कालभैरव जयंती — कथा आणि महत्त्व

कालभैरव जयंती — कधी आहे
- 1 डिसेंबर 2026, मंगळवार
| अष्टमी तिथी | 1 डिसेंबर, 12:12 AM ते 1 डिसेंबर, 11:14 PM |
| निशीथ काळ पूजा | 12:02 AM – 12:53 AM |
| सूर्योदय · सूर्यास्त | 6:55 AM · 6:00 PM |
वेळा मुंबई साठी आहेत · 1 डिसेंबर 2026
हा दिवस का साजरा करतात?
कालभैरव जयंती पौर्णिमान्त गणनेनुसार मार्गशीर्ष कृष्ण अष्टमीला येते; मराठी अमान्त गणनेनुसार ती कार्तिक वद्य अष्टमी आहे. या दिवशी शिवाचे उग्र रूप भैरव प्रकट झाले असे मानतात. भैरवाला काशीचा कोतवाल, म्हणजे रक्षक, म्हटले जाते.
कथा
कथा अशी सांगतात की ब्रह्मा आणि विष्णू यांच्यात आपल्यापैकी श्रेष्ठ कोण यावरून एकदा वाद झाला. ब्रह्मदेवाच्या पाचव्या मुखाने शिवाबद्दल अयोग्य शब्द उच्चारले. शिवाच्या क्रोधातून भैरव प्रकट झाले आणि त्यांनी ते पाचवे मस्तक छेदले.

त्या कृत्याचे पाप डोक्यावर घेऊन भैरव सर्व जगात भटकले आणि काशीला पोहोचल्यावरच त्यातून मुक्त झाले. तेव्हापासून ते या नगरीचे रक्षक मानले जातात, आणि त्यांच्या दर्शनाशिवाय काशीवास अपूर्ण राहतो असे सांगतात.
कसा साजरा करतात
- सकाळी स्नान करून भैरव मंदिरात जावे आणि मोहरीच्या तेलाचा दिवा लावावा.
- काळे तीळ, उडीद आणि शेंदूर सामान्यतः अर्पण केले जातात; काही जण नारळही वाहतात.
- दिवसभर उपवास करावा आणि संध्याकाळी भैरव चालिसा किंवा भैरवाष्टक म्हणावे.
- आज कुत्र्यांना खाऊ घालणे शुभ मानले जाते, कारण कुत्रा हे भैरवाचे वाहन आहे.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
कालभैरव जयंती 2026 केव्हा आहे?
कालभैरव जयंती 2026 1 डिसेंबर 2026, मंगळवार रोजी आहे. तिथी दिल्लीच्या हिंदू पंचांगानुसार आहेत; इतर शहरांत एका दिवसाचा फरक असू शकतो.
कालभैरव जयंती 2026 ची पूजा किंवा उपवासाची वेळ कोणती?
अष्टमी तिथी 1 डिसेंबर, 12:12 AM ते 1 डिसेंबर, 11:14 PM; निशीथ काळ पूजा 12:02 AM – 12:53 AM (दिल्ली)
कालभैरव जयंती का साजरा केला जातो?
कालभैरव जयंती पौर्णिमान्त गणनेनुसार मार्गशीर्ष कृष्ण अष्टमीला येते; मराठी अमान्त गणनेनुसार ती कार्तिक वद्य अष्टमी आहे.
स्रोत
ही कथा शिवपुराणाच्या (शतरुद्र संहिता) परंपरेत आढळते आणि ग्रंथागणिक तपशिलात फरक आहे. प्रदोष आणि निशीथ काळी अष्टमी असण्यावर तिथी ठरते.