്യനും ചന്ദ്രനും നദികളും സമുദ്രങ്ങളും ഈ ഭൂമിയും ഉള്ളിടത്തോളം അങ്ങ് രോഹിണി ശകടഭേദനം ചെയ്യരുത്, ഭൂമിയിൽ ആ ക്ഷാമം വരരുത്. ശനിദേവൻ വരം നൽകി. അപ്പോൾ ദശരഥൻ അദ്ദേഹത്തെ സ്തുതിച്ചു, പാരമ്പര്യത്തിൽ ദശരഥകൃത ശനിസ്തോത്രം എന്ന പേരിൽ ശനിയാഴ്ച അത് ചൊല്ലുന്നു. ഈ സംഭവം ശനിസ്തോത്ര പാരമ്പര്യത്തോടൊപ്പം വരുന്നു, പലയിടത്തും പത്മപുരാണത്തെ ഉദ്ധരിച്ച് പറയുന്നു.

രണ്ടു കഥകളും ഒരേ കാര്യം പറയുന്നു. ശനിദേവൻ ആരെയും ശപിക്കുന്നവനല്ല, കണക്ക് തീർക്കുന്നവനാണ്, നീതിയോടൊപ്പം ക്ഷമയിലും പരോപകാരത്തിലും അദ്ദേഹം പ്രസന്നനാകുന്നു. ശനിയാഴ്ച വ്രതം ശ്രദ്ധയോടെ എടുത്ത്, ഈ കഥ കേട്ട്, ആവശ്യക്കാർക്ക് കൊടുക്കുന്നവരുടെ മനസ്സ് കഷ്ടകാലത്തും ഉറച്ചുനിൽക്കുമെന്ന് കഥ പറയുന്നു. ശനിദേവൻ എല്ലാവർക്കും സത്യത്തെ നേരിടാനുള്ള ശക്തി നൽകട്ടെ.
എങ്ങനെ ആചരിക്കുന്നു
- ശനിയാഴ്ച രാവിലെ കുളിച്ച് വ്രതത്തിന്റെ സങ്കൽപമെടുക്കുന്നു; പലരും ശ്രാവണ മാസത്തിലെയോ ശുക്ല പക്ഷത്തിലെയോ ഒരു ശനിയാഴ്ച തുടങ്ങി കുറഞ്ഞത് ഏഴു ശനിയാഴ്ച എടുക്കുന്നു.
- ശനിദേവന് കടുകെണ്ണ, കറുത്ത എള്ള്, ഉഴുന്ന്, കറുത്ത വസ്ത്രം, നീലയോ കറുപ്പോ ആയ പൂക്കൾ എന്നിവ അർപ്പിക്കുന്നു; ഇരുമ്പു കൊണ്ടുള്ള എന്തെങ്കിലും സമർപ്പിക്കുന്നതും പതിവാണ്. കേരളത്തിൽ ശനിദോഷ പരിഹാരത്തിനായി ശനിയാഴ്ച ശാസ്താക്ഷേത്രത്തിൽ എള്ളുതിരി കത്തിക്കുകയും നീരാഞ്ജനം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്ന പതിവുമുണ്ട്.
- അരയാലിന്റെ ചുവട്ടിൽ വെള്ളമൊഴിക്കുന്നു, സൂര്യാസ്തമയത്തിനു ശേഷം അവിടെയോ വീട്ടിലെ പൂജാമുറിയിലോ എണ്ണവിളക്ക് കൊളുത്തി ശനിസ്തോത്രമോ ശനിചാലീസയോ ചൊല്ലുന്നു.
- പകൽ പഴങ്ങൾ മാത്രം കഴിച്ച് വൈകുന്നേരം ഉഴുന്നുപരിപ്പ് കിച്ചടിയോ കടുകെണ്ണയിൽ ഉണ്ടാക്കിയ പൂരിയോ കഴിച്ച് വ്രതം മുറിക്കുന്നു; ഈ ദിവസം ലളിതമായ സാത്വിക ഭക്ഷണമാണ്. പഴങ്ങൾ മാത്രം കഴിച്ച് കഴിയാനാവാത്തവർ ഒരു നേരം ലളിതമായ ഭക്ഷണം കഴിക്കുക; രോഗികളും പ്രായമായവരും ഗർഭിണികളും മരുന്ന് കഴിക്കുന്നവരും ആരോഗ്യം അനുവദിക്കുന്ന വിധത്തിൽ മാത്രം വ്രതമെടുക്കുക.
- പല വീടുകളിലും ശനിയാഴ്ച ഹനുമാനെയും പൂജിക്കുന്നു, ഹനുമാൻ ചാലീസ ചൊല്ലുന്നു.
- കറുത്ത എള്ള്, ഉഴുന്ന്, കടുകെണ്ണ, പുതപ്പ്, ചെരിപ്പ്, കുട എന്നിവ ആവശ്യക്കാർക്ക് ദാനം ചെയ്യുന്നത് പതിവാണ്; ഏഴാം ശനിയാഴ്ചയ്ക്കു ശേഷം ഹോമവും അന്നദാനവുമായി ഉദ്യാപനം നടത്തുന്നു.
ഉറവിടം
ശനിദേവൻ സൂര്യപുത്രനാണ് എന്ന കാര്യം പുരാണങ്ങളിൽ വരുന്നു. വിക്രമാദിത്യ രാജാവിന്റെയും നവഗ്രഹങ്ങളുടെയും കഥ വ്രതകഥാ പാരമ്പര്യത്തിൽ പ്രചാരത്തിലുള്ളതാണ്, വ്രതകഥാ പുസ്തകങ്ങളിൽ കാണുന്നതും പല രൂപങ്ങളുള്ളതുമാണ്; ഈ സമാഹാരത്തിൽ അതിന്റെ ചില കഠിനമായ സന്ദർഭങ്ങൾ മനഃപൂർവം ചുരുക്കിപ്പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ദശരഥ രാജാവിന്റെയും ശനിദേവന്റെയും സന്ദർഭം ദശരഥകൃത ശനിസ്തോത്രത്തിന്റെ പാരമ്പര്യത്തോടൊപ്പം പകർന്നുവരുന്നതാണ്, പലയിടത്തും ഇത് പദ്മ പുരാണത്തെ ഉദ്ധരിച്ച് നൽകുന്നു.