MythraanMYTHRAAN
ગુજરાતી ▾
हिंदीEnglishবাংলাमराठीతెలుగుதமிழ்ಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆ
AndroidiOS

રક્ષાબંધન — કથા અને મહત્ત્વ

રક્ષાબંધન — કથા અને મહત્ત્વ

રક્ષાબંધન — ક્યારે છે

  • 17 ઑગસ્ટ 2027, મંગળવાર
પૂનમ તિથિ16 ઑગસ્ટ, 10:29 AM થી 17 ઑગસ્ટ, 12:59 PM સુધી
સૂર્યોદય · સૂર્યાસ્ત6:17 AM · 7:11 PM

સમય અમદાવાદ માટે છે · 17 ઑગસ્ટ 2027

કથા સાંભળોવર્ણન હિન્દીમાં

▶ રક્ષાબંધનની સાચી કથા — વિડિઓ ›

આ દિવસ કેમ ઊજવાય છે?

શ્રાવણી પૂનમે ઊજવાતું રક્ષાબંધન રક્ષાના વચનનો તહેવાર છે. બહેન ભાઈના કાંડે રાખડી બાંધીને તેના મંગળની કામના કરે છે અને ભાઈ તેની રક્ષાનો સંકલ્પ લે છે. શાસ્ત્રો અને પરંપરામાં આ રક્ષાસૂત્ર દેવતાઓથી લઈને સ્વયં ભગવાન સુધી બંધાતું આવ્યું છે.

કથા

રક્ષાબંધન સાથે જોડાયેલી સૌથી વહાલી કથા શ્રીકૃષ્ણ અને દ્રૌપદીની છે. કહેવાય છે કે એક વાર સુદર્શન ચક્ર ચલાવતી વખતે શ્રીકૃષ્ણની આંગળી કપાઈ ગઈ અને લોહી વહેવા લાગ્યું. આસપાસના લોકો પાટો શોધવા દોડ્યા, પણ દ્રૌપદીએ એક પળનો પણ વિચાર કર્યા વગર પોતાની સાડીનો પાલવ ફાડ્યો અને કૃષ્ણની આંગળી પર બાંધી દીધો. કૃષ્ણે મલકીને કહ્યું, સખી, આ એક તાંતણાનું ઋણ હું એક દિવસ જરૂર ચૂકવીશ.

રક્ષાબંધન — કથા 1

એ દિવસ ત્યારે આવ્યો જ્યારે હસ્તિનાપુરની સભામાં દ્રૌપદીનું અપમાન થવા લાગ્યું. દુઃશાસન તેનું વસ્ત્ર ખેંચવા લાગ્યો અને સભામાં કોઈ તેની રક્ષા માટે આગળ ન આવ્યું. ત્યારે દ્રૌપદીએ બંને હાથ જોડીને શ્રીકૃષ્ણને પોકાર્યા. કૃષ્ણની કૃપાથી તેની સાડી વધતી જ ગઈ. ખેંચનારો થાકીને બેસી ગયો, પણ વસ્ત્રનો અંત ન આવ્યો. એક નાનકડા તાંતણાના બદલામાં ભગવાને પોતાની સખીની લાજ બચાવી લીધી.

રક્ષાબંધન — કથા 2

ભવિષ્ય પુરાણમાં એક બીજી કથા છે. એક વાર દેવો અને અસુરો વચ્ચે ખૂબ લાંબું યુદ્ધ ચાલ્યું અને દેવરાજ ઇન્દ્ર હારવા લાગ્યા. ત્યારે દેવગુરુ બૃહસ્પતિની સલાહથી ઇન્દ્રનાં પત્ની ઇન્દ્રાણીએ શ્રાવણી પૂનમના દિવસે મંત્રોથી એક રક્ષાસૂત્ર તૈયાર કર્યું અને તેને ઇન્દ્રના કાંડે બાંધ્યું. એ રક્ષાસૂત્રના બળે ઇન્દ્રએ યુદ્ધ જીતી લીધું. ત્યારથી કોઈ મોટા કામ પહેલાં રક્ષાસૂત્ર બાંધવાની પરંપરા ચાલી.

