करवा चौथ व्रत कथा

करवा चौथ — कधी आहे
- 29 ऑक्टोबर 2026, गुरुवार
- 18 ऑक्टोबर 2027, सोमवार
| चतुर्थी तिथी | 29 ऑक्टोबर, 1:07 AM ते 29 ऑक्टोबर, 10:11 PM |
| पूजा मुहूर्त | 6:07 PM – 7:22 PM |
| चंद्रोदय: 9:00 PM — चंद्रदर्शन करून उपवास सोडा | |
| सूर्योदय · सूर्यास्त | 6:37 AM · 6:07 PM |
वेळा मुंबई साठी आहेत · 29 ऑक्टोबर 2026
हा दिवस का साजरा करतात?
करवा चौथ उत्तर भारतातील गणनेनुसार कार्तिक कृष्ण चतुर्थीला साजरी केली जाते. महाराष्ट्रातील अमांत पंचांगानुसार ही तिथी आश्विन कृष्ण चतुर्थी येते. या दिवशी सौभाग्यवती स्त्रिया पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि सुखी संसारासाठी सूर्योदयापासून चंद्रोदयापर्यंत निर्जळी उपवास करतात. मातीच्या करव्याने चंद्राला अर्घ्य देऊन व्रत पूर्ण होते.
कथा
कथा अशी आहे की, एका सावकाराला सात मुलगे आणि एक मुलगी होती. तिचे नाव वीरवती. सातही भावांचा आपल्या एकुलत्या एका बहिणीवर जिवापेक्षा जास्त जीव होता. लग्नानंतरच्या पहिल्याच करवा चौथला वीरवती माहेरी आली होती. तिने सकाळपासून निर्जळी उपवास केला होता.

संध्याकाळ होईपर्यंत भुकेने आणि तहानेने ती अगदी व्याकूळ झाली. बहिणीची ही अवस्था भावांना बघवेना. त्यांनी एक युक्ती केली. एक भाऊ दूर एका झाडावर चढला, आणि त्याने चाळणीमागे दिवा लावून ठेवला. दुरून तो प्रकाश असा दिसत होता, जणू चंद्रच उगवला आहे. भाऊ म्हणाले, बहिणी, चंद्र उगवला आहे, अर्घ्य देऊन जेवून घे.

भोळ्या वीरवतीने तोच चंद्र समजून अर्घ्य दिले आणि ती जेवायला बसली. पहिल्या घासात केस निघाला, दुसऱ्या घासाला शिंक आली, आणि तिसरा घास उचलताच सासरहून बोलावणे आले. ती घाबरून सासरी पोहोचली, तेव्हा तिने पाहिले की तिच्या पतीचे प्राण गेले होते. ती धाय मोकलून रडू लागली.

तेव्हा इंद्राणीदेवींनी तिला सांगितले की, खोटा चंद्र पाहून उपवास मोडल्यामुळे हे घडले आहे. पुष्कळ घरांमध्ये हीच गोष्ट पार्वतीमातेच्या तोंडून सांगितली जाते. वीरवतीने हार मानली नाही. ती पूर्ण एक वर्ष पतीजवळ बसून राहिली, त्याची सेवा करत राहिली, आणि दर महिन्याच्या चतुर्थीचा उपवास पूर्ण श्रद्धेने करत राहिली.

पुढच्या वर्षी करवा चौथ आली तेव्हा तिने खरा चंद्र उगवेपर्यंत निर्जळी उपवास केला, आणि पूर्ण विधिपूर्वक पूजा केली. तिची अढळ निष्ठा पाहून माता प्रसन्न झाल्या, त्यांनी तिला सदा सौभाग्यवती राहण्याचा आशीर्वाद दिला, आणि तिच्या पतीचे प्राण परत आले. घरात पुन्हा आनंद परतला.

आणखी एक प्रचलित कथा करवा नावाच्या एका पतिव्रता स्त्रीची आहे. तिच्या पतीला नदीत मगरीने पकडले होते, आणि तिने आपल्या निष्ठेच्या बळावर यमराजांकडून पतीचे प्राण परत मागून घेतले. याच कथांमधून हे व्रत चालत आले. करवा चौथचा संदेश आहे प्रेम, धीर आणि एकमेकांवरचा अढळ विश्वास. गौरीमाता सर्वांच्या सौभाग्याचे रक्षण करोत.
कसा साजरा करतात
- पुष्कळ कुटुंबांमध्ये, विशेषतः पंजाब आणि उत्तर प्रदेशात, सूर्योदयापूर्वी सासूबाईंनी दिलेली सरगी खाल्ली जाते.
- दिवसभर निर्जळी उपवास असतो. ज्यांना पूर्णपणे निर्जळी राहणे शक्य नसेल, त्यांनी आपल्या तब्येतीनुसार हलका उपवास करावा.
- संध्याकाळी पाण्याने भरलेला करवा, म्हणजे तोटी असलेले मातीचे छोटे भांडे, ठेवून गौरीमातेची किंवा चौथमातेची पूजा होते. स्त्रिया एकत्र बसून कथा ऐकतात, आणि पूजेची ताटे एकमेकींच्या हातात फिरवतात.
- चंद्रोदय झाल्यावर चाळणीतून आधी चंद्राला आणि मग पतीला पाहून, करव्याने चंद्राला अर्घ्य दिले जाते, आणि मग पतीच्या हातून पाणी पिऊन उपवास सोडला जातो.
- चंद्रोदयाची वेळ प्रत्येक शहरात वेगळी असते, म्हणून आपल्या शहराची वेळ पाहून घ्यावी.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
करवा चौथ 2026 केव्हा आहे?
करवा चौथ 2026 29 ऑक्टोबर 2026, गुरुवार रोजी आहे. तिथी दिल्लीच्या हिंदू पंचांगानुसार आहेत; इतर शहरांत एका दिवसाचा फरक असू शकतो.
करवा चौथ 2026 ची पूजा किंवा उपवासाची वेळ कोणती?
चतुर्थी तिथी 29 ऑक्टोबर, 1:07 AM ते 29 ऑक्टोबर, 10:11 PM; पूजा मुहूर्त 6:07 PM – 7:22 PM (दिल्ली)
करवा चौथ का साजरा केला जातो?
करवा चौथ उत्तर भारतातील गणनेनुसार कार्तिक कृष्ण चतुर्थीला साजरी केली जाते.
स्रोत
लोकपरंपरेत प्रचलित व्रतकथा. व्रतग्रंथांमध्ये हे व्रत करक चतुर्थी या नावाने आढळते.
शहरानुसार वेळ — 29 ऑक्टोबर 2026
| शहर | चंद्रोदय |
|---|---|
| मुंबई | 9:00 PM |
| इंदौर | 8:39 PM |
| दिल्ली | 8:17 PM |
| लखनऊ | 8:06 PM |
| पटना | 7:52 PM |
| जयपुर | 8:28 PM |
| भोपाल | 8:31 PM |
| पुणे | 8:58 PM |
| अहमदाबाद | 8:52 PM |
| कोलकाता | 7:47 PM |
| हैदराबाद | 8:41 PM |
| बनारस | 8:02 PM |
| चेन्नई | 8:44 PM |
| बेंगलुरु | 8:55 PM |
| तिरुवनंतपुरम | 9:08 PM |
| भुवनेश्वर | 8:03 PM |