રામ નવમી વ્રત કથા

રામ નવમી — ક્યારે છે
- 15 એપ્રિલ 2027, ગુરુવાર
| નોમ તિથિ | 14 એપ્રિલ, 3:24 PM થી 15 એપ્રિલ, 1:21 PM સુધી |
| મધ્યાહ્ન પૂજા | 11:24 AM – 1:56 PM |
| સૂર્યોદય · સૂર્યાસ્ત | 6:20 AM · 7:01 PM |
સમય અમદાવાદ માટે છે · 15 એપ્રિલ 2027
આ દિવસ કેમ ઊજવાય છે?
ચૈત્ર સુદ નોમના દિવસે બપોરના સમયે અયોધ્યામાં રાજા દશરથ અને માતા કૌશલ્યાને ઘેર ભગવાન વિષ્ણુએ શ્રીરામ રૂપે અવતાર લીધો. આ ધર્મની સ્થાપના અને મર્યાદાના આદર્શનો દિવસ છે. એટલે જ ઘરેઘરે અને મંદિરોમાં બરાબર બપોરે રામ જન્મોત્સવ ઊજવાય છે.
કથા
કથા પ્રમાણે અયોધ્યામાં રઘુકુળના પ્રતાપી રાજા દશરથ રાજ કરતા હતા. તેમને ત્રણ રાણીઓ હતી, કૌશલ્યા, કૈકેયી અને સુમિત્રા. રાજ્યમાં સુખ અને સમૃદ્ધિ હતી, પણ રાજાના મનમાં એક ઊંડું દુઃખ હતું, તેમને કોઈ સંતાન નહોતું. તેમને ચિંતા હતી કે રઘુકુળનો વંશ આગળ કેવી રીતે ચાલશે.

રાજાએ પોતાના ગુરુ વસિષ્ઠને પોતાનું દુઃખ કહ્યું. ગુરુની સલાહથી શૃંગી ઋષિને બોલાવવામાં આવ્યા અને પુત્રકામેષ્ટિ યજ્ઞ કરાયો. યજ્ઞ પૂરો થતાં જ અગ્નિદેવ હાથમાં ખીરથી ભરેલું એક દિવ્ય પાત્ર લઈને પ્રગટ થયા. તેમણે કહ્યું, રાજન, આ પ્રસાદ તમારી રાણીઓને આપો. રાજાએ અડધો ભાગ કૌશલ્યાને આપ્યો, અને બાકીનો કૈકેયી અને સુમિત્રામાં વહેંચ્યો. સુમિત્રાને બે ભાગ મળ્યા.

બીજી તરફ દેવલોકમાં દેવતાઓ લંકાના રાજા રાવણના અત્યાચારથી દુઃખી હતા. રાવણે બ્રહ્માજી પાસેથી વરદાન મેળવ્યું હતું કે તેને કોઈ દેવ, દાનવ કે યક્ષ મારી નહીં શકે. ઘમંડમાં તેણે માણસને એટલો નાનો ગણ્યો કે તેનું નામ જ ન લીધું. બધા દેવતાઓ ભગવાન વિષ્ણુના શરણે ગયા. ભગવાને આશ્વાસન આપ્યું કે હું મનુષ્ય રૂપે અયોધ્યામાં જન્મ લઈશ અને ધરતીનો ભાર ઉતારીશ.

પછી એ શુભ ઘડી આવી. ચૈત્ર મહિનાના સુદ પક્ષની નોમ, પુનર્વસુ નક્ષત્ર અને બરાબર બપોરનો સમય હતો. ન વધારે ગરમી હતી, ન ઠંડી. ત્યારે જ માતા કૌશલ્યા સામે ભગવાન વિષ્ણુ પોતાના ચાર ભુજાવાળા દિવ્ય રૂપે પ્રગટ થયા. માતાએ હાથ જોડીને વિનંતી કરી, પ્રભુ, આ રૂપ છોડીને મારા પુત્ર બની જાઓ, બાળલીલા કરો. ભગવાન મલક્યા અને નાનકડું બાળક બનીને રડવા લાગ્યા. એ જ બાળક શ્રીરામ કહેવાયા. કૈકેયીથી ભરત, અને સુમિત્રાથી લક્ષ્મણ અને શત્રુઘ્નનો જન્મ થયો.

