ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ — କଥା ଓ ମାହାତ୍ମ୍ୟ

ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ — କେବେ
- 11 ଫେବୃଆରୀ 2027, ଗୁରୁବାର
| ପଞ୍ଚମୀ ତିଥି | 11 ଫେବୃଆରୀ, 3:05 AM ଠାରୁ 12 ଫେବୃଆରୀ, 3:19 AM ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ |
| ପୂଜା ମୁହୂର୍ତ୍ତ | 6:18 AM – 12:01 PM |
| ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ · ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ | 6:18 AM · 5:44 PM |
ସମୟ ଭୁବନେଶ୍ୱର ପାଇଁ · 11 ଫେବୃଆରୀ 2027
ଏହି ଦିନ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?
ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀକୁ ବିଦ୍ୟା, ବାଣୀ ଓ ସଙ୍ଗୀତର ଦେବୀ ମା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପ୍ରକଟ ଦିବସ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ଏହି ଦିନଠାରୁ ଋତୁରାଜ ବସନ୍ତର ସ୍ୱାଗତ ହୁଏ। ସେଥିପାଇଁ ଏହି ଦିନ ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା ହୁଏ, ହଳଦିଆ ଲୁଗା ପିନ୍ଧାଯାଏ ଏବଂ ପିଲାମାନଙ୍କର ବିଦ୍ୟାରମ୍ଭ ବା ଖଡ଼ିଛୁଆଁ କରାଯାଏ।
କଥା
କଥା ଅନୁସାରେ ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି ରଚନା କଲେ, ସେ ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ଗଛଲତା, ପଶୁପକ୍ଷୀ ଓ ମଣିଷ ସବୁ ତିଆରି କଲେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେ ନିଜ ରଚନାକୁ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ମନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲା ନାହିଁ। ସବୁ କିଛି ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଚାରିଆଡ଼େ ଗଭୀର ନୀରବତା ଥିଲା। ନଦୀରେ କଳକଳ ନଥିଲା, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ କିଚିରିମିଚିରି ନଥିଲା, ମଣିଷ ମୁହଁରେ ବାଣୀ ନଥିଲା। ସାରା ସୃଷ୍ଟି ଯେମିତି ଉଦାସ ଓ ମୌନ ହୋଇ ଠିଆ ହୋଇଥିଲା।

ବ୍ରହ୍ମା ବିଚାର କଲେ ଏବଂ ନିଜ କମଣ୍ଡଳୁରୁ ଜଳ ନେଇ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଛିଞ୍ଚିଲେ। ସେହି ଜଳରୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଆଲୋକ ଫୁଟି ଉଠିଲା, ଏବଂ ସେଥିରୁ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଦେବୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଚାରି ହାତ ଥିଲା। ଗୋଟିଏ ହାତରେ ବୀଣା, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ପୁସ୍ତକ, ତୃତୀୟରେ ମାଳା ଥିଲା ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ହାତ ବର ଦେବାର ମୁଦ୍ରାରେ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ପରିଧାନ ଶ୍ୱେତ ଥିଲା ଏବଂ ମୁହଁରେ ଶାନ୍ତ ହସ ଥିଲା।

ବ୍ରହ୍ମା ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ବିନତି କଲେ, ହେ ଦେବୀ, ଏହି ମୌନ ସୃଷ୍ଟିକୁ ସ୍ୱର ଦିଅନ୍ତୁ। ଦେବୀ ନିଜ ବୀଣାର ତାରରେ ଝଙ୍କାର ତୋଳିଲେ। ଯେମିତି ବୀଣାର ମଧୁର ସ୍ୱର ଗୁଞ୍ଜରିଲା, ସାରା ସୃଷ୍ଟି ଜାଗି ଉଠିଲା। ନଦୀମାନେ କଳକଳ ହୋଇ ବହିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ପବନରେ ସରସର ଶବ୍ଦ ଆସିଲା, ପକ୍ଷୀମାନେ ଗାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ ଏବଂ ମଣିଷକୁ କଥା କହିବା ପାଇଁ ବାଣୀ ମିଳିଲା। ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ସରସ୍ୱତୀ ନାମ ଦେଲେ। ବାଣୀର ଦେବୀ ହୋଇଥିବାରୁ ସେ ବାଗୀଶ୍ୱରୀ, ବୀଣାବାଦିନୀ ଓ ଶାରଦା ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଗଲେ।

