रामनवमी व्रत कथा

रामनवमी — कधी आहे
- 15 एप्रिल 2027, गुरुवार
| नवमी तिथी | 14 एप्रिल, 3:24 PM ते 15 एप्रिल, 1:21 PM |
| मध्यान्ह पूजा | 11:23 AM – 1:54 PM |
| सूर्योदय · सूर्यास्त | 6:21 AM · 6:56 PM |
वेळा मुंबई साठी आहेत · 15 एप्रिल 2027
हा दिवस का साजरा करतात?
चैत्र शुक्ल नवमीला दुपारच्या वेळी अयोध्येत राजा दशरथ आणि कौसल्यामाता यांच्या घरी भगवान विष्णूंनी श्रीरामांच्या रूपात अवतार घेतला. हा धर्मस्थापनेचा आणि मर्यादेच्या आदर्शाचा दिवस आहे. म्हणूनच घरोघरी आणि मंदिरांमध्ये बरोबर दुपारी रामजन्मोत्सव साजरा होतो.
कथा
कथा अशी आहे की अयोध्येत रघुकुळातील प्रतापी राजा दशरथ राज्य करत होते. त्यांना तीन राण्या होत्या, कौसल्या, कैकेयी आणि सुमित्रा. राज्यात सुख आणि समृद्धी होती, पण राजाच्या मनात एक खोल दुःख होते, त्यांना संतान नव्हते. रघुकुळाचा वंश पुढे कसा चालेल, याची त्यांना चिंता होती.

राजाने आपले गुरु वसिष्ठ यांना आपले दुःख सांगितले. गुरूंच्या सल्ल्याने शृंगी ऋषींना बोलावले गेले आणि पुत्रकामेष्टी यज्ञ केला गेला. यज्ञ पूर्ण होताच अग्निदेव हातात खिरीने भरलेले एक दिव्य पात्र घेऊन प्रकट झाले. ते म्हणाले, राजन, हा प्रसाद आपल्या राण्यांना द्या. राजाने अर्धा भाग कौसल्येला दिला, आणि उरलेला कैकेयी आणि सुमित्रा यांच्यात वाटला. सुमित्रेला दोन भाग मिळाले.

तिकडे देवलोकात देव लंकेचा राजा रावण याच्या अत्याचाराने दुःखी होते. रावणाने ब्रह्मदेवांकडून वर मिळवला होता की त्याला कोणीही देव, दानव किंवा यक्ष मारू शकणार नाही. गर्वाच्या भरात त्याने माणसाला इतके क्षुल्लक मानले की त्याचे नावच घेतले नाही. सगळे देव भगवान विष्णूंना शरण गेले. भगवंतांनी आश्वासन दिले, मी मनुष्यरूपात अयोध्येत जन्म घेईन आणि पृथ्वीचा भार उतरवीन.

मग ती शुभ घडी आली. चैत्र महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील नवमी, पुनर्वसू नक्षत्र आणि बरोबर दुपारची वेळ होती. ना फार उकाडा होता, ना थंडी. तेव्हाच कौसल्यामातेसमोर भगवान विष्णू आपल्या चतुर्भुज दिव्य रूपात प्रकट झाले. मातेने हात जोडून विनंती केली, प्रभू, हे रूप सोडून माझे पुत्र व्हा, बाललीला करा. भगवंत हसले आणि छोटे बाळ होऊन रडू लागले. तेच बाळ श्रीराम म्हणून ओळखले गेले. कैकेयीपासून भरत, आणि सुमित्रेपासून लक्ष्मण आणि शत्रुघ्न यांचा जन्म झाला.

संपूर्ण अयोध्या आनंदाने नाचू लागली. शंख आणि नगारे वाजू लागले, घरोघरी आनंदाची गाणी गायली गेली आणि राजा दशरथांनी मुक्त हस्ताने दान दिले. तुलसीदास लिहितात की आपल्या कुळात प्रभूंचा जन्म पाहून सूर्यदेव इतके मोहित झाले की त्यांचा रथच थांबला, आणि तो दिवस जणू एका महिन्याइतका लांब झाला.

प्रभूंचा जन्म दुपारी झाला होता, म्हणूनच रामनवमीची पूजा बरोबर माध्यान्ही होते. दुपारचा सूर्य आपल्या पूर्ण तेजात असतो, जसा सूर्यवंशातील हा दीपक. श्रीरामांनी आपल्या आयुष्यातून दाखवून दिले की सत्य, दिलेले वचन आणि कर्तव्य यांचे पालन कसे करायचे. प्रभू श्रीरामांच्या कृपेने तुमच्या घरातही सदैव मर्यादा आणि आनंद नांदो.
कसा साजरा करतात
- उपवास केला जातो, आपल्या ताकदीनुसार फलाहार. सकाळपासून भजन आणि रामायणाचे किंवा रामचरितमानसाच्या बालकांडाचे पठण होते.
- बरोबर दुपारी बाराच्या सुमारास, माध्यान्ही, रामजन्म साजरा होतो. रामलल्लाला पाळण्यात झुलवून शंख, घंटा, आरती आणि आनंदाच्या गाण्यांनी स्वागत केले जाते.
- नैवेद्यात धण्याची पंजिरी, पंचामृत, खीर आणि फळे अर्पण केली जातात.
- अयोध्येत शरयू स्नान आणि भव्य उत्सव होतो, अनेक शहरांत शोभायात्रा निघते. चैत्र नवरात्राची सांगता आणि कन्यापूजनही याच वेळी होते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
रामनवमी 2027 केव्हा आहे?
रामनवमी 2027 15 एप्रिल 2027, गुरुवार रोजी आहे. तिथी दिल्लीच्या हिंदू पंचांगानुसार आहेत; इतर शहरांत एका दिवसाचा फरक असू शकतो.
रामनवमी 2027 ची पूजा किंवा उपवासाची वेळ कोणती?
नवमी तिथी 14 एप्रिल, 3:24 PM ते 15 एप्रिल, 1:21 PM; मध्यान्ह पूजा 11:23 AM – 1:54 PM (दिल्ली)
रामनवमी का साजरा केला जातो?
चैत्र शुक्ल नवमीला दुपारच्या वेळी अयोध्येत राजा दशरथ आणि कौसल्यामाता यांच्या घरी भगवान विष्णूंनी श्रीरामांच्या रूपात अवतार घेतला.
स्रोत
वाल्मीकी रामायण, बालकांड, आणि गोस्वामी तुलसीदासांचे रामचरितमानस, बालकांड.