ఆదివార వ్రతం — కథ

ఈ రోజు ఎందుకు జరుపుకుంటారు?
ఆదివారం సూర్యదేవుని రోజు. ఈ రోజు వ్రతం చేసేవారు సూర్యోదయానికి ముందే లేచి స్నానం చేసి, ఉదయించే సూర్యునికి రాగి పాత్రతో నీటి అర్ఘ్యం ఇస్తారు, సూర్యాస్తమయానికి ముందు ఒక్క పూట భోజనం చేస్తారు. చాలా ఇళ్ళలో ఈ రోజు భోజనం ఉప్పు లేకుండా వండుతారు, రంగు ఎరుపు లేదా కాషాయం ఉంచుతారు. ఆరోగ్యం, మనసు స్థిరత్వం, ఇంట్లో తేజస్సు నిలిచి ఉండాలనే కోరికతో ఈ వ్రతం చేస్తారు.
కథ
ఒక ఊళ్ళో ఒక ముసలి తల్లి ఒంటరిగా ఉండేదని కథ చెబుతుంది. ఆమెకు పొలం లేదు, ఆవు లేదు, కానీ ఆమెకు ఒక నియమం ఉంది, దాన్ని ఆమె ఎప్పుడూ తప్పేది కాదు. ప్రతి ఆదివారం సూర్యుడు ఉదయించక ముందే లేచి, వాకిలి ఊడ్చి, పేడతో అలికి, తర్వాత స్నానం చేసి వంట చేసి, సూర్యదేవునికి నైవేద్యం పెట్టి, కథ చెప్పుకుని, ఆ తర్వాత రోజులో ఒక్కసారే తినేది. ముసలమ్మ ఇంట్లో లోటు ఉంది కానీ ఆమె ముఖం ఎప్పుడూ ప్రశాంతంగా ఉంటుందని ఊళ్ళో జనం అనేవారు.

ఆమె దగ్గర పేడ ఉండేది కాదు, అందుకే పక్కింటామె దగ్గర అడిగి తెచ్చుకునేది. పక్కింటామె దగ్గర ఒక ఆవు ఉండేది, ఆలోచించకుండా కొంచెం పేడ ఇచ్చేది. కొన్నేళ్ళలో ముసలమ్మ ఇంటి పరిస్థితి నిశ్శబ్దంగా బాగుపడసాగింది. ఇంటికి మరమ్మత్తులు జరిగాయి, ధాన్యం నిండుగా ఉండసాగింది, ఆమె మనసు ఇంకా స్థిరపడింది. పక్కింటామె ఇది చూస్తూ ఉంది, ఆమె మనసులో అసూయ పాతుకుంది. పేడ నా ఆవుది, మరి కలిసిరావడం ఆమె ఇంటికి ఎందుకు, అని అనుకునేది.

ఒక శనివారం రాత్రి ఆమె తన ఆవును లోపల కట్టేసింది, రేపు ఉదయం బయట పేడ దొరకనే దొరకదు అనుకుంది. ఆదివారం ముసలమ్మ లేచి, చాలాసేపు అటూ ఇటూ వెతికింది, కానీ ఎక్కడా పేడ దొరకలేదు. వాకిలి అలకకుండా ఆమె వంట చేయలేదు, నైవేద్యం పెట్టకుండా తినలేదు. రోజంతా ఆకలితో ఉండి, రాత్రి అలాగే పడుకుంది. ఆమె ఎవరితోనూ ఏమీ అనలేదు, పక్కింటామెతో గొడవ పడటం సరేసరి, ఫిర్యాదు కూడా చేయలేదు.

ఉదయం కళ్ళు తెరిచేసరికి ఆమె వాకిట్లో ఒక అందమైన ఆవు దూడతో సహా నిలబడి ఉంది. ఆమె కళ్ళు చెమ్మగిల్లాయి. ఇది సూర్యదేవుని కృప అని చెబుతారు. ముసలమ్మ ఆ ఆవుకు సేవ చేయడం మొదలుపెట్టింది, ఇక పేడ కోసం ఎవరి ఇంటికీ వెళ్ళవలసిన అవసరం రాలేదు. కొన్ని రోజుల తర్వాత ఒక వింత జరిగింది. ఆవు పేడ బంగారంగా మారసాగింది. ముసలమ్మకు ఇది తెలియనే లేదు, ఎందుకంటే ఆమె లేచేసరికే వాకిలి ఖాళీగా కనిపించేది.

పక్కింటామె ఇది చూసింది. ఆమె రోజూ చీకట్లో వచ్చి బంగారు పేడ ఎత్తుకెళ్ళి, దాని స్థానంలో తన ఆవు మామూలు పేడ పెట్టేది. కొద్ది రోజుల్లోనే ఆమె ఇల్లు నిండిపోయింది. ముసలమ్మ ఎప్పటిలాగే వాకిలి అలుకుతూ, ఆదివార వ్రతం చేస్తూ ఉంది, ఆమెకు ఏమీ తెలియదు. కానీ విషయం ఎక్కువ రోజులు దాగలేదు. బంగారు పేడ సంగతి నగరం దాకా చేరింది, రాజు ఆ ఆవును తన గోశాలకు తెప్పించుకున్నాడు.