ଆଉ ଏକ ବିଶ୍ୱାସ ଅଛି ଯେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀରେ ମା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପୂଜା କରିଥିଲେ ଏବଂ ବର ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଏହି ଦିନ ସାରା ସଂସାରରେ ତାଙ୍କର ଆରାଧନା ହେବ। ସେହିଦିନଠାରୁ ଏହି ଦିନଟି ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜାର ଦିନ ହୋଇଗଲା। ବଙ୍ଗଳା, ଓଡ଼ିଶା ଓ ବିହାରରେ ଏହି ଦିନ ପେଣ୍ଡାଲ ସଜାଯାଏ ଏବଂ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ବଡ଼ ଉତ୍ସାହରେ ମାଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ଏହି ଦିନ ବସନ୍ତ ଋତୁ ଆଗମନର ଦିନ ମଧ୍ୟ। କ୍ଷେତରେ ସୋରିଷର ହଳଦିଆ ଫୁଲ ଲହଲହ ହୁଏ, ଆମ୍ବ ଗଛରେ ବଉଳ ଆସିବାକୁ ଲାଗେ ଏବଂ ପାଗ ମନୋରମ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ହଳଦିଆ ଶୋଭା ଯୋଗୁଁ ଏହି ଦିନ ହଳଦିଆ ଲୁଗା ପିନ୍ଧାଯାଏ ଏବଂ ହଳଦିଆ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ତିଆରି ହୁଏ। ଘରେ ଘରେ ବହି, କଲମ ଓ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ମାଙ୍କ ଚରଣରେ ରଖାଯାଏ, ଏବଂ ଛୋଟ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷର ଲେଖାଇ ଦିଆଯାଏ।

ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ଜ୍ଞାନ ଓ ମଧୁର ବାଣୀ ହିଁ ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଧନ। ମା ସରସ୍ୱତୀ ଆପଣଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିକୁ ନିର୍ମଳ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଘରେ ଜ୍ଞାନ ଓ ସଙ୍ଗୀତର ବାସ ହେଉ।
କିପରି ପାଳନ କରାଯାଏ
- ସକାଳେ ସ୍ନାନ କରି ହଳଦିଆ କିମ୍ବା ଧଳା ଲୁଗା ପିନ୍ଧାଯାଏ ଏବଂ ମା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପ୍ରତିମା କିମ୍ବା ଚିତ୍ରରେ ହଳଦିଆ ଫୁଲ, ହଳଦୀ, ଅରୁଆ ଚାଉଳ ଓ ଚନ୍ଦନ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ।
- ବହି, କଲମ ଓ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ମାଙ୍କ ସାମନାରେ ରଖି ସେଗୁଡ଼ିକର ପୂଜା କରାଯାଏ। ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ଦିନ ପାଠପଢ଼ା ବଦଳରେ କେବଳ ପୂଜା ହୁଏ।
- ଛୋଟ ପିଲାମାନଙ୍କର ବିଦ୍ୟାରମ୍ଭ ବା ଖଡ଼ିଛୁଆଁ କରାଯାଏ, ଅର୍ଥାତ୍ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ ଥର ଅକ୍ଷର ଲେଖାଇ ଦିଆଯାଏ।
- ଭୋଗରେ କେଶର କିମ୍ବା ହଳଦିଆ ଭାତ, ବୁନ୍ଦିଆ, ବରକୋଳି ଓ ହଳଦିଆ ମିଠା ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ସରସ୍ୱତୀ ବନ୍ଦନା ବା ଯା କୁନ୍ଦେନ୍ଦୁ ତୁଷାରହାର ଧବଳା ଶ୍ଳୋକ ପାଠ କରାଯାଏ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ 2027 କେବେ?
ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ 2027 11 ଫେବୃଆରୀ 2027, ଗୁରୁବାର ରେ ପଡ଼ିଛି। ତାରିଖଗୁଡ଼ିକ ଦିଲ୍ଲୀର ହିନ୍ଦୁ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁସାରେ; ଅନ୍ୟ ସହରରେ ଗୋଟିଏ ଦିନର ଫରକ ହୋଇପାରେ।
ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ 2027 ପାଇଁ ପୂଜା କିମ୍ବା ଉପବାସର ସମୟ କେତେବେଳେ?
ପଞ୍ଚମୀ ତିଥି 11 ଫେବୃଆରୀ, 3:05 AM ଠାରୁ 12 ଫେବୃଆରୀ, 3:19 AM ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ; ପୂଜା ମୁହୂର୍ତ୍ତ 6:18 AM – 12:01 PM (ଦିଲ୍ଲୀ)
ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ?
ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀକୁ ବିଦ୍ୟା, ବାଣୀ ଓ ସଙ୍ଗୀତର ଦେବୀ ମା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପ୍ରକଟ ଦିବସ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଉତ୍ସ
ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୂଜାର ବର୍ଣ୍ଣନା ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣର ପ୍ରକୃତି ଖଣ୍ଡରେ ଅଛି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କମଣ୍ଡଳୁ ଜଳରୁ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପ୍ରକଟ ହେବାର କଥା ଲୋକ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରଚଳିତ ରୂପ। ପୁରାଣମାନଙ୍କରେ କିନ୍ତୁ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।