ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପୂଜା — କଥା ଓ ମାହାତ୍ମ୍ୟ

ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପୂଜା — କେବେ
- 10 ନଭେମ୍ବର 2026, ମଙ୍ଗଳବାର
- 30 ଅକ୍ଟୋବର 2027, ଶନିବାର
| ପ୍ରତିପଦା ତିଥି | 9 ନଭେମ୍ବର, 12:32 PM ଠାରୁ 10 ନଭେମ୍ବର, 2:01 PM ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ |
| ପ୍ରାତଃକାଳ ପୂଜା | 5:53 AM – 8:08 AM |
| ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ · ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ | 5:53 AM · 5:08 PM |
ସମୟ ଭୁବନେଶ୍ୱର ପାଇଁ · 10 ନଭେମ୍ବର 2026
▶ ଯେଉଁ ପାହାଡ଼କୁ କୃଷ୍ଣ ଟେକିଥିଲେ — ତାହା ପ୍ରକୃତରେ କ'ଣ ଥିଲା? — ଭିଡିଓ ›
ଏହି ଦିନ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?
ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପୂଜା କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ପ୍ରତିପଦାରେ, ଦୀପାବଳିର ପରଦିନ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହା ସେହି ଦିନର ସ୍ମୃତି, ଯେତେବେଳେ ବାଳକୃଷ୍ଣ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବତ ଟେକି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ପୂରା ବ୍ରଜକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଏହି ଦିନ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ, ଗାଈ ଓ ପ୍ରକୃତିର ପୂଜା ହୁଏ ଓ ଅନ୍ନକୂଟ ଭୋଗ ଲାଗେ।
କଥା
କଥା ଅନୁସାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବୟସ ପ୍ରାୟ ସାତ ବର୍ଷ ଥିବା ବେଳେ, ଥରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ପୂରା ବ୍ରଜରେ ବଡ଼ ଆୟୋଜନ ଚାଲିଛି। ନନ୍ଦ ବାବାଙ୍କୁ ପଚାରିବାରୁ ସେ କହିଲେ, ଆମେ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୂଜା କରୁ, କାରଣ ସେ ବର୍ଷା କରାନ୍ତି, ଆଉ ବର୍ଷାରୁ ହିଁ ଶସ୍ୟ ଓ ଘାସ ଉଠେ।

ବାଳକୃଷ୍ଣ ସରଳ ଭାବରେ କହିଲେ, ବାବା, ଆମ ଗାଈମାନେ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବତରେ ଚରନ୍ତି, ସେଠାରୁ ହିଁ ଆମକୁ ଘାସ, ପାଣି, ଫଳ ଓ କାଠ ମିଳେ। ଆମେ ତ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ, ଗାଈ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ କଥା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗିଲା। ବ୍ରଜବାସୀ ଗଦା ଗଦା ପକ୍ୱାନ୍ନ ତିଆରି କରି ଗୋବର୍ଦ୍ଧନଙ୍କୁ ଭୋଗ ଲଗାଇଲେ ଓ ପରିକ୍ରମା କଲେ। କୁହାଯାଏ କୃଷ୍ଣ ନିଜେ ଏକ ବିଶାଳ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ କହିଲେ, ମୁଁ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ, ଆଉ ସ୍ନେହରେ ସେହି ଭୋଗ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

ନିଜ ପୂଜା ବନ୍ଦ ହେଉଥିବା ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଭାରି କ୍ରୋଧ ଆସିଲା। ସେ ପ୍ରଳୟର ମେଘମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, ବ୍ରଜକୁ ବୁଡ଼ାଇଦିଅ। ଆକାଶ କଳା ହୋଇଗଲା, ବିଜୁଳି ଚମକିଲା ଓ ମୂଷଳଧାରରେ ବର୍ଷା ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ଗାଁର ଲୋକ ଓ ଗାଈମାନେ ଡରରେ ଥରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଲେ।

କୃଷ୍ଣ ହସିଲେ ଓ ବିଶାଳ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବତକୁ ନିଜ ସାନ ଆଙ୍ଗୁଠି ଉପରେ ଏମିତି ଟେକିନେଲେ, ଯେମିତି କୌଣସି ପିଲା ଛତା ଧରେ। ପୂରା ବ୍ରଜ, ସବୁ ଗୋପାଳ ପିଲା, ଗୋପୀ ଓ ଗାଈ ତା ତଳକୁ ଚାଲିଆସିଲେ। ସାତ ଦିନ ସାତ ରାତି ବର୍ଷା ହେଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ କାହା ଉପରେ ଗୋଟିଏ ବୁନ୍ଦା ବି ପଡ଼ିଲା ନାହିଁ। ଗୋପାଳ ପିଲାମାନେ ବି ନିଜ ବାଡ଼ି ପର୍ବତରେ ଲଗାଇଦେଲେ, ଯେମିତି ସେମାନେ ବି ସାହାରା ଦେଉଛନ୍ତି।

ଶେଷରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅହଙ୍କାର ଭାଙ୍ଗିଲା। ସେ ବୁଝିଗଲେ ଯେ ଏହି ବାଳକ ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ। ସେ କାମଧେନୁ ଗାଈକୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ ଆସିଲେ ଓ ହାତ ଯୋଡ଼ି କ୍ଷମା ମାଗିଲେ। କାମଧେନୁ ନିଜ ଦୁଧରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଭିଷେକ କଲେ, ଆଉ ସେହିଦିନଠାରୁ ସେ ଗୋବିନ୍ଦ କୁହାଗଲେ।

ସେହିଦିନଠାରୁ ଏହି ଦିନ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପୂଜା ଓ ଅନ୍ନକୂଟ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। କୁହାଯାଏ ସାତ ଦିନ ପର୍ବତ ଧରି ରହିବା ବେଳେ କୃଷ୍ଣ କିଛି ଖାଇନଥିଲେ, ସେଥିପାଇଁ ସାତ ଦିନର ଆଠ ପ୍ରହରର ଭୋଜନ ବଦଳରେ ଭକ୍ତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଛପନ ଭୋଗ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି। ଗୁଜରାଟରେ ଏହା ନୂଆ ବର୍ଷର ଦିନ, ଆଉ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ବଳି ପ୍ରତିପଦା। ଏହି ପର୍ବ ଶିଖାଏ ଯେ ଯେଉଁ ପୃଥିବୀ, ଗଛ ଓ ଗାଈ ଆମକୁ ପାଳନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଆଦର କରିବା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ପୂଜା।
କିପରି ପାଳନ କରାଯାଏ
- ସକାଳେ ଅଗଣାରେ ଗୋବରରେ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବତ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆକୃତି ଗଢ଼ାଯାଏ, ତାପରେ ତାହାର ପୂଜା ଓ ପରିକ୍ରମା କରାଯାଏ।
- ଅନ୍ନକୂଟରେ ନାନା ପ୍ରକାର ପରିବା, କଢ଼ି, ଭାତ, ପୁରି ଓ ମିଠା ତିଆରି କରି ଭୋଗ ଲଗାଯାଏ, ତାପରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରସାଦ ବଣ୍ଟାଯାଏ।
- ଗାଈ ଓ ବଳଦଙ୍କୁ ଗାଧୋଇଦେଇ ସଜାଯାଏ ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଗୁଡ଼ ଓ ଘାସ ଖୁଆଯାଏ।
- ମଥୁରା ପାଖରେ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବତର ପରିକ୍ରମା ପାଇଁ ଏହି ଦିନ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଭକ୍ତ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପୂଜା 2026 କେବେ?
ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପୂଜା 2026 10 ନଭେମ୍ବର 2026, ମଙ୍ଗଳବାର ରେ ପଡ଼ିଛି। ତାରିଖଗୁଡ଼ିକ ଦିଲ୍ଲୀର ହିନ୍ଦୁ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁସାରେ; ଅନ୍ୟ ସହରରେ ଗୋଟିଏ ଦିନର ଫରକ ହୋଇପାରେ।
ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପୂଜା 2026 ପାଇଁ ପୂଜା କିମ୍ବା ଉପବାସର ସମୟ କେତେବେଳେ?
ପ୍ରତିପଦା ତିଥି 9 ନଭେମ୍ବର, 12:32 PM ଠାରୁ 10 ନଭେମ୍ବର, 2:01 PM ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ; ପ୍ରାତଃକାଳ ପୂଜା 5:53 AM – 8:08 AM (ଦିଲ୍ଲୀ)
ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପୂଜା କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?
ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପୂଜା କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ପ୍ରତିପଦାରେ, ଦୀପାବଳିର ପରଦିନ ପାଳନ କରାଯାଏ।
ଉତ୍ସ
ଭାଗବତ ପୁରାଣ, ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧ, ଚବିଶରୁ ସତାଇଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ବିଷ୍ଣୁ ପୁରାଣ। ହରିବଂଶ। ଛପନ ଭୋଗର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଲୋକ ପରମ୍ପରାରୁ।