అదే రాత్రి రాజు కలలో సూర్యదేవుడు వచ్చారు. ఆయన అన్నారు, ఈ ఆవు ఆ ముసలమ్మది, తన నియమంతో, ఓపికతో ఆమె దీన్ని పొందింది; ఆమెది ఆమెకు తిరిగి ఇచ్చెయ్యి. ఉదయం రాజు ఆవునూ దూడనూ గౌరవంగా ముసలమ్మ ఇంటికి పంపాడు, ఆమెకు తెలియకుండా తీసుకున్నది కూడా తిరిగి ఇవ్వమని ఆజ్ఞాపించాడు. ఆదివార వ్రతాన్ని శ్రద్ధగా చేయాలని రాజ్యమంతటా చాటింపు వేయించాడు.

పక్కింటామె స్వయంగా ముసలమ్మ ఇంటికి వచ్చి తల వంచి క్షమాపణ అడిగింది. కథలో జనం అన్నిటికంటే ఎక్కువగా గుర్తుంచుకునే భాగం ఇదే: ముసలమ్మ ఆమెను క్షమించి, అదే రోజు నుంచి ఆవు పాలు ఆమెతో పంచుకోసాగింది. ఆదివార వ్రతాన్ని నియమంగా చేసి ఈ కథ విన్నవారి మనసు నిర్మలంగా ఉంటుందని, వారి ఇంట్లో శాంతి నిలిచి ఉంటుందని కథ చెబుతుంది. అన్నిటికంటే గొప్పది, ఆకలితో ఉండి కూడా ముసలమ్మ తప్పని ఆ నియమం, అడగక ముందే ఆమె ఇచ్చిన ఆ క్షమ. సూర్యదేవుడు అందరికీ ఆరోగ్యాన్నీ తేజస్సునూ ఇవ్వాలి.
ఎలా జరుపుకుంటారు
- ఆదివారం సూర్యోదయానికి ముందే లేచి స్నానం చేసి వ్రత సంకల్పం చెప్పుకుంటారు; చాలామంది శుక్ల పక్షంలోని ఆదివారం నుంచి మొదలుపెట్టి పన్నెండు, ఇరవై ఒకటి లేదా ముప్పై ఆదివారాలు చేస్తారు.
- రాగి పాత్రలో నీళ్లు, కుంకుమ, అక్షతలు, ఎర్రని పూలు వేసి ఉదయించే సూర్యునికి అర్ఘ్యం ఇస్తారు, ఓం సూర్యాయ నమః అని జపిస్తారు లేదా ఆదిత్య హృదయం పారాయణ చేస్తారు.
- పూజ తర్వాత ఈ వ్రత కథ విని, బెల్లం, గోధుమలు లేదా ఎర్రని పూలు సమర్పిస్తారు.
- పగలు సూర్యాస్తమయానికి ముందే ఒక్కపూట భోజనం చేస్తారు; చాలా ఇళ్లలో అది ఉప్పు లేకుండా, నూనె లేకుండా వండుతారు, సూర్యాస్తమయం తర్వాత ఏమీ తీసుకోరు.
- ఈ రోజు అవసరంలో ఉన్నవారికి గోధుమలు, బెల్లం, ఎర్రని వస్త్రం, రాగి వస్తువు, అన్నం దానం చేయడం ఆనవాయితీ; సంకల్పం చెప్పుకున్న ఆదివారాలు పూర్తయ్యాక ఇవే దానాలతో ఉద్యాపన చేస్తారు.
- ఉప్పు లేకుండా గానీ నీళ్లు లేకుండా గానీ వ్రతం చేయలేనివారు తమ ఆరోగ్యాన్ని బట్టి పండ్లతో గానీ ఒక్కపూట సాదా భోజనంతో గానీ చేయవచ్చు.
ఆధారం
ఆదివార వ్రతపు ఈ కథ వ్రత కథా సంప్రదాయంలో ప్రచారంలో ఉన్న కథ, ఏ పురాణంలోని అధ్యాయమూ కాదు; దీనికి చాలా రూపాలు ఉన్నాయి, కొన్ని పుస్తకాల్లో చివర్లో పొరుగింటామెకు రాజు శిక్ష వేస్తాడు, కానీ ఈ సంకలనంలో అదే సంప్రదాయంలోని ఆ రూపాన్ని తీసుకున్నాం, అందులో ఆమె క్షమాపణ కోరుతుంది. సూర్యునికి అర్ఘ్యం ఇచ్చే సంప్రదాయం వేద కాలం నుంచి వస్తున్నది.