अनंत चतुर्दशी व्रत कथा

अनंत चतुर्दशी — कधी आहे
- 14 सप्टेंबर 2027, मंगळवार
| चतुर्दशी तिथी | 14 सप्टेंबर, 12:40 AM ते 15 सप्टेंबर, 2:49 AM |
| पूजा मुहूर्त | 6:26 AM – 2:49 AM |
| सूर्योदय · सूर्यास्त | 6:26 AM · 6:42 PM |
वेळा मुंबई साठी आहेत · 14 सप्टेंबर 2027
हा दिवस का साजरा करतात?
भाद्रपद शुक्ल चतुर्दशीला भगवान विष्णूंच्या अनंत रूपाच्या पूजेसाठी अनंत चतुर्दशी साजरी केली जाते. या दिवशी चौदा गाठींचा अनंताचा दोरा बांधला जातो. तो भगवंतांच्या कधीही न संपणाऱ्या कृपेचे आणि संरक्षणाचे प्रतीक आहे. याच दिवशी गणेशोत्सवाची सांगता होते आणि गणपती बाप्पांचे विसर्जन केले जाते.
कथा
कथा अशी आहे की वनवासाच्या दिवसांत युधिष्ठिर फार दुःखी होते, तेव्हा भगवान श्रीकृष्णांनी त्यांना अनंत व्रताची ही कथा सांगितली. प्राचीन काळी सुमंत नावाचे एक ब्राह्मण होते. त्यांची मुलगी सुशीला अतिशय सुशील आणि धर्मपरायण होती. तिची आई गेल्यावर सुमंतांनी दुसरे लग्न केले, आणि सावत्र आईच्या कठोर स्वभावातही सुशीलाने आपले मन शांत ठेवले. योग्य वेळ आल्यावर तिचा विवाह कौंडिण्य ऋषींशी झाला.

सासरी जाताना वाटेत एका नदीकाठी सुशीलाने काही स्त्रियांना पूजा करताना पाहिले. त्यांनी सांगितले की ही भगवान अनंतांची पूजा आहे. यात भाद्रपद शुक्ल चतुर्दशीला चौदा गाठींच्या दोऱ्याची पूजा करून तो दंडावर बांधला जातो. सुशीलानेही श्रद्धेने ते व्रत केले आणि अनंताचा दोरा आपल्या दंडावर बांधला. हळूहळू त्यांच्या घरात सुख आणि समृद्धी येऊ लागली.

एके दिवशी कौंडिण्यांनी पत्नीच्या दंडावर तो दोरा पाहिला आणि हे काय आहे असे विचारले. सुशीलाने सगळे सांगितले. पण कौंडिण्यांना आपल्या विद्येचा आणि कष्टांचा गर्व होता. त्यांना वाटले, हा काहीतरी जादूटोणा आहे, आणि घरातले सुख तर आपल्या स्वतःच्या बळावर आले आहे. रागाच्या भरात त्यांनी तो दोरा तोडून आगीत टाकला.

त्यानंतर सगळेच बिघडू लागले. धन गेले, मान कमी झाला, आणि घरात कलह माजला. तेव्हा कौंडिण्यांना आपली चूक कळली. ते भगवान अनंतांना शोधायला रानाकडे निघाले. वाटेत त्यांनी एक आंब्याचे झाड, एक गाय, एक बैल, दोन सरोवरे, एक गाढव आणि एक हत्ती यांना विचारले, तुम्ही अनंत भगवंतांना पाहिले का? कोणीच काही सांगितले नाही.

थकूनभागून कौंडिण्य जमिनीवर कोसळले आणि रडत रडत प्रभूंचा धावा करू लागले. तेवढ्यात एक वृद्ध ब्राह्मण प्रकट झाले आणि त्यांना एका दिव्य लोकात घेऊन गेले. तिथे त्यांनी आपले खरे रूप दाखवले. ते स्वतः अनंतरूपी भगवान विष्णू होते. भगवंतांनी समजावून सांगितले, वाटेत तू जे जे पाहिलेस, ते सगळे कर्मांच्या फळांचे प्रतीक होते. मग ते म्हणाले, चौदा वर्षे श्रद्धेने हे व्रत कर, तुझे हरवलेले सुख परत येईल.

कौंडिण्यांनी तसेच केले आणि त्यांचे घर पुन्हा सुखी झाले. असे म्हणतात की युधिष्ठिरांनीही हे व्रत केले आणि पांडवांचे कठीण दिवस सरले. या व्रताचा भाव हाच आहे की आपल्याला जे काही मिळाले आहे, ती प्रभूंची कृपा आहे, आणि गर्व प्रत्येक सुख हिरावून घेतो. भगवान अनंत सगळ्यांच्या आयुष्यात अनंत सुख आणि शांती भरोत.
कसा साजरा करतात
- सकाळी स्नानानंतर भगवान विष्णूंची पूजा होते. अनेक घरांमध्ये दर्भापासून शेषनागावर विराजमान अनंत भगवंतांचे रूप बनवले जाते.
- कुंकू किंवा हळदीने रंगवलेल्या चौदा गाठींच्या दोऱ्याची पूजा करून पुरुष तो उजव्या आणि स्त्रिया डाव्या दंडावर बांधतात.
- पुरी, खीर किंवा मालपुव्यांचा नैवेद्य दाखवला जातो. अनेकजण या दिवशी एकच वेळ बिनमिठाचे जेवण करतात.
- अनंत व्रताची कथा ऐकली जाते, आणि याच दिवशी गणपती बाप्पांच्या मूर्तीचे विसर्जन होते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
अनंत चतुर्दशी 2027 केव्हा आहे?
अनंत चतुर्दशी 2027 14 सप्टेंबर 2027, मंगळवार रोजी आहे. तिथी दिल्लीच्या हिंदू पंचांगानुसार आहेत; इतर शहरांत एका दिवसाचा फरक असू शकतो.
अनंत चतुर्दशी 2027 ची पूजा किंवा उपवासाची वेळ कोणती?
चतुर्दशी तिथी 14 सप्टेंबर, 12:40 AM ते 15 सप्टेंबर, 2:49 AM; पूजा मुहूर्त 6:26 AM – 2:49 AM (दिल्ली)
अनंत चतुर्दशी का साजरा केला जातो?
भाद्रपद शुक्ल चतुर्दशीला भगवान विष्णूंच्या अनंत रूपाच्या पूजेसाठी अनंत चतुर्दशी साजरी केली जाते.
स्रोत
भविष्य पुराणाच्या उत्तर पर्वात श्रीकृष्ण आणि युधिष्ठिर यांच्या संवादाच्या रूपात वर्णन केलेली अनंत व्रतकथा, लोकपरंपरेत प्रचलित असलेल्या रूपात.