અનંત ચૌદસ વ્રત કથા

અનંત ચૌદસ — ક્યારે છે
- 14 સપ્ટેમ્બર 2027, મંગળવાર
| ચૌદસ તિથિ | 14 સપ્ટેમ્બર, 12:40 AM થી 15 સપ્ટેમ્બર, 2:49 AM સુધી |
| પૂજા મુહૂર્ત | 6:26 AM – 2:49 AM |
| સૂર્યોદય · સૂર્યાસ્ત | 6:26 AM · 6:45 PM |
સમય અમદાવાદ માટે છે · 14 સપ્ટેમ્બર 2027
આ દિવસ કેમ ઊજવાય છે?
અનંત ચૌદસ ભાદરવા સુદ ચૌદસે ભગવાન વિષ્ણુના અનંત સ્વરૂપની પૂજા માટે ઊજવાય છે. આ દિવસે ચૌદ ગાંઠવાળો અનંત દોરો બાંધવામાં આવે છે, જે ભગવાનની ક્યારેય ન ખૂટે એવી કૃપા અને રક્ષાનું પ્રતીક છે. આ જ દિવસે ગણેશ ઉત્સવ પૂરો થાય છે અને ગણપતિ બાપ્પાનું વિસર્જન થાય છે.
કથા
કથા પ્રમાણે વનવાસના દિવસોમાં જ્યારે યુધિષ્ઠિર બહુ દુઃખી હતા, ત્યારે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે તેમને અનંત વ્રતની આ કથા સંભળાવી. પ્રાચીન કાળમાં સુમંત નામના એક બ્રાહ્મણ હતા. તેમની દીકરી સુશીલા ખૂબ સુશીલ અને ધર્મપરાયણ હતી. માના અવસાન પછી સુમંતે બીજાં લગ્ન કર્યાં, અને સાવકી માના કઠોર સ્વભાવ વચ્ચે પણ સુશીલાએ પોતાનું મન શાંત રાખ્યું. સમય આવ્યે તેનાં લગ્ન કૌંડિન્ય ઋષિ સાથે થયાં.

સાસરે જતાં રસ્તામાં એક નદીકિનારે સુશીલાએ કેટલીક સ્ત્રીઓને પૂજા કરતી જોઈ. તેમણે કહ્યું કે આ ભગવાન અનંતની પૂજા છે, જેમાં ભાદરવા સુદ ચૌદસે ચૌદ ગાંઠવાળો દોરો પૂજીને બાવડા પર બાંધવામાં આવે છે. સુશીલાએ પણ શ્રદ્ધાથી એ વ્રત કર્યું અને અનંતનો દોરો પોતાના બાવડા પર બાંધી લીધો. ધીમે ધીમે તેમના ઘરમાં સુખ અને સમૃદ્ધિ આવવા લાગ્યાં.

એક દિવસ કૌંડિન્યે પત્નીના બાવડા પર એ દોરો જોયો અને પૂછ્યું કે આ શું છે. સુશીલાએ બધું કહ્યું. પણ કૌંડિન્યને પોતાની વિદ્યા અને મહેનતનું અભિમાન હતું. તેમને લાગ્યું કે આ કોઈ ટુચકો છે, અને ઘરનું સુખ તો પોતાના બળે આવ્યું છે. ગુસ્સામાં તેમણે દોરો તોડીને આગમાં નાખી દીધો.

ત્યાર પછી બધું બગડવા લાગ્યું. ધન જતું રહ્યું, માન ઘટ્યું, અને ઘરમાં કંકાસ રહેવા લાગ્યો. ત્યારે કૌંડિન્યને પોતાની ભૂલ સમજાઈ. તેઓ ભગવાન અનંતને શોધવા વન તરફ નીકળી પડ્યા. રસ્તામાં તેમણે એક આંબાના ઝાડ, એક ગાય, એક બળદ, બે સરોવર, એક ગધેડા અને એક હાથીને પૂછ્યું કે શું તમે અનંત ભગવાનને જોયા છે. કોઈએ કશું કહ્યું નહીં.

