કાલભૈરવ જયંતી — કથા અને મહત્ત્વ

કાલભૈરવ જયંતી — ક્યારે છે
- 1 ડિસેમ્બર 2026, મંગળવાર
| આઠમ તિથિ | 1 ડિસેમ્બર, 12:12 AM થી 1 ડિસેમ્બર, 11:14 PM સુધી |
| નિશીથ કાળ પૂજા | 12:02 AM – 12:55 AM |
| સૂર્યોદય · સૂર્યાસ્ત | 7:03 AM · 5:54 PM |
સમય અમદાવાદ માટે છે · 1 ડિસેમ્બર 2026
આ દિવસ કેમ ઊજવાય છે?
કાલભૈરવ જયંતી પૂર્ણિમાંત ગણતરી મુજબ માગશર વદ આઠમે આવે છે; ગુજરાતની અમાંત ગણતરીમાં તે કારતક વદ આઠમ છે. આ દિવસે શિવનું ઉગ્ર સ્વરૂપ ભૈરવ પ્રગટ થયા એમ મનાય છે. ભૈરવને કાશીના કોટવાળ, એટલે કે રક્ષક, કહેવાય છે.
કથા
કથા કહે છે કે બ્રહ્મા અને વિષ્ણુ વચ્ચે એક વાર એવો વિવાદ થયો કે બેમાંથી કોણ મોટું. બ્રહ્માના પાંચમા મુખે શિવ વિશે અયોગ્ય વચન કહ્યું. શિવના ક્રોધમાંથી ભૈરવ પ્રગટ થયા અને તેમણે તે પાંચમું મસ્તક કાપી નાખ્યું.

તે કૃત્યનો દોષ લઈને ભૈરવ આખા જગતમાં ભટક્યા અને કાશી પહોંચ્યા ત્યારે જ તેમાંથી મુક્ત થયા. ત્યારથી તેઓ નગરીના રક્ષક ગણાય છે, અને કહેવાય છે કે તેમનાં દર્શન વિના કાશીનો વાસ અધૂરો રહે છે.
કેવી રીતે ઊજવાય છે
- સવારે સ્નાન કરીને ભૈરવ મંદિરે જવું અને સરસવના તેલનો દીવો પ્રગટાવવો.
- કાળા તલ, અડદ અને સિંદૂર સામાન્ય રીતે અર્પણ કરાય છે; કેટલાક લોકો નારિયેળ પણ ચઢાવે છે.
- દિવસે ઉપવાસ કરવો અને સાંજે ભૈરવ ચાલીસા અથવા ભૈરવાષ્ટક બોલવું.
- આજે કૂતરાંને ખવડાવવું શુભ ગણાય છે, કારણ કે કૂતરો ભૈરવનું વાહન છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
કાલભૈરવ જયંતી 2026 ક્યારે છે?
કાલભૈરવ જયંતી 2026 1 ડિસેમ્બર 2026, મંગળવાર ના રોજ છે. તારીખો દિલ્હીના હિન્દુ પંચાંગ મુજબ છે; અન્ય શહેરોમાં એક દિવસનો ફરક હોઈ શકે.
કાલભૈરવ જયંતી 2026 માટે પૂજા અથવા ઉપવાસનો સમય શું છે?
આઠમ તિથિ 1 ડિસેમ્બર, 12:12 AM થી 1 ડિસેમ્બર, 11:14 PM સુધી; નિશીથ કાળ પૂજા 12:02 AM – 12:55 AM (દિલ્હી)
કાલભૈરવ જયંતી શા માટે ઉજવાય છે?
કાલભૈરવ જયંતી પૂર્ણિમાંત ગણતરી મુજબ માગશર વદ આઠમે આવે છે; ગુજરાતની અમાંત ગણતરીમાં તે કારતક વદ આઠમ છે.
સ્રોત
આ કથા શિવ પુરાણ (શતરુદ્ર સંહિતા) ની પરંપરામાં મળે છે અને ગ્રંથ પ્રમાણે વિગતોમાં ફેર છે. પ્રદોષ અને નિશીથ કાળે આઠમ હોય તે પરથી તિથિ નક્કી થાય છે.