MythraanMYTHRAAN
ગુજરાતી ▾
हिंदीEnglishবাংলাमराठीతెలుగుதமிழ்ಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆ
AndroidiOS

હોળી — કથા અને મહત્ત્વ

હોળી — કથા અને મહત્ત્વ

હોળી — ક્યારે છે

  • 21–22 માર્ચ 2027
પૂનમ તિથિ21 માર્ચ, 6:22 PM થી 22 માર્ચ, 4:14 PM સુધી
ચંદ્રોદય5:59 PM
સૂર્યોદય · સૂર્યાસ્ત6:43 AM · 6:51 PM

સમય અમદાવાદ માટે છે · 21 માર્ચ 2027

કથા સાંભળોવર્ણન હિન્દીમાં

આ દિવસ કેમ ઊજવાય છે?

હોળી બુરાઈ પર ભલાઈ અને અહંકાર પર ભક્તિના વિજયનો તહેવાર છે. ફાગણી પૂનમની રાતે હોળિકા દહન થાય છે, કારણ કે ભક્ત પ્રહ્લાદને આગમાં લઈને બેઠેલી હોળિકા પોતે બળી ગઈ અને પ્રહ્લાદ સુરક્ષિત રહ્યા. બીજા દિવસે રંગોની હોળી રમાય છે, જે વ્રજમાં રાધા-કૃષ્ણના પ્રેમની યાદ અપાવે છે.

કથા

કથા પ્રમાણે ઘણા સમય પહેલાં હિરણ્યકશિપુ નામનો એક શક્તિશાળી અસુર રાજા હતો. તેણે કઠોર તપ કરીને બ્રહ્માજી પાસેથી એવું વરદાન મેળવી લીધું હતું કે તેને ન કોઈ માણસ મારી શકે, ન પશુ, ન દિવસે, ન રાતે, ન ઘરની અંદર, ન બહાર, ન ધરતી પર, ન આકાશમાં, અને ન કોઈ અસ્ત્ર-શસ્ત્રથી. આ વરદાનના ઘમંડમાં તેણે પોતાને ભગવાન જાહેર કરી દીધો અને હુકમ કર્યો કે રાજ્યમાં કોઈ ભગવાન વિષ્ણુનું નામ ન લે.

હોળી — કથા 1

પણ તેના જ ઘરમાં તેનો પુત્ર પ્રહ્લાદ જન્મથી જ ભગવાન વિષ્ણુનો પરમ ભક્ત હતો. ગુરુ તેને કંઈ પણ ભણાવે, તે દરેક વાતમાં નારાયણનું નામ લઈ લેતો. હિરણ્યકશિપુએ તેને ખૂબ સમજાવ્યો, પછી ડરાવ્યો. તેણે પ્રહ્લાદને ઊંચા પહાડ પરથી ફેંકાવ્યો, ઝેરી સાપોની વચ્ચે છોડાવ્યો, હાથીઓની આગળ નખાવ્યો, પણ દરેક વખતે ભગવાને પોતાના ભક્તને બચાવી લીધો. પ્રહ્લાદ શાંત મનથી બસ નારાયણ નારાયણ જપતો રહ્યો.

હોળી — કથા 2

ત્યારે હિરણ્યકશિપુએ પોતાની બહેન હોળિકાને બોલાવી. હોળિકાને વરદાન હતું કે આગ તેને બાળી ન શકે. લોકકથામાં કહેવાય છે કે તેની પાસે એક એવી ચાદર હતી જે ઓઢીને તે અગ્નિમાં પણ સુરક્ષિત રહેતી. યોજના બની કે હોળિકા પ્રહ્લાદને ખોળામાં લઈને સળગતી ચિતા પર બેસશે.

હોળી — કથા 3

લાકડાંનો મોટો ઢગલો ખડકવામાં આવ્યો અને આગ ચાંપવામાં આવી. હોળિકા પ્રહ્લાદને ખોળામાં લઈને બેસી ગઈ. પ્રહ્લાદે આંખો બંધ કરી અને ભગવાનનું નામ જપવા લાગ્યો. ત્યારે જ જોરદાર પવન ફૂંકાયો અને એ ચાદર ઊડીને પ્રહ્લાદ પર જઈ પડી. જે વરદાનનો ઉપયોગ બુરાઈ માટે થયો, તે કામ ન આવ્યું. હોળિકા એ જ આગમાં ભસ્મ થઈ ગઈ અને પ્રહ્લાદ હસતા હસતા સુરક્ષિત બહાર આવી ગયા. લોકોએ ખુશી મનાવી, અને ત્યારથી હોળિકા દહનની પરંપરા ચાલી.