આખી અયોધ્યા ખુશીથી ઝૂમી ઊઠી. શંખ અને નગારાં વાગવા લાગ્યાં, ઘરેઘરે વધામણીનાં ગીત ગવાયાં અને રાજા દશરથે દિલ ખોલીને દાન આપ્યું. તુલસીદાસજી લખે છે કે સૂર્યદેવ પોતાના કુળમાં પ્રભુનો જન્મ જોઈને એવા મોહિત થયા કે તેમનો રથ જ થંભી ગયો, અને એ દિવસ જાણે એક મહિના જેટલો લાંબો થઈ ગયો.

પ્રભુનો જન્મ બપોરે થયો હતો, એટલે જ રામ નવમીની પૂજા બરાબર મધ્યાહ્ને થાય છે. બપોરનો સૂર્ય પોતાના પૂરા તેજ પર હોય છે, જેમ સૂર્યવંશનો આ દીવો. શ્રીરામે પોતાના જીવનથી બતાવ્યું કે સત્ય, વચન અને કર્તવ્યનું પાલન કેવી રીતે થાય. પ્રભુ શ્રીરામની કૃપાથી આપના ઘરમાં પણ સદા મર્યાદા અને આનંદ બની રહે.
કેવી રીતે ઊજવાય છે
- વ્રત રખાય છે, શક્તિ પ્રમાણે ફળાહાર; સવારથી ભજન અને રામાયણ કે રામચરિતમાનસના બાલકાંડનો પાઠ થાય છે.
- બરાબર બપોરે બાર વાગ્યાની આસપાસ, મધ્યાહ્ને, રામજન્મ ઊજવાય છે; રામલલાને પારણે ઝુલાવીને શંખ, ઘંટ, આરતી અને વધામણીનાં ગીતોથી સ્વાગત કરાય છે.
- ભોગમાં ધાણાની પંજરી, પંચામૃત, ખીર અને ફળ ધરાય છે.
- અયોધ્યામાં સરયૂ સ્નાન અને ભવ્ય ઉત્સવ થાય છે, ઘણાં શહેરોમાં શોભાયાત્રા નીકળે છે; ચૈત્રી નવરાત્રિનું સમાપન અને કન્યાપૂજન પણ આ જ સમયે થાય છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
રામ નવમી 2027 ક્યારે છે?
રામ નવમી 2027 15 એપ્રિલ 2027, ગુરુવાર ના રોજ છે. તારીખો દિલ્હીના હિન્દુ પંચાંગ મુજબ છે; અન્ય શહેરોમાં એક દિવસનો ફરક હોઈ શકે.
રામ નવમી 2027 માટે પૂજા અથવા ઉપવાસનો સમય શું છે?
નોમ તિથિ 14 એપ્રિલ, 3:24 PM થી 15 એપ્રિલ, 1:21 PM સુધી; મધ્યાહ્ન પૂજા 11:24 AM – 1:56 PM (દિલ્હી)
રામ નવમી શા માટે ઉજવાય છે?
ચૈત્ર સુદ નોમના દિવસે બપોરના સમયે અયોધ્યામાં રાજા દશરથ અને માતા કૌશલ્યાને ઘેર ભગવાન વિષ્ણુએ શ્રીરામ રૂપે અવતાર લીધો.
સ્રોત
વાલ્મીકિ રામાયણનો બાલકાંડ અને ગોસ્વામી તુલસીદાસ રચિત રામચરિતમાનસનો બાલકાંડ.