MythraanMYTHRAAN
ગુજરાતી ▾
हिंदीEnglishবাংলাमराठीతెలుగుதமிழ்ಕನ್ನಡമലയാളംଓଡ଼ିଆ
AndroidiOS

વસંત પંચમી — કથા અને મહત્ત્વ

વસંત પંચમી — કથા અને મહત્ત્વ

વસંત પંચમી — ક્યારે છે

  • 11 ફેબ્રુઆરી 2027, ગુરુવાર
પાંચમ તિથિ11 ફેબ્રુઆરી, 3:05 AM થી 12 ફેબ્રુઆરી, 3:19 AM સુધી
પૂજા મુહૂર્ત7:15 AM – 12:54 PM
સૂર્યોદય · સૂર્યાસ્ત7:15 AM · 6:34 PM

સમય અમદાવાદ માટે છે · 11 ફેબ્રુઆરી 2027

કથા સાંભળોવર્ણન હિન્દીમાં

આ દિવસ કેમ ઊજવાય છે?

મહા સુદ પાંચમને વિદ્યા, વાણી અને સંગીતનાં દેવી મા સરસ્વતીનો પ્રાગટ્ય દિવસ માનવામાં આવે છે. આ જ દિવસથી ઋતુરાજ વસંતનું સ્વાગત થાય છે. એટલે આ દિવસે સરસ્વતી પૂજા થાય છે, પીળાં વસ્ત્ર પહેરાય છે અને બાળકોનો વિદ્યારંભ કરાવાય છે.

કથા

કથા પ્રમાણે જ્યારે ભગવાન વિષ્ણુની આજ્ઞાથી બ્રહ્માજીએ સૃષ્ટિની રચના કરી, ત્યારે તેમણે ધરતી, આકાશ, ઝાડપાન, પશુપંખી અને માણસ બધું બનાવ્યું. પણ જ્યારે તેમણે પોતાની રચના જોઈ, ત્યારે તેમના મનને સંતોષ ન થયો. બધું જ હતું, પણ ચારે બાજુ ઊંડો સન્નાટો હતો. ન નદીઓમાં ખળખળ હતી, ન પંખીઓનો કલરવ, ન માણસના મુખે વાણી. આખી સૃષ્ટિ જાણે ઉદાસ અને મૌન ઊભી હતી.

વસંત પંચમી — કથા 1

બ્રહ્માજીએ વિચાર કર્યો અને પોતાના કમંડળમાંથી જળ લઈને પૃથ્વી પર છાંટ્યું. એ જળમાંથી એક દિવ્ય પ્રકાશ ફૂટ્યો, અને તેમાંથી એક અત્યંત સુંદર દેવી પ્રગટ થયાં. તેમને ચાર હાથ હતા. એક હાથમાં વીણા, બીજામાં પુસ્તક, ત્રીજામાં માળા હતી અને ચોથો હાથ વરદાન આપવાની મુદ્રામાં હતો. તેમનાં વસ્ત્ર શ્વેત હતાં અને મુખ પર શાંત સ્મિત હતું.

વસંત પંચમી — કથા 2

બ્રહ્માજીએ દેવીને પ્રણામ કર્યા અને વિનંતી કરી, હે દેવી, આ મૌન સૃષ્ટિને સ્વર આપો. દેવીએ પોતાની વીણાના તાર છેડ્યા. જેવો વીણાનો મધુર સ્વર ગુંજ્યો, આખી સૃષ્ટિ જાગી ઊઠી. નદીઓ ખળખળ વહેવા લાગી, પવનમાં સરસરાટ આવ્યો, પંખીઓ ગાવા લાગ્યાં અને માણસોને બોલવા માટે વાણી મળી. બ્રહ્માજીએ પ્રસન્ન થઈને તેમને સરસ્વતી નામ આપ્યું. વાણીનાં દેવી હોવાથી તેઓ વાગીશ્વરી, વીણાવાદિની અને શારદા પણ કહેવાયાં.