હોળી — કથા 4

પછી ભગવાન વિષ્ણુ થાંભલામાંથી નરસિંહ અવતારમાં પ્રગટ થયા અને સંધ્યાકાળે, દરવાજાના ઉંબરા પર, પોતાના નખથી હિરણ્યકશિપુનો અંત કરીને બ્રહ્માજીના વરદાનની મર્યાદા પણ જાળવી.

હોળી — કથા 5

હોળીનો બીજો રંગ વ્રજમાંથી આવે છે. કહેવાય છે કે શ્યામ કનૈયાએ માતા યશોદાને પૂછ્યું કે રાધા આટલી ગોરી કેમ છે અને હું શ્યામ કેમ. માતાએ હસીને કહ્યું, જા, રાધાના ગાલે રંગ લગાડી દે. ત્યારથી વ્રજમાં રંગોની હોળી રમાય છે, અને બરસાનાની લઠ્ઠમાર હોળી આજે પણ પ્રખ્યાત છે.

હોળી — કથા 6

હોળીનો સંદેશ છે કે સાચી ભક્તિની રક્ષા સ્વયં ભગવાન કરે છે, અને અહંકારની આગ અંતે પોતાને જ બાળે છે. બધાં રિસામણાં ભૂલીને પ્રેમના રંગે રંગાઈ જાઓ.

કેવી રીતે ઊજવાય છે

  • હોળિકા દહન ફાગણી પૂનમની રાતે ભદ્રા વગરના શુભ મુહૂર્તમાં કરાય છે; લાકડાં અને છાણાંની હોળી ખડકાય છે.
  • હોળીની ચારે બાજુ કાચા સૂતરનો દોરો વીંટીને પ્રદક્ષિણા કરાય છે અને કંકુ, ચોખા, શ્રીફળ, ફૂલ અને ઘઉં અને જવની નવી ઉંબીઓ અર્પણ કરાય છે.
  • બીજી સવારે રંગોની હોળી, જેને ધુળેટી પણ કહે છે; પહેલાં ભગવાનને ગુલાલ ચઢાવીને, પછી વડીલોના પગે ગુલાલ લગાડીને આશીર્વાદ લેવાય છે.
  • ઘૂઘરા, માલપૂઆ અને ઠંડાઈ જેવાં પકવાન બને છે; વ્રજમાં બરસાના અને નંદગામની લઠ્ઠમાર અને વૃંદાવનમાં ફૂલોની હોળી થાય છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

હોળી 2027 ક્યારે છે?

હોળી 2027 21–22 માર્ચ 2027 ના રોજ છે. તારીખો દિલ્હીના હિન્દુ પંચાંગ મુજબ છે; અન્ય શહેરોમાં એક દિવસનો ફરક હોઈ શકે.

હોળી 2027 માટે પૂજા અથવા ઉપવાસનો સમય શું છે?

પૂનમ તિથિ 21 માર્ચ, 6:22 PM થી 22 માર્ચ, 4:14 PM સુધી; ચંદ્રોદય 5:59 PM (દિલ્હી)

હોળી શા માટે ઉજવાય છે?

હોળી બુરાઈ પર ભલાઈ અને અહંકાર પર ભક્તિના વિજયનો તહેવાર છે.

સ્રોત

પ્રહ્લાદ અને નરસિંહ અવતારની કથા ભાગવત પુરાણના સાતમા સ્કંધમાં અને વિષ્ણુ પુરાણમાં; હોળિકાનો પ્રસંગ લોકપરંપરા અને પછીના ગ્રંથોમાં પ્રચલિત; વ્રજની રંગોની હોળી રાધા-કૃષ્ણની લીલાની પરંપરામાંથી.

શહેર પ્રમાણે સમય

વધુ કથાઓ

કથાઓ જુઓ અને સાંભળો — મફત ઍપડાઉનલોડApp Store