થાકી હારીને કૌંડિન્ય ધરતી પર ઢળી પડ્યા અને રડી રડીને પ્રભુને પોકારવા લાગ્યા. ત્યારે જ એક વૃદ્ધ બ્રાહ્મણ પ્રગટ થયા અને તેમને એક દિવ્ય લોકમાં લઈ ગયા. ત્યાં તેમણે પોતાનું સાચું સ્વરૂપ બતાવ્યું. તેઓ સ્વયં ભગવાન વિષ્ણુ હતા, અનંત. ભગવાને સમજાવ્યું કે રસ્તામાં તેં જે કંઈ જોયું, તે બધું કર્મોના ફળનાં પ્રતીક હતાં. પછી કહ્યું, ચૌદ વરસ સુધી શ્રદ્ધાથી આ વ્રત કર, તારું ખોવાયેલું સુખ પાછું આવશે.

કૌંડિન્યે એમ જ કર્યું અને તેમનું ઘર ફરીથી સુખી થઈ ગયું. કહેવાય છે કે યુધિષ્ઠિરે પણ આ વ્રત કર્યું અને પાંડવોના કપરા દિવસો વીતી ગયા. આ વ્રતનો ભાવ એ જ છે કે આપણને જે કંઈ મળ્યું છે, તે પ્રભુની કૃપા છે, અને અભિમાન દરેક સુખ છીનવી લે છે. ભગવાન અનંત સૌના જીવનમાં અનંત સુખ અને શાંતિ ભરે.
કેવી રીતે ઊજવાય છે
- સવારે સ્નાન પછી ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા થાય છે. ઘણાં ઘરોમાં દર્ભમાંથી શેષનાગ પર બિરાજેલા અનંત ભગવાનનું રૂપ બનાવવામાં આવે છે.
- કંકુ કે હળદરથી રંગેલા ચૌદ ગાંઠવાળા દોરાની પૂજા કરીને પુરુષો જમણા અને સ્ત્રીઓ ડાબા બાવડા પર બાંધે છે.
- પૂરી, ખીર કે માલપૂડાનો ભોગ ધરાય છે. ઘણા લોકો આ દિવસે મીઠા વગરનું એકટાણું કરે છે.
- અનંત વ્રતની કથા સાંભળવામાં આવે છે, અને આ જ દિવસે ગણેશજીની મૂર્તિનું વિસર્જન થાય છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
અનંત ચૌદસ 2027 ક્યારે છે?
અનંત ચૌદસ 2027 14 સપ્ટેમ્બર 2027, મંગળવાર ના રોજ છે. તારીખો દિલ્હીના હિન્દુ પંચાંગ મુજબ છે; અન્ય શહેરોમાં એક દિવસનો ફરક હોઈ શકે.
અનંત ચૌદસ 2027 માટે પૂજા અથવા ઉપવાસનો સમય શું છે?
ચૌદસ તિથિ 14 સપ્ટેમ્બર, 12:40 AM થી 15 સપ્ટેમ્બર, 2:49 AM સુધી; પૂજા મુહૂર્ત 6:26 AM – 2:49 AM (દિલ્હી)
અનંત ચૌદસ શા માટે ઉજવાય છે?
અનંત ચૌદસ ભાદરવા સુદ ચૌદસે ભગવાન વિષ્ણુના અનંત સ્વરૂપની પૂજા માટે ઊજવાય છે.
સ્રોત
ભવિષ્ય પુરાણના ઉત્તરપર્વમાં શ્રીકૃષ્ણ અને યુધિષ્ઠિરના સંવાદ રૂપે વર્ણવેલી અનંત વ્રતની કથા; અહીં તેનું લોકપરંપરામાં પ્રચલિત રૂપ છે.