રક્ષાબંધન — કથા 3

ત્રીજી કથા રાજા બલિની છે. વામન અવતારમાં ભગવાન વિષ્ણુએ બલિ પાસે ત્રણ પગલાં ધરતી માગી અને તેની ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈને તેને સુતલ લોકનો રાજા બનાવ્યો. બલિએ વર માગ્યો કે ભગવાન સદા તેની પાસે રહે. ભગવાન તેના દ્વારપાળ બનીને ત્યાં જ રહેવા લાગ્યા અને વૈકુંઠમાં માતા લક્ષ્મી એકલાં રહી ગયાં.

રક્ષાબંધન — કથા 4

ત્યારે માતા લક્ષ્મી એક સાધારણ સ્ત્રીનું રૂપ લઈને બલિ પાસે ગયાં અને શ્રાવણી પૂનમે તેના કાંડે રક્ષાસૂત્ર બાંધીને તેને ભાઈ બનાવી લીધો. બલિએ કહ્યું, બહેન, જે જોઈએ તે માગી લો. લક્ષ્મીજીએ પોતાના સાચા રૂપમાં આવીને કહ્યું, મને મારા પતિ પાછા આપો. બલિએ પોતાનું વચન નિભાવ્યું અને ભગવાન વિષ્ણુને વૈકુંઠ જવા દીધા. એટલે જ રાખડી બાંધતી વખતે રાજા બલિનું સ્મરણ કરાય છે.

રક્ષાબંધન — કથા 5

આ બધી કથાઓનો સાર એક છે. રાખડી ફક્ત દોરો નથી, પ્રેમ અને રક્ષાનું વચન છે. જે તેને બાંધે છે, તે શુભકામના આપે છે, અને જે બંધાવે છે, તે રક્ષાનો સંકલ્પ લે છે. શ્રીકૃષ્ણની કૃપાથી દરેક પરિવારમાં આ પ્રેમનું બંધન સદા મજબૂત રહે.

કેવી રીતે ઊજવાય છે

  • રાખડીની થાળીમાં કંકુ, ચોખા, દીવો, મીઠાઈ અને રાખડી સજાવો.
  • બહેન ભાઈને ચાંલ્લો કરીને જમણા કાંડે રાખડી બાંધે, આરતી ઉતારે અને મીઠાઈ ખવડાવે; ભાઈ રક્ષાનું વચન આપે અને ભેટ આપે.
  • રાખડી બાંધતી વખતે આ મંત્ર બોલાય છે, યેન બદ્ધો બલી રાજા દાનવેન્દ્રો મહાબલઃ, તેન ત્વામપિ બધ્નામિ રક્ષે મા ચલ મા ચલ.
  • પરંપરા પ્રમાણે ભદ્રા કાળમાં રાખડી બંધાતી નથી; શુભ સમય પંચાંગમાંથી જોઈ લો.
  • ઘણા સમુદાયોમાં આ જ દિવસે શ્રાવણી ઉપાકર્મ થાય છે અને નવી જનોઈ ધારણ કરાય છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

રક્ષાબંધન 2027 ક્યારે છે?

રક્ષાબંધન 2027 17 ઑગસ્ટ 2027, મંગળવાર ના રોજ છે. તારીખો દિલ્હીના હિન્દુ પંચાંગ મુજબ છે; અન્ય શહેરોમાં એક દિવસનો ફરક હોઈ શકે.

રક્ષાબંધન 2027 માટે પૂજા અથવા ઉપવાસનો સમય શું છે?

પૂનમ તિથિ 16 ઑગસ્ટ, 10:29 AM થી 17 ઑગસ્ટ, 12:59 PM સુધી (દિલ્હી)

રક્ષાબંધન શા માટે ઉજવાય છે?

શ્રાવણી પૂનમે ઊજવાતું રક્ષાબંધન રક્ષાના વચનનો તહેવાર છે.

સ્રોત

ઇન્દ્રાણી અને રક્ષાસૂત્રની કથા ભવિષ્ય પુરાણના ઉત્તર પર્વમાંથી; વામન અને બલિની કથા ભાગવત પુરાણના આઠમા સ્કંધમાંથી, પણ લક્ષ્મીજીએ બલિને રાખડી બાંધી એ લોકપરંપરા છે; દ્રૌપદીની લાજ બચાવવાનો પ્રસંગ મહાભારતના સભા પર્વમાં, અને આંગળી પર પાલવ બાંધવાની કથા લોકપરંપરામાં પ્રચલિત છે.

શહેર પ્રમાણે સમય

વધુ કથાઓ

કથાઓ જુઓ અને સાંભળો — મફત ઍપડાઉનલોડApp Store