વસંત પંચમી — કથા 3

એક બીજી માન્યતા છે કે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે સૌથી પહેલાં મહા સુદ પાંચમે મા સરસ્વતીની પૂજા કરી અને વરદાન આપ્યું કે આ દિવસે આખા જગતમાં તેમની આરાધના થશે. ત્યારથી આ દિવસ સરસ્વતી પૂજાનો દિવસ બની ગયો. બંગાળ, ઓડિશા અને બિહારમાં આ દિવસે પંડાલ સજે છે અને વિદ્યાર્થીઓ ખૂબ ઉત્સાહથી માની પૂજા કરે છે.

વસંત પંચમી — કથા 4

આ દિવસ વસંત ઋતુના આગમનનો પણ છે. ખેતરોમાં રાયડાનાં પીળાં ફૂલ લહેરાય છે, આંબે મોર આવવા લાગે છે અને વાતાવરણ ખુશનુમા થઈ જાય છે. આ જ પીળી છટાને કારણે આ દિવસે પીળાં વસ્ત્ર પહેરાય છે અને પીળાં પકવાન બને છે. ઘરોમાં પુસ્તકો, કલમ અને વાજિંત્રો માના ચરણે મુકાય છે, અને નાનાં બાળકો પાસે પહેલો અક્ષર લખાવાય છે.

વસંત પંચમી — કથા 5

વસંત પંચમી આપણને શીખવે છે કે જ્ઞાન અને મધુર વાણી જ જીવનનું સૌથી મોટું ધન છે. મા સરસ્વતી આપની બુદ્ધિને નિર્મળ કરે અને આપના ઘરમાં જ્ઞાન અને સંગીતનો વાસ થાય.

કેવી રીતે ઊજવાય છે

  • સવારે સ્નાન કરીને પીળાં કે સફેદ વસ્ત્ર પહેરાય છે અને મા સરસ્વતીની પ્રતિમા કે ચિત્ર પર પીળાં ફૂલ, હળદર, ચોખા અને ચંદન ચઢાવાય છે.
  • પુસ્તકો, કલમ અને વાજિંત્રો માની સામે મૂકીને તેમની પૂજા કરાય છે; ઘણી જગ્યાએ આ દિવસે ભણવાને બદલે ફક્ત પૂજા થાય છે.
  • નાનાં બાળકોનો વિદ્યારંભ કરાવાય છે, એટલે કે તેમની પાસે પહેલી વાર અક્ષર લખાવાય છે.
  • ભોગમાં કેસરી કે પીળા ભાત, બુંદી, બોર અને પીળી મીઠાઈ ધરાય છે; સરસ્વતી વંદના કે કુન્દેન્દુ તુષારહાર ધવલાનો પાઠ થાય છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

વસંત પંચમી 2027 ક્યારે છે?

વસંત પંચમી 2027 11 ફેબ્રુઆરી 2027, ગુરુવાર ના રોજ છે. તારીખો દિલ્હીના હિન્દુ પંચાંગ મુજબ છે; અન્ય શહેરોમાં એક દિવસનો ફરક હોઈ શકે.

વસંત પંચમી 2027 માટે પૂજા અથવા ઉપવાસનો સમય શું છે?

પાંચમ તિથિ 11 ફેબ્રુઆરી, 3:05 AM થી 12 ફેબ્રુઆરી, 3:19 AM સુધી; પૂજા મુહૂર્ત 7:15 AM – 12:54 PM (દિલ્હી)

વસંત પંચમી શા માટે ઉજવાય છે?

મહા સુદ પાંચમને વિદ્યા, વાણી અને સંગીતનાં દેવી મા સરસ્વતીનો પ્રાગટ્ય દિવસ માનવામાં આવે છે.

સ્રોત

સરસ્વતી પૂજા અને શ્રીકૃષ્ણે કરેલી પહેલી પૂજાનું વર્ણન બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણના પ્રકૃતિ ખંડમાં; બ્રહ્માજીના કમંડળના જળમાંથી સરસ્વતીના પ્રગટ થવાની કથા લોકપરંપરામાં પ્રચલિત સ્વરૂપ છે, જ્યારે પુરાણોમાં સરસ્વતીને બ્રહ્માજીમાંથી ઉત્પન્ન થયેલાં કહ્યાં છે.

શહેર પ્રમાણે સમય

વધુ કથાઓ

કથાઓ જુઓ અને સાંભળો — મફત ઍપડાઉનલોડApp Store