કરવા ચોથ વ્રત કથા

કરવા ચોથ — ક્યારે છે
- 29 ઑક્ટોબર 2026, ગુરુવાર
- 18 ઑક્ટોબર 2027, સોમવાર
| ચોથ તિથિ | 29 ઑક્ટોબર, 1:07 AM થી 29 ઑક્ટોબર, 10:11 PM સુધી |
| પૂજા મુહૂર્ત | 6:04 PM – 7:19 PM |
| ચંદ્રોદય: 8:52 PM — ચંદ્રદર્શન કરીને ઉપવાસ છોડો | |
| સૂર્યોદય · સૂર્યાસ્ત | 6:43 AM · 6:04 PM |
સમય અમદાવાદ માટે છે · 29 ઑક્ટોબર 2026
આ દિવસ કેમ ઊજવાય છે?
કરવા ચોથ આસો વદ ચોથના દિવસે ઊજવાય છે. આ દિવસે સૌભાગ્યવતી સ્ત્રીઓ પતિના લાંબા આયુષ્ય અને સુખી દાંપત્ય માટે સૂર્યોદયથી ચંદ્રોદય સુધી નિર્જળ વ્રત રાખે છે. ચંદ્રને કરવામાંથી અર્ઘ્ય આપીને વ્રત પૂરું થાય છે.
કથા
કથા પ્રમાણે એક શાહુકારને સાત દીકરા અને એક દીકરી હતી, જેનું નામ વીરવતી હતું. સાતેય ભાઈઓ પોતાની એકની એક બહેનને જીવથી પણ વધારે વહાલ કરતા. લગ્ન પછીની પહેલી કરવા ચોથે વીરવતી પિયર આવી હતી. તેણે સવારથી નિર્જળ વ્રત રાખ્યું.

સાંજ પડતાં પડતાં ભૂખ અને તરસથી તે બેહાલ થઈ ગઈ. ભાઈઓથી બહેનની આ હાલત જોવાઈ નહીં. તેમણે એક ઉપાય વિચાર્યો. એક ભાઈ દૂર એક ઝાડ પર ચઢી ગયો અને ચાળણીની પાછળ દીવો પ્રગટાવીને મૂકી દીધો. દૂરથી એ પ્રકાશ એવો લાગ્યો જાણે ચંદ્ર ઊગ્યો હોય. ભાઈઓએ કહ્યું, બહેન, ચંદ્ર ઊગી ગયો છે, અર્ઘ્ય આપીને જમી લે.

ભોળી વીરવતીએ એને જ ચંદ્ર માનીને અર્ઘ્ય આપ્યું અને જમવા બેઠી. પહેલા કોળિયામાં વાળ નીકળ્યો, બીજામાં છીંક આવી, અને ત્રીજો કોળિયો ઉપાડતાં જ સાસરેથી તેડું આવ્યું. તે ગભરાતી ગભરાતી સાસરે પહોંચી, તો જોયું કે તેના પતિના પ્રાણ જઈ ચૂક્યા હતા. તે ધ્રુસકે ધ્રુસકે રડવા લાગી.

ત્યારે દેવી ઇન્દ્રાણીએ તેને કહ્યું કે ખોટો ચંદ્ર જોઈને વ્રત તોડવાથી આ થયું છે. ઘણા ઘરોમાં આ જ વાત માતા પાર્વતીના મુખે કહેવાય છે. વીરવતીએ હાર ન માની. તે આખું એક વર્ષ પતિ પાસે બેસી રહી, તેની સેવા કરતી રહી, અને દર મહિનાની ચોથનું વ્રત પૂરી શ્રદ્ધાથી રાખતી રહી.

બીજા વર્ષે કરવા ચોથ આવી ત્યારે તેણે સાચો ચંદ્ર ઊગે ત્યાં સુધી નિર્જળ વ્રત રાખ્યું અને પૂરા વિધિવિધાનથી પૂજા કરી. તેની અતૂટ નિષ્ઠા જોઈને માતા પ્રસન્ન થયાં, તેને સદા સૌભાગ્યવતી રહેવાના આશીર્વાદ આપ્યા, અને તેના પતિના પ્રાણ પાછા આવ્યા. ઘરમાં ફરી ખુશીઓ પાછી આવી.

એક બીજી પ્રચલિત કથા કરવા નામની પતિવ્રતા સ્ત્રીની છે, જેના પતિને નદીમાં મગરે પકડી લીધો હતો, અને તેણે પોતાની નિષ્ઠાના બળે યમરાજ પાસેથી પતિનું જીવન પાછું માગી લીધું. આ જ કથાઓથી આ વ્રત ચાલ્યું આવ્યું. કરવા ચોથનો સંદેશ છે પ્રેમ, ધીરજ અને એકબીજા પર અતૂટ વિશ્વાસ. માતા ગૌરી સૌના સૌભાગ્યની રક્ષા કરે.
કેવી રીતે ઊજવાય છે
- ઘણા પરિવારોમાં, ખાસ કરીને પંજાબ અને ઉત્તર પ્રદેશમાં, સૂર્યોદય પહેલાં સાસુએ આપેલી સરગી ખવાય છે.
- આખો દિવસ નિર્જળ વ્રત રહે છે. જે પૂરેપૂરું નિર્જળ ન રાખી શકે, તેઓ પોતાની તબિયત પ્રમાણે હળવું વ્રત રાખે.
- સાંજે પાણી ભરેલો કરવો, એટલે નાળચાવાળો માટીનો નાનો ઘડો, મૂકીને માતા ગૌરી કે ચોથ માતાની પૂજા થાય છે; સ્ત્રીઓ સાથે મળીને કથા સાંભળે છે અને થાળીઓ ફેરવે છે.
- ચંદ્રોદય થતાં ચાળણીમાંથી ચંદ્ર અને પછી પતિને જોઈને કરવામાંથી ચંદ્રને અર્ઘ્ય અપાય છે, પછી પતિના હાથે પાણી પીને વ્રત છોડાય છે.
- ચંદ્રોદયનો સમય દરેક શહેરમાં જુદો હોય છે, એટલે પોતાના શહેરનો સમય જોઈ લેવો.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
કરવા ચોથ 2026 ક્યારે છે?
કરવા ચોથ 2026 29 ઑક્ટોબર 2026, ગુરુવાર ના રોજ છે. તારીખો દિલ્હીના હિન્દુ પંચાંગ મુજબ છે; અન્ય શહેરોમાં એક દિવસનો ફરક હોઈ શકે.
કરવા ચોથ 2026 માટે પૂજા અથવા ઉપવાસનો સમય શું છે?
ચોથ તિથિ 29 ઑક્ટોબર, 1:07 AM થી 29 ઑક્ટોબર, 10:11 PM સુધી; પૂજા મુહૂર્ત 6:04 PM – 7:19 PM (દિલ્હી)
કરવા ચોથ શા માટે ઉજવાય છે?
કરવા ચોથ આસો વદ ચોથના દિવસે ઊજવાય છે.
સ્રોત
લોકપરંપરામાં પ્રચલિત વ્રતકથા; વ્રતના ગ્રંથોમાં આ વ્રત કરક ચતુર્થીના નામે મળે છે.
શહેર પ્રમાણે સમય — 29 ઑક્ટોબર 2026
| શહેર | ચંદ્રોદય |
|---|---|
| અમદાવાદ | 8:52 PM |
| ઇન્દોર | 8:39 PM |
| દિલ્હી | 8:17 PM |
| મુંબઈ | 9:00 PM |
| લખનૌ | 8:06 PM |
| પટના | 7:52 PM |
| જયપુર | 8:28 PM |
| ભોપાલ | 8:31 PM |
| પુણે | 8:58 PM |
| કોલકાતા | 7:47 PM |
| હૈદરાબાદ | 8:41 PM |
| વારાણસી | 8:02 PM |
| ચેન્નાઈ | 8:44 PM |
| બેંગલુરુ | 8:55 PM |
| તિરુવનંતપુરમ | 9:08 PM |
| ભુવનેશ્વર | 8:03